Godina izdanja: 1990
ISBN: 86-349-0258-7
Jezik: Hrvatski
Autor: Strani

Naprijed 1990 852 strane

odlična očuvanost

zpk

Osnovni principi Windelbandove filozofije - Predrag Vranicki
Filozofija u 20. stoljeću - Heinz Heimsoeth

Povijest filozofije Vilhelma Vindelbanda je klasičan pregled istorije filozofije. Knjiga prati razvoj filozofske misli od antičke Grčke do novijeg doba, pri čemu Vindelband ne navodi samo filozofe i njihove ideje, već pokušava da prikaže kako se filozofski problemi i načini mišljenja istorijski razvijaju i međusobno nadovezuju.

Rezime

Vindelband istoriju filozofije posmatra kao istoriju problema. Filozofija se ne razvija samo tako što jedan filozof zamenjuje drugog, već se ista osnovna pitanja iznova pojavljuju u novim istorijskim okolnostima.

Među centralnim pitanjima nalaze se:

Šta je stvarnost?

Šta možemo znati?

Kako treba da živimo?

Šta je istina?

Kako razlikovati dobro od zla?

Kakav je odnos čoveka, prirode i Boga?

Da li razum može spoznati stvarnost?

1. Antička filozofija

Početak filozofije vezuje se za predsokratovce, koji pokušavaju da objasne prirodu racionalnim putem, umesto mitološkim pričama.

Važni su:

Tales – voda kao osnovni princip;

Anaksimandar – apejron;

Heraklit – promena i logos;

Parmenid – biće i problem promene;

Demokrit – atomizam.

Sa Sokratom pažnja se premešta na čoveka, moral i pitanje kako treba živeti.

Platon razvija učenje o idejama, duši, saznanju i idealnoj državi.

Aristotel sistematizuje gotovo sve oblasti tadašnje filozofije: metafiziku, logiku, etiku, politiku, prirodnu filozofiju i estetiku.

2. Helenistička i rimska filozofija

U helenističkom periodu filozofija se snažno usmerava na pitanje kako postići dobar i spokojan život.

Najvažniji pravci su:

stoicizam – život u skladu sa razumom i prirodom;

epikurejstvo – oslobađanje od straha i postizanje spokojstva;

skepticizam – preispitivanje mogućnosti sigurnog znanja.

3. Srednjovekovna filozofija

Filozofija se razvija u bliskoj vezi sa hrišćanskom teologijom.

Važni filozofi su:

Avgustin;

Anselmo Kenterberijski;

Toma Akvinski;

Duns Skot;

Vilijam Okam.

Jedno od ključnih pitanja jeste odnos vere i razuma.

4. Renesansa i novi vek

Renesansa donosi snažnije interesovanje za čoveka, prirodu i antičku baštinu.

Sa novim vekom filozofija se sve više usmerava na metod i mogućnosti ljudskog saznanja.

Važni filozofi su:

Frensis Bekon;

Rene Dekart;

Spinoza;

Lajbnic;

Džon Lok;

Džordž Berkli;

Dejvid Hjum.

Posebno je važan sukob između racionalizma i empirizma.

5. Kant i nemački idealizam

Imanuel Kant predstavlja jednu od ključnih prekretnica u istoriji filozofije.

Njegovo pitanje nije samo šta postoji ili šta možemo znati, već pod kojim uslovima je saznanje uopšte moguće.

Posle Kanta razvijaju se različiti oblici nemačkog idealizma:

Johan Gotlib Fihte;

Fridrih Vilhelm Jozef Šeling;

Georg Vilhelm Fridrih Hegel.

Hegel filozofski razvoj stvarnosti i mišljenja tumači kroz dijalektički razvoj.

6. Novija filozofija

U kasnijem periodu Vindelband razmatra različite reakcije na idealizam i razvoj novih filozofskih pravaca.

Posebno se izdvajaju teme:

istorije;

nauke;

vrednosti;

morala;

kulture;

religije;

individualnosti;

odnosa filozofije i prirodnih nauka.

Vindelbandova posebnost

Najvažnije je razumeti da Vindelband ne želi samo da napravi hronološki spisak filozofa. Njega zanima kako se kroz istoriju menjaju filozofski problemi i vrednosti.

Zato je kod njega istorija filozofije istovremeno i istorija ljudskog mišljenja.

Ključne reči

istorija filozofije

filozofija

metafizika

epistemologija

ontologija

etika

logika

estetika

filozofija religije

antička filozofija

predsokratovci

Sokrat

Platon

Aristotel

stoicizam

epikurejstvo

skepticizam

srednjovekovna filozofija

hrišćanska filozofija

skolastika

renesansa

racionalizam

empirizam

prosvetiteljstvo

Kant

nemački idealizam

Fihte

Šeling

Hegel

dijalektika

saznanje

istina

stvarnost

razum

iskustvo

sloboda

moral

vrednosti

Najvažnija ideja

Vindelband istoriju filozofije ne prikazuje samo kao niz filozofa i učenja, već kao istorijski razvoj osnovnih problema ljudskog mišljenja – pitanja o stvarnosti, saznanju, istini, moralu, vrednostima i smislu ljudskog života.