ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1997.
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Uvod i komentar E. R. Dodds


Zagreb 1997. Tvrd povez, zaštitni omot, dvojezično (grčki / prevod), sitniji font, 417 strana.
Knjiga je odlično očuvana.
D3



„Osnove teologije” (Stoicheiosis theologike / Institutio theologica) vizantijskog i kasnoantičkog filozofa Prokla Dijadoha (412–485. n.e.) predstavlja jedno od najvažnijih i najuticajnijih dela poznog neoplatonizma, ali i istorije filozofije uopšte.

Iako u naslovu stoji reč „teologija”, ovo delo nije teološki spis u savremenom, religijskom smislu (niti je hrišćansko). Za Prokla, teologija je najviši oblik metafizike – nauka o prvim principima bića, o Božanskom Jednom i o tome kako iz tog Jednog nastaje celokupna stvarnost.
Ono što ovu knjigu čini fascinantnom jeste njena metoda. Proklo je napisao „Osnove teologije” po uzoru na Euklidove Elemente geometrije. Knjiga se sastoji od 211 teza (propozicija). Svaka teza počinje jasnom tvrdnjom, nakon koje sledi strogi, logički i deduktivni dokaz.

Proklo u ovom delu sistematizuje neoplatonsku viziju sveta kroz nekoliko ključnih koncepata:
• Jedno (Uzrok svih uzroka): Na samom vrhu piramide nalazi se Jedno (ili Dobro), koje je iznad bića, nespoznatljivo i neizrecivo.
• Emanacija (Proodos) i Povratak (Epistrophe): Sve što postoji nastaje „prelivanjem” (emanacijom) iz viših stupnjeva stvarnosti u niže. Međutim, sve stvoreno oseća prirodnu težnju da se vrati svom uzroku. Ovaj trostepeni proces (ostajanje u uzroku \rightarrow isticanje iz uzroka \rightarrow povratak uzroku) jeste osnovni ritam Proklomovog univerzuma.
• Hijerarhija stvarnosti: Iz Jednog prvo nastaju Henade (božanske jedinstvenosti), zatim Um (Intelekt/Nous), pa Duša (Psyche) i na kraju materijalni svet.
• Zakon učešća: Niži nivoi stvarnosti uvek „učestvuju” u višim. Ono što je na višem nivou prisutno uzročno, na nižem je prisutno kroz učešće.

Iako je Proklo bio vatreni paganin i protivnik hrišćanstva (koje je u njegovo vreme već postalo dominantno u Rimskom carstvu), njegova knjiga je paradoksalno izvršila ogroman uticaj na hrišćansku i islamsku srednjovekovnu misao.