Godina izdanja: 2004
ISBN: 9958-10-642-6
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor - osoba Šarčević, Abdulah, 1929-2021
Naslov Istina i sloboda / Abdulah Šarčević
Vrsta građe knjiga
Ciljna grupa odrasli, ozbiljna (nije lepa knjiž.)
Jezik bosanski
Godina 2004
Izdavanje i proizvodnja Sarajevo : Svjetlost : Akademija nauka i umjetnosti BiH, 2004 (Sarajevo : Bemust)
Fizički opis 591 str. ; 24 cm
(Svjetlost; broš.)
Napomene Sadržaj s nasl. str.: Filozofija umjetnosti ; Suvremena povijest u istini ; Evropa - horizonti duhovnog života i nade ; Ka estetici i kritici ; Ni prostor, a ni vrijeme : eseji
Biografija = Biography: str. 588-589
Napomene i bibliografske reference uz tekst
Predmetne odrednice Šarčević, Abdulah, 1929- -- Zbornici
Filozofija

ISTINA O ISTINI / DEKONSTRUKCIJA METAFIZIČKOG PREDSTAVLJANJA SVIJETA / FILOZOFIJA / FORME OPAŽANJA / MULTIKULTURALIZAM
U ovim esejima autor raspravlja o pojmu istine u suvremenoj filozofiji, o procesu moderne elektronske civilizacije, „mentalnog kapitalizma“. Razdoblje globalizacije je višestruko određeno; ono zahtijeva novu univerzalnost i novu politiku, konkretnu u formi lucidne pravednosti i slobode. Iz živog razdoblja različitih kultura i religija, epoha sa drukčijim mjerama i pojmovima o socijalnim formama života, očit je dvostruki put: globaliziranje u smislu zaoštravanja krize povijesti i krize svijeta, koja u osnovama nosi katastrofični duh, apsolutiziranje duha suvremenosti, prirodnih i tehničkih znanosti, biti tehnike, i globaliziranje koje počinje od antike – u smislu novog multikulturalizma i dijaloga svjetskih religija.
Na jednoj strani do novog izraza dolaze znanosti života, životnih stilova / die Lebenswissenschaften /, koje postavljaju nove zahtjeve politici. Ne može se dopustiti apsolutiziranje paradigmi prirodnih znanosti, biti tehnike. U doba fundamentalističkog nasilja – još od nacifašizma do danas – postaje izuzetno značajan pojam multiverzuma uma, transverzalnog uma, koji čovjeka u suvremenosti oslobađa kobno-jednodimenzionalnog fiksiranja za vlastitu kulturu, vlastitu religiju i metafiziku. Čovječanstvo postaje odgovorno kao svjetski subjekt pred perspektivama samodestrukcije; i ono počinje da uočava i respektira bogatstvo drugih kultura i jezičkih igara.
Abdulah Šarčević u ovim esejima raspravlja o tim središnjim pitanjima sa mnogim za nas još uvijek inovativnim misliocima (of many of today, most innovative thinkers), uključujući Karla Jaspersa, Martina Heideggera, Theodora W. Adorna, Maxa Horkheimera, Petera Sloterdijka, Alberta Camusa, Richarda Rortyja, Otfrieda Höffea i druge suvremene mislioce i pisce. Pojam otvorenosti i tolerancije, „epistemične tolerancije“, onoga što na svoj način izražavaju duhovne ili kulturne znanosti, humanities, predstavlja novu mogućnost stvaranja kompetencije, kulture sjećanja i kulture opažanja. Uvodi se anamnetička pravednost (Otfried Höffe) u kritičkom prosuđivanju suvremenosti, drugih kultura i religija. Država i društvo zahtijevaju nove znanosti života, jezik uma i ljudskosti u pluralnosti, uzajamnu raspravu duhovnih i prirodnih znanosti, vrednovanja tradicije, starih kultura i životnih stilova. – Kod svih egzistencijalnih pitanja suvremenog svijeta, liberalnih društava, traži se ne samo „povratak epistemičnoj toleranciji“, nego nova forma nerestriktivne univerzalnosti, paradigma stvaralačkog života.
Autor na taj način povezuje kulturalnu diferenciju i pravo diferencije da drukčije razumijeva diferenciju, ideju ljudskih prava. I kazuje što bi filozofija u suvremenosti morala promišljati: između apstraktnog univerzalizma i „relativizma“.


SADRŽAJ
I. Ni prostor a ni vrijeme /
Filozofija umjetnosti i sudba vremena /
Samokritička budnost 9
1. „Filozofija slikarstva / Slike doba: Mersad Berber“ 11
2. „Jedinstvo svijeta sazdato ljepotom“ (H. Broch)
Poetika umjetnosti Mersada Berbera 96
II. Filozofija kao umjetnost /
Estetička osnova morala 105
3. Horizonti duhovnog života i nade
Kasim Prohić 107
4. Mudri i metodski pesimizam nad Izabranim djelima Kasima Prohića 131
III. Filozofsko/estetička misao /
Mimesis i konstrukcija 135
5. Mimesis i konstrukcija
Sadudin Musabegović 137
IV. Poetika začuđenosti 143
6. Iskustva poezije Miroslava Antića 145
7. Pjesnička iskustva 150
8. Sveta noć i blizina modrom iskonu
O pjesništvu Georga Trakla 166
V. 175
9. Poetsko slikarstvo / „Neka bude svjetlo“ /
Lirska najbliža blizina
Razigrana mašta u slikarstvu Emira Salihovića 177
10. Arhitektura i strukturalna vrijednost /
Filozofija arhitekture
Hamdija Salihović 182
11. O arhitekturi / Zapisi 188
VI. Filozofske studije 205
12. Kako izići iz 20. stoljeća?
Edgar Morin 207
13. Mogućnost nove antropologije
Eugen Fink 214
14. Istina i sloboda / Biblioteka „Logos“
Istina i sloboda – Pouzdan znak čovječnosti 218
15. Oblik utopijske žudnje 221
VII. 223
16. Metafizičko-filozofski izraz ljudskog mišljenja i doživljavanja
Opasnosti i nade / Filozofija i teologija
Ono što je dostojno mišljenja 225
17. Kritičko mišljenje, tumačenje nasilja u filozofiji /
Komunikativna atmosfera
Jezik koji omogućuje dijalog sa drugim / Etika /
Budućnost Evrope, evropska solidarnost, opasnost totalitarnih ideologija
Fra Mile Babić o nasilju idola 235
18. Renaturiranje zemlje / Splet znanstvenih disciplina /
Vremena / Vrt razgranatih staza Nijaza Abadžića 258
VIII. Globalizacija / Evropa 267
19. Demokracija i krhko dobro slobode / Politika
Evropa – Minima moralia: Filozofski uvid u proces globalizacije 269
20. Evropa između beskonačnog napretka i slobode u razdoblju globalizacije 270
21. Intelektualna tiranofobija / Mesijanska očekivanja /
Demokratski politički diskurs / Slijepi politički angažman /
Doba virtuoza ideologije /
Lažne lekcije iz zabluda intelektualaca 310
IX. Suvremenost / Horizonti nade 327
INTERVJUI 329
22. Smisao filozofije i svijet
Gdje je izlaz iz „ništavila“ vremena?
Rajko Đurić 329
23. Mislioci iz kruga evropske filozofije
Vladimir Premec 329–334
24. Filozofija i svijet
Kasim Prohić 346
25. Filozofija i iskustvo cjeline života
Spasoje Ćuzulan 374
26. Filozofija u dramatičnom vremenu
Risto Tubić 395
ESEJI / INTERPRETACIJE 436
27. „Ni prostor a ni vrijeme – Filozofija umjetnosti i sudbina svijeta“ / Istina i sloboda /
Arif Tanović 436
28. Ni prostor a ni vrijeme
Vladimir Premec 438
29. Estetički karakter metafilozofskog mišljenja
Kasim Prohić 439
30. Vanserijski filozofski esej
Vujadin Jokić 440
31. Na rubu povijesnog tla
Vujadin Jokić 445
32. Sfinga Zapada
Sulejman Bosto 453
33. Mišljenje iz post-filozofije
Ivo Komšić 455
34. Čovjek i njegovo filozofsko iskustvo
Ivo Komšić 460
35. S lica i prema njemu /
Šarčevićevo sabiranje granica evropske upitnosti granica
Rusmir Mahmutćehajić 463
36. Kritika dramaturgijskog uma
Sadudin Musabegović 483
37. Politička filozofija i multikulturalni svijet
Istina o istini: svijet moderne i postmoderne u sjeni nihilizma
Enes Karić 488
38. Govoreći o knjizi Abdulaha Šarčevića
Vladimir Premec 491
39. Politička filozofija i multikulturalizam / u sjeni nihilizma
Vladimir Premec 493
40. Politička filozofija i multikulturalni svijet
Sulejman Bosto 494
41. Filozofija moderne
Mile Babić 500
42. Abdulah Šarčević, Iskustvo vremena
Marijan Krivak 503
43. Dijagnoza vremena
Marijan Krivak 510
44. Nova univerzalnost
Marijan Krivak 514
45. Sfinga Zapada na kraju 20. stoljeća
Maja Profaca 521
46. Abdulah Šarčević ili filozofija kao „kritika moderne“
Dora Kinert-Bučan 525
47. De homine – mišljenje i moderni mit o čovjeku
Milan Damnjanović 536
48. Avanture refleksije
Obrad Savić 549
49. „Sfinga Zapada“
Slobodan Divjak 553
50. Abdulah Šarčević, U labirintu svijeta
Sreten Petrović 556
51. Mišljenje o čovjeku u modernom dobu
Sulejman Bosto 563
52. The Experience of Time (Iskustvo vremena)
Marijan Krivak 572
Summary / The Sphinx of the West at the End of the Century 580
The truth about the truth – the Reconstruction of the post-modern world /
The post-modern world and the idea of pluralism 585
Istina o istini / Dekonstrukcija metafizičkog predstavljanja svijeta / Filozofija /
Forme opažanja / Multikulturalizam 587
Biografija 588
Biography 589
Bibliografija 590


Abdulah Šarčević (Stari Majdan kod Sanskog Mosta, 27. maj 1929 – Sarajevo, 15. novembar 2021) bio je bosanskohercegovački filozof, esejista, univerzitetski profesor i akademik, jedan od najznačajnijih filozofskih mislilaca u Bosni i Hercegovini i nekadašnjoj Jugoslaviji u drugoj polovini 20. veka. Filozofiju je studirao na Filozofskom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu od 1948. do 1952. godine. Po završetku studija radio je kao profesor filozofije u banjalučkoj gimnaziji, a krajem 1954. izabran je za asistenta za istoriju filozofije na Filozofskom fakultetu u Skoplju. Od 1959. godine predavao je na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu, najpre ontologiju i teoriju saznanja, a potom i druge filozofske discipline. Doktorsku disertaciju „Kriza povijesti i savremenost – filozofija egzistencije Karla Jaspersa“ odbranio je 1967. godine. Tokom višedecenijskog profesorskog rada stekao je status jednog od najuticajnijih univerzitetskih nastavnika filozofije u Sarajevu. Bio je profesor emeritus Filozofskog fakulteta u Sarajevu, a predavao je i na Pima Community Collegeu u Tusonu, u Arizoni. Za dopisnog člana Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine izabran je 1981, a za redovnog člana 1990. godine. Bio je i član PEN centra Bosne i Hercegovine, Društva pisaca Bosne i Hercegovine i Međunarodnog parlamenta pisaca. Šarčevićevo filozofsko delo obuhvata ontologiju, filozofsku antropologiju, estetiku, filozofiju istorije, kritiku moderne, etiku, političku filozofiju, teoriju kulture i probleme savremenog multikulturalnog sveta. Posebno se bavio krizom zapadne metafizike, položajem čoveka u tehničkoj civilizaciji, iskustvom vremena, nihilizmom, dijalogom kultura i religija, ljudskim pravima i mogućnostima nove univerzalnosti. U njegovim knjigama prepoznatljiv je stalni dijalog sa delima Karla Jaspersa, Martina Hajdegera, Teodora Adorna, Maksa Horkhajmera, Valtera Benjamina, Helmuta Plesnera, Jirgena Habermasa, Ričarda Rortija i drugih vodećih evropskih mislilaca. Bio je blizak kritičkom i humanističkom duhu filozofije časopisa Praxis, u čijem je međunarodnom izdanju sarađivao. Njegova misao nije bila zatvorena u strogo akademske okvire: pisao je filozofske eseje izrazito književnog stila, povezujući filozofiju sa umetnošću, književnošću, arhitekturom, društvenom kritikom i iskustvom svakodnevnog života. Moderna civilizacija za njega je istovremeno predstavljala prostor emancipacije i opasnost od tehničkog ovladavanja čovekom, gubitka istorijskog pamćenja i svođenja sveta na predmet upotrebe. Objavio je više desetina knjiga i nekoliko stotina naučnih i esejističkih radova. Među njegovim poznatijim delima su:
Kriza povijesti i suvremenost
Sfinga Zapada
Iskustvo vremena
De homine – mišljenje i moderni mit o čovjeku
Kritika filozofije i teorija moderne
Filozofija i znanost
Filozofija i svijet života
Filozofija i diskurs postmoderne
Metafizika Zapada i njeno prevladavanje
Politička filozofija i multikulturalni svijet
Istina o istini
U labirintu svijeta
Njegova izabrana i sabrana dela objavljena su i u više tomova. Šarčevićev filozofski opus odlikuju široka erudicija, otvorenost prema različitim tradicijama mišljenja i nastojanje da se filozofija suoči sa ratom, nasiljem, nacionalizmom, tehnološkom dominacijom, ekološkom krizom i odgovornošću prema Drugom. Preminuo je u Sarajevu 2021. godine, ostavivši jedno od najobimnijih i najuticajnijih filozofskih dela u savremenoj bosanskohercegovačkoj kulturi.

MG P43 (N)