Godina izdanja: 2007
ISBN: 978-9958-696-08-4
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Posveta autora bosanskohercegovačkom teoretičaru umetnosti i profesoru Sadudinu Musabegoviću i njegovoj supruzi književnici Jasmini Musabegović.

Autor: Abdulah Šarčević
Naslov: Evropska kultura i duhovne znanosti
Izdavač: Svjetlostkomerc
Godina: 2007
Povez: tvrdi
Broj stranica: 560
Pismo: latinica
Oblast: filozofija, evropska kultura, estetika, hermeneutika, politička filozofija

Cijelo je ovo djelo Abdulaha Šarčevića dijalog sa filozofima i filozofijama modernog i post-modernog doba. Također, ono je njihov meritorni komentar i kritika „ubogo uskih izama” današnje povijesti, izama u znanosti, politici, ideologiji, kulturi... Izama koji su modernog čovjeka lišili i razvlastili mnogih univerzalnih pripadništava osim podaništva njima. (Enes Karić)

Ova knjige je, naime, Šarčevićev odgovor na pitanja vremena, na paradokse epohe, na pitanje o položaju čovjeka i čovječanstva na početku novog milenija, - odgovor na suvremeno znanstveno tehnološko pustošenje zemlje, na propast modernih utopija, odgovor na ambivalenciju globalizma, filozofsko pronicanje moralnih deficita čovjeka i čovječanstva. – i nastojanje da se misli jedna (nova) humanistička alternativa, koja – da bi bila moguća – mora najprije reflektirati iskustvo krize, te kroz to iskustvo otvoriti mogućnost reafirmacije politike prijateljstva i politike i etike mira. (Sulejman Bosto)

Šarčević pokazuje da nas kriza moderne znanosti vraća na početak. Znanost prestaje biti pritajena upućenost, mudrost koja u spoznaji uvaži ono spoznato i dostojanstvo spoznajućeg. Znanost postaje pustoš, pustošenje Zemlje i pohod na ljudsku kulturu, njene osobenosti, ljepotu neponovljivosti, tajnovitost, čudesnost... Znanost i stanje znanosti nije izopćeno područje povijesti. Ona je sama povijest, ono umno što se zbiva, zbiljsko koje je umno po obrascu znanosti. – Ono što je u idejama, to je u zbiljnosti. Stanje znanosti je stanje naše zbiljnosti – ekološke, političke, nacionalne. (Ivo Komšić)

Za Šarčevića je čovječanstvo moguće samo kao razgovor, a taj razgovor je moguć jer smo svi mi ljudi sudionici istog Logosa. Svi oni koji remete razgovor, koji u razgovor unose prinudu i prisilu, koji prijete i proizvode strah, nosioci su i zagovornici nasilja nad slobodom ljudske misli i nad slobodom ljudskog života. Za Šarčevića je filozofija volja za slobodom i istinom. (Fra Mile Babić)

Šarčevićevo iskoračenje iz filozofije (transfilozofsko mišljenje) je najava novog vremena u kojem nije moguće misliti unutar filozofskog, medicinskog, ili bilo kog drugog strukovnog geta. Uzeta izolovana, filozofija danas nije, kao što je Hegel smatrao, “vlastito vreme shvaćeno u mislima” a filozofi su sve manje merodavni sekretari svetskog uma. (Obrad Savić, Beograd)
I upravo na opreci prema svakom vidu filozofskog redukcionizma i izolacionizma gradi Šarčević svoju filozofsku poziciju, koja iskazuje “jedno određeno razumijevanje mišljenja ili filozofije čija dijalektika nije dijalektika totaliteta, identiteta ili ne-identiteta”. U tom pogledu, Adornovo estetičko mišljenje, utemeljeno na iskustvima negativne dijalektike, nudi – u Šarčevićevoj minucioznoj i kritičkoj elaboraciji – paradigmatičan obrt unutar samog filozofskog diskursa i njegovog komunikacionog polja i komunikativnog djelovanja. (Sadudin Musabegović)

I – KULTURA UMA/EVROPSKO MIŠLJENJE
ONTO-ANTROPO/LOGIKA — 9
Bio/politički kompleks/Erotska/Estetička agonalna teorija spoznaje/Tragična titanomanija — 11
II – FILOZOFIJA I DRAMA ODGOVORNOSTI/ ODVAŽNOST ISTINE — 49
Otvoreno društvo/ Multikulturalizam
Težnja čovjeka za podnošljivim svijetom — 51
III – ZBILJA UMJETNOSTI, UTOPIJA I ISTINA
AVANTURA SLOBODE — 107
O Adornovoj estetičkoj teoriji — 109
IV – KRITIKA FILOZOFIJE I TEORIJA MODERNE/
POTRAGA ZA SOPSTVOM — 135
Postmetafizička refleksija /Logos polytropos/ Nedostižnost traženog — 137
Evropa i filozofija/ Heideggerov put/ K „drugom početku“ filozofije — 158
Moderna – I posljednji bog — 160
V – POLITIČKA I HERMENEUTIČKA KULTURA/KULTURNI PLURALIZAM/PLEDOAJE ZA OTVORENOST, HUMANITET I MIR — 181
Evropa: osjetljivost za povrede /Duh novog univerzalizma/ Fragmenti/Politički i kulturni diskursi — 183
Zašto Evropa? Otvaranje prema svijetu/ Uspon i pad — 199
VI – „DRUGA MODERNA“/ KULTURA SLOBODE — 243
Ljudska perspektiva i istina/ Susret s drugim/ Moguće iskustvo jedinstva filozofije i teologije kod Nikole Kuzanskog (1401-1464) — 245
VII – FILOZOFIJA I ANTROPOLOGIJA/ DRUGO UMA I NJEGOVA VIŠEZNAČNOST — 293
Uvidi/ Dovršavanje evropske metafizike — 295
Metafizika subjektivnosti, znakovi antropocentrizma — 307
Praktička mudrost/ Etika diskursa — 315
Hermeneutika sopstva/ Identitet/ Umjetnost života — 324
Mislilac i tragalački dar za slobodu/Povratak u zavičaj: u subjektivnost — 329
Novi uvidi: vrijeme metafizičkog narcizma prolazi — 336
Bogatstvo živog duha i jezika — 342
Mislilac koji navješćuje moguću slobodu — 353
Realitet koji treba scenu i puninu diferenciranja/ Hermeneutika i dekonstrukcija — 373
Pojam Drugog: neizrecivost Jednog/ Teologija istine: s onu stranu narcističkog Ja/ „Koju sreću izriče Ja“? — 380
Filozofska teologija Josipa Stadlera/ Diskurs — 391
VIII – KRITIKA/ II DIO
SLUČAJNO UPLITANJE U VRIJEME/
KONFIGURACIJA ŽIVOTA — 397
Kritika II dio — 399
Proteklo vrijeme: cijena sjećanja — 404
Arif Tanović – Mišljenje o projektu „Moderna filozofija“, akademika Abdulaha Šarčevića — 405
Vladimir Premec – Simposijastička promocija djela akademika Šarčevića — 408
Fra Mile Babić – Politička filozofija — 410
Sulejman Bosto – Odabrani spisi/Moderna filozofija — 416
Ivo Komšić – Evropska kultura i duhovne znanosti/sadašnjost i budućnost uma — 434
Zdravko Grebo – Prva i jedina ozbiljna knjiga iz pravne i političke filozofije — 435
Enes Karić – Ideja Bosne u Šarčevićevom tekstu — 437
Enes Karić – Pohvala činu odvažnog pogovora — 440
Ivo Komšić – Filozofija samoosvjetljenja — 444
Sulejman Bosto – Živa slika filozofske povijesti — 457
Nikola Kovač – Misaona rekonstrukcija Berberove likovne vizije — 462
Ibrahim Krzović – Slika i misao — 464
Tvrtko Kulenović – Dalekoistočni princip organizacije knjige — 469
Rusmir Mahmutćehajić – Šarčevićeva filozofija — 472
Hidajet Repovac – Iskon smisla kao smisao iskona — 479
Sadudin Musabegović – Skica za filozofski portret Abdulaha Šarčevića — 486
Hilmo Neimarlija – Filozofska pohvala zagonetnosti svijeta i jedinstvenosti Bosne — 505
Stevan Tontić – Misao i ličnost — 510
BIO/BIBLIOGRAFIJA — 513

Abdulah Šarčević (Stari Majdan kod Sanskog Mosta, 27. maj 1929 – Sarajevo, 15. novembar 2021) bio je bosanskohercegovački filozof, esejista, univerzitetski profesor i akademik, jedan od najznačajnijih filozofskih mislilaca u Bosni i Hercegovini i nekadašnjoj Jugoslaviji u drugoj polovini 20. veka. Filozofiju je studirao na Filozofskom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu od 1948. do 1952. godine. Po završetku studija radio je kao profesor filozofije u banjalučkoj gimnaziji, a krajem 1954. izabran je za asistenta za istoriju filozofije na Filozofskom fakultetu u Skoplju. Od 1959. godine predavao je na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu, najpre ontologiju i teoriju saznanja, a potom i druge filozofske discipline. Doktorsku disertaciju „Kriza povijesti i savremenost – filozofija egzistencije Karla Jaspersa“ odbranio je 1967. godine. Tokom višedecenijskog profesorskog rada stekao je status jednog od najuticajnijih univerzitetskih nastavnika filozofije u Sarajevu. Bio je profesor emeritus Filozofskog fakulteta u Sarajevu, a predavao je i na Pima Community Collegeu u Tusonu, u Arizoni. Za dopisnog člana Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine izabran je 1981, a za redovnog člana 1990. godine. Bio je i član PEN centra Bosne i Hercegovine, Društva pisaca Bosne i Hercegovine i Međunarodnog parlamenta pisaca. Šarčevićevo filozofsko delo obuhvata ontologiju, filozofsku antropologiju, estetiku, filozofiju istorije, kritiku moderne, etiku, političku filozofiju, teoriju kulture i probleme savremenog multikulturalnog sveta. Posebno se bavio krizom zapadne metafizike, položajem čoveka u tehničkoj civilizaciji, iskustvom vremena, nihilizmom, dijalogom kultura i religija, ljudskim pravima i mogućnostima nove univerzalnosti. U njegovim knjigama prepoznatljiv je stalni dijalog sa delima Karla Jaspersa, Martina Hajdegera, Teodora Adorna, Maksa Horkhajmera, Valtera Benjamina, Helmuta Plesnera, Jirgena Habermasa, Ričarda Rortija i drugih vodećih evropskih mislilaca. Bio je blizak kritičkom i humanističkom duhu filozofije časopisa Praxis, u čijem je međunarodnom izdanju sarađivao. Njegova misao nije bila zatvorena u strogo akademske okvire: pisao je filozofske eseje izrazito književnog stila, povezujući filozofiju sa umetnošću, književnošću, arhitekturom, društvenom kritikom i iskustvom svakodnevnog života. Moderna civilizacija za njega je istovremeno predstavljala prostor emancipacije i opasnost od tehničkog ovladavanja čovekom, gubitka istorijskog pamćenja i svođenja sveta na predmet upotrebe. Objavio je više desetina knjiga i nekoliko stotina naučnih i esejističkih radova. Među njegovim poznatijim delima su:
Kriza povijesti i suvremenost
Sfinga Zapada
Iskustvo vremena
De homine – mišljenje i moderni mit o čovjeku
Kritika filozofije i teorija moderne
Filozofija i znanost
Filozofija i svijet života
Filozofija i diskurs postmoderne
Metafizika Zapada i njeno prevladavanje
Politička filozofija i multikulturalni svijet
Istina o istini
U labirintu svijeta
Njegova izabrana i sabrana dela objavljena su i u više tomova. Šarčevićev filozofski opus odlikuju široka erudicija, otvorenost prema različitim tradicijama mišljenja i nastojanje da se filozofija suoči sa ratom, nasiljem, nacionalizmom, tehnološkom dominacijom, ekološkom krizom i odgovornošću prema Drugom. Preminuo je u Sarajevu 2021. godine, ostavivši jedno od najobimnijih i najuticajnijih filozofskih dela u savremenoj bosanskohercegovačkoj kulturi.

MG74 (N)