ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1985
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor Quntilianus, Marcus Fabius, oko 35-100 ; Kvintilijan, Marko Fabije, oko 35-100
Naslov Obrazovanje govornika : odabrane strane / Marko Fabije Kvintilijan ; [sa latinskog preveo, predgovor i komentar napravio Petar Pejčinović]
Jezik hrvatski, srpski
Godina 1985
Izdanje [2. izd.]
Izdavanje i proizvodnja Sarajevo : `Veselin Masleša`, 1985 (Novi Sad : Budućnost)
Drugi autori Pejčinović, Petar, 1905-1992 (prevodilac) (autor dodatnog teksta)
Fizički opis 555 str. ; 20 cm
Zbirka Biblioteka Žarišta ; knj. 2
Napomene Prevod dela: M. Fabri Quintiliani institutionis oratoriae
Predgovor: str. 5-34
Bibliografija: str. 551.
(Broš.)
Predmetne odrednice Quintilianus, Marcus Fabius, 35-95 -- `Obrazovanje govornika`

Obrazovanje govornika (Institutio oratoria) Marka Fabija Kvintilijana jedno je od najznačajnijih dela antičke retorike i pedagogije. Napisano krajem I veka nove ere, ono predstavlja sveobuhvatan priručnik za obrazovanje i vaspitanje govornika, od najranijeg detinjstva do njegove pune intelektualne i moralne zrelosti. U dvanaest knjiga Kvintilijan razmatra gotovo sve aspekte obrazovanja, od prvih koraka u učenju čitanja i pisanja, preko gramatike i književnosti, do teorije retorike, razvijanja stila, oblikovanja govora i javnog nastupa.
Za Kvintilijana dobar govornik nije samo čovek koji ume ubedljivo da govori, već i moralno izgrađena ličnost, širokog obrazovanja i razvijenog osećanja za pravdu. Posebnu pažnju posvećuje vaspitanju dece, individualnim sposobnostima učenika, ulozi nastavnika i metodama podučavanja. Protivi se telesnom kažnjavanju, ističe značaj podsticanja učenikove radoznalosti i smatra da nastava treba da bude prilagođena uzrastu i prirodnim sklonostima deteta. Njegova pedagoška shvatanja u mnogim aspektima anticipiraju moderna načela obrazovanja.
Veliki deo dela posvećen je teoriji i praksi govorništva: pravilima argumentacije, kompoziciji, stilskim figurama, ritmu, pamćenju, izgovoru i gestikulaciji. Kvintilijan se oslanja na grčku retoričku tradiciju, ali za najviši uzor uzima Cicerona, čiji stil smatra idealom jasnoće, skladnosti i izražajne snage. Posebno je značajna deseta knjiga, u kojoj daje pregled grčkih i rimskih književnika, ocenjuje njihova dela i preporučuje ih kao uzore budućim govornicima.
Obrazovanje govornika istovremeno je istorijski dokument o rimskom školstvu, književnokritičko delo i jedan od temelja evropske pedagoške misli. Ponovo otkriveno u celovitom obliku početkom XV veka, snažno je uticalo na humanističko obrazovanje i renesansno shvatanje čoveka.

Sadržaj
PREDGOVOR 5
Marko F. Kvintilijan pozdravlja svoga Trifona 37

Knjiga I.
Predgovor 39
I. Osnovna nastava 44
II. Poređenje preimućstava javne i privatne nastave 52
III. Upoznavanje i postupak sa dječijim prirodnim sklonostima 58
IV. Gramatika 61
V. Odlike i pogreške stila 69
VI. Govorna pravila 83
VII. Ortografija 92
VIII. O pjesničkoj lektiri 97
IX. Dalja priprema za govorničko zvanje 101
X. Koji su predmeti potrebni za obrazovanje govornika 103
XI. Pozornica i palestra predspreme govornika 113
XII. Da li je moguća višepredmetna nastava u dječačkom dobu 117

Knjiga II.
I. Kada učenik treba da pređe u školu retora 121
II. Moralni lik učitelja i njegove dužnosti 124
III. Da li su u početnoj nastavi potrebni najbolji i najspremniji učitelji 126
IV. Prve vježbe u školi retorike 129
V. O čitanju govornika i istoričara u retorskoj školi 135
VI. O načinu davanja zadataka 139
VII. O učenju napamet 141
VIII. Da li treba svakog pojedinca poučavati prema njegovim prirodnim sklonostima 142
IX. Dužnosti učenika 145
X. Teme govornih vježbi 145
XI. Potreba teoretske nastave 148
XII. Snaga govora bez teoretskog obrazovanja 149
XIII. U kojoj se mjeri treba pridržavati umjetničkih pravila 151
XIV. Nazivi i podjela retorike 155
XV. Definicija retorike 156
XVI. Koristi retorike 164
XVII. Da li je retorika umjetnost 167
XVIII. Kojoj vrsti umjetnosti pripada retorika 175
XIX. Prirodni talenat i teorijska nastava 176
XX. Da li je retorika vrlina 177
XXI. Predmet retorike 179

Knjiga VI.
Predgovor 185
I. Obraćanje emocijama 189
II. O smijehu 197

Knjiga VIII.
Predgovor 221
I. Duh latinskog jezika 225
II. Jasnoća stila 226
III. Stilski ukrasi 231
IV. Uveličavanje i umanjivanje 251
V. Sentencije i njihov značaj u govorništvu 258
VI. Tropi 262

Knjiga IX.
I. Razlika između tropa i figura 281
II. Figure misli 291
III. Govorne figure 308
IV. Kompozicija, ritam, metričke stope i njihova upotreba 336

Knjiga X.
I. O zalihi riječi 369
II. Podražavanje 398
III. Vrste i metodi pismenih vježbi 405
IV. Kako treba vršiti ispravke 411
V. O čemu treba u prvom redu pisati 413
VI. Mentalna priprema 418
VII. Improvizacija 420

Knjiga XI.
I. Prikladnost govora 429
II. Pamćenje 441
III. Izlaganje (održavanje) govora 452

Knjiga XII.
Predgovor 489
I. Samo čestit i valjan čovjek može biti govornik 490
II. Metodi izgrađivanja govornikova karaktera 500
III. Govorniku je potrebno poznavanje građanskog prava 506
IV. Govornik treba da zna istoriju 509
V. Govornikovo oruđe 509
VI. Kada treba da se prvi put pojavi govornik pred sudom 511
VII. Kakve parnice treba govornik da preduzima 514
VIII. Govornik mora proučavati svaku parnicu 516
IX. Na šta govornik mora paziti prilikom izlaganja 520
X. Govorni stilovi 524
XI. Kraj 543

Literatura 551

Marko Fabije Kvintilijan (Marcus Fabius Quintilianus, oko 35 – oko 95. godine n. e.) bio je rimski pisac, retoričar, pedagog i jedan od najznačajnijih teoretičara govorništva u antičkom svetu. Rođen je u Kaligurisu (današnja Kalahora) u rimskoj provinciji Hispaniji, na području današnje Španije. Školovao se u Rimu, gde su mu među učiteljima bili poznati gramatičar Remije Palemon i govornik Domicije Afer. Još u mladosti stekao je temeljno obrazovanje iz gramatike, književnosti i retorike, a posebno je bio privržen klasičnoj književnoj tradiciji i Ciceronovom shvatanju govorništva. Nakon školovanja vratio se u Hispaniju, gde se bavio advokaturom i podučavanjem retorike. Godine 68. vratio se u Rim u pratnji Servija Sulpicija Galbe, potonjeg rimskog cara. Zahvaljujući ugledu koji je stekao kao govornik i nastavnik, car Vespazijan postavio ga je za prvog profesora retorike čiju je platu obezbeđivala rimska država. Njegova godišnja plata iznosila je sto hiljada sestercija, što svedoči o visokom društvenom položaju koji je uživao. Tokom više od dvadeset godina predavačkog rada obrazovao je brojne pripadnike rimske elite, a među njegovim učenicima bio je i Plinije Mlađi. Oko 90. godine povukao se iz nastave i posvetio pisanju. Car Domicijan poverio mu je vaspitanje dvojice svojih mladih rođaka iz carske porodice i odlikovao ga konzulskim počastima. Kvintilijanov privatni život obeležile su teške porodične tragedije: supruga mu je umrla veoma mlada, a potom je izgubio i dvojicu sinova. O tim gubicima potresno je pisao u predgovoru šestoj knjizi svog glavnog dela. Od njegovih spisa sačuvano je Obrazovanje govornika (Institutio oratoria), monumentalno delo u dvanaest knjiga, koje predstavlja sistematski prikaz antičke teorije retorike i celovit program obrazovanja budućeg govornika. Njegova ranija rasprava O uzrocima propadanja govorništva (De causis corruptae eloquentiae), u kojoj je kritikovao izveštačenost i stilske preteranosti savremenog govorništva, nije sačuvana. Kvintilijan se naročito istakao svojim pedagoškim shvatanjima, zalaganjem za postupno obrazovanje, poštovanje individualnih sposobnosti učenika i odbacivanje telesnog kažnjavanja. Njegovo delo bilo je poznato tokom antike i srednjeg veka, a ponovno otkriće celovitog rukopisa 1416. godine snažno je uticalo na evropski humanizam i renesansnu pedagogiju. Kvintilijan se danas smatra jednim od utemeljivača evropske tradicije sistematskog obrazovanja i jednim od najuticajnijih autora u istoriji retorike.

MG P89 (N)