Godina izdanja: 1990
ISBN: 402
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Nikola Milošević
Izdavač: BIGZ, Beograd
Edicija: Biblioteka ,,Misao i dileme"
Godina: 1990
Obim: 392 str.

Sadržaj knjige je prikazan na fotografijama.

„Antinomije marksističkih ideologija: boljševizam, staljinizam, marksizam“ je jedno od najznačajnijih teorijskih i polemičkih dela srpskog filozofa, književnog teoretičara i akademika Nikole Miloševića. Knjiga je objavljena 1990. godine u izdanju beogradskog BIGZ-a, unutar poznate biblioteke „Misao i dileme“.

Knjiga predstavlja temeljnu i oštru filozofsko-političku analizu unutrašnjih protivrečnosti (antinomija) u marksističkoj misli. Milošević, kao jedan od najistaknutijih kritičara marksizma i real-socijalizma na prostoru bivše Jugoslavije, u ovom delu ispituje istorijski razvoj ove ideologije.

On analizira kako su se teorijske postavke Karl Marksa u praksi transformisale kroz lenjinizam (boljševizam), a zatim i kroz totalitarni sistem staljinizma. Autor se bavi fenomenima političke moći, ideološke manipulacije i strukturalnim greškama unutar same doktrine koje su, prema njegovom mišljenju, neminovno vodile ka istorijskim deformacijama i represivnim sistemima.

Knjiga je danas cenjena kao nezaobilazno štivo za proučavanje filozofije politike, sociologije i istorije političkih teorija 20. veka na našim prostorima.



Nikola Milošević (1929–2007) bio je jedan od najistaknutijih srpskih intelektualaca druge polovine 20. veka – vrhunski filozof, književni teoretičar, kritičar, profesor i akademik. Ostao je upamćen kao erudita izuzetnog govorničkog dara, ali i kao beskompromisni kritičar marksizma, titoizma i svih oblika ideološkog jednoumlja.

Rođen je u Sarajevu, ali je ceo život proveo u Beogradu. Na Filozofskom fakultetu u Beogradu diplomirao je na grupi za čistu filozofiju, a kasnije je i doktorirao.

Decenijama je predavao Teoriju književnosti na Filološkom fakultetu u Beogradu. Njegova predavanja su bila toliko popularna da su učionice bile prepune studenata sa različitih fakulteta koji su dolazili samo da slušaju njegove analize i elokventne govore.

Za redovnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti izabran je 1994. godine.

Milošević je bio mislilac širokih interesovanja, a njegov rad se kretao na granici između psihologije, filozofije i književnosti.

Proučavao je književna dela kroz prizmu filozofije i psihologije. Njegove knjige o Dostojevskom (Negativni junak, Značenje Misiones) i Andriću (Andrić i Krleža) analiziraju duboke psihološke i antropološke aspekte ljudske prirode.

Pored knjige Antinomije marksističkih ideologija, Milošević je napisao brojna dela u kojima je kritikovao totalitarne sisteme i utopijske teorije. Smatrao je da su marksističke ideje u samoj svojoj srži sadržale klice totalitarizma koji se kasnije manifestovao u praksi (staljinizam, titoizam).

Razvio je originalan teorijski pristup koji je nazvao `psihologija znanja`, baveći se time kako nesvesni psihološki motivi oblikuju filozofske i naučne sisteme.

Nakon decenija disidentskog delovanja iz senke, krajem 1980-ih i početkom 1990-ih aktivno ulazi u politički život Srbije:
• Bio je jedan od obnovitelja Demokratske stranke 1989. godine.
• Kasnije je osnovao i vodio Srpsku liberalnu stranku (SLS).
• Važio je za doslednog antikomunistu, ali i za kritičara režima Slobodana Miloševića tokom 1990-ih, zalažući se za autentične liberalne i demokratske vrednosti, kao i za povratak monarhije.

Nikola Milošević je bio prepoznatljiv po svom aristokratskom držanju, smirenom tonu i preciznoj argumentaciji. U javnim debatama i televizijskim emisijama važio je za sagovornika kojeg je bilo izuzetno teško nadmudriti zbog njegove gvozdene logike i ogromnog znanja.

Njemu u čast, danas se dodeljuje ugledna Nagrada „Nikola Milošević” za najbolju knjigu u oblasti teorije književnosti i umetnosti, estetike i filozofije. Njegova Sabrana dela izdata su u više tomova i predstavljaju stub savremene srpske humanističke misli.