Godina izdanja: 2019
ISBN: 978-86-82057-73-4
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Institut za evropske studije 2019 157 strana

odlična očuvanost, nedostaje naslovni list, posveta autora

Knjiga Diptiһ o hrišćanstvu i filosofiji Blagoja Pantelića predstavlja filozofsko-teološko promišljanje odnosa vere i znanja u istorijskom, kulturnom i političkom kontekstu raspada Jugoslavije. Autor polazi od pretpostavke da kriza države nije samo politička ili ekonomska, već pre svega duhovna i epistemološka kriza – kriza smisla, istine i identiteta.

Pantelić razmatra hrišćanstvo ne samo kao religijski sistem, već kao ontološki i etički horizont unutar kojeg se oblikuju pojam ličnosti, zajednice i istorije. Filosofija se, s druge strane, posmatra kao kritičko (sa)znanje koje može da se suprotstavi ideološkim redukcijama i instrumentalizaciji vere.

Centralna teza dela jeste da su vera i znanje u savremenom dobu nasilno razdvojeni: vera je svedena na privatnu ili ideološku sferu, dok je znanje izgubilo metafizičku i etičku dimenziju. U kontekstu raspada Jugoslavije, ova podela dovodi do duhovne dezorijentacije, nacionalnih mitologizacija i gubitka autentične zajednice.

Autor kritikuje:

sekularni racionalizam lišen etičke odgovornosti,

ideološku zloupotrebu religije,

filozofiju koja je izgubila vezu sa pitanjem istine i bića.

Pantelić zagovara dijalog hrišćanske teologije i klasične filosofije, posebno u pravoslavnom duhovnom okviru, kao mogućnost obnove smisla, ličnosti i zajednice u postjugoslovenskom prostoru.

STRUKTURALNI PRIKAZ DELA

1. Uvod: Kriza epohe i pitanje smisla

Raspad Jugoslavije kao simptom dublje duhovne krize

Gubitak zajedničkog kulturnog i metafizičkog horizonta

Postavljanje pitanja odnosa vere i (sa)znanja

2. Diptiһ kao metod

Objašnjenje pojma diptiһ (dva povezana, ali različita pogleda)

Vera i filosofija kao dve ravni iste potrage za istinom

Kritika jednostranih pristupa (čisti racionalizam / čisti fideizam)

3. Hrišćanstvo: Vera, ličnost i zajednica

Hrišćansko shvatanje istine (ličnosna, a ne apstraktna istina)

Pojam ličnosti nasuprot kolektivističkim i individualističkim modelima

Crkva kao zajednica, a ne ideologija

Opasnosti nacionalizacije vere

4. Filosofija: (Sa)znanje i odgovornost

Razlika između znanja i (sa)znanja

Filosofija kao briga za istinu i biće

Kritika savremene akademske i ideološke filosofije

Odnos filosofije prema istoriji i politici

5. Vera i znanje u vremenu raspada

Ideološka fragmentacija društva

Gubitak dijaloga između vere i razuma

Religija kao identitetsko oruđe

Znanje bez etike i vere bez istine

6. Jugoslavija kao metafizički problem

Država kao neuspešni projekat zajednice bez duhovnog temelja

Raspad kao posledica neprevaziđenih antropoloških i ontoloških protivrečnosti

Kritika i jugoslovenstva i postjugoslovenskih nacionalizama

7. Mogućnost obnove: dijalog i svedočanstvo

Povratak celovitom shvatanju čoveka

Dijalog hrišćanstva i filosofije kao put obnove

Etika odgovornosti i lično svedočanstvo istine

Zajednica zasnovana na slobodi i ljubavi, a ne ideologiji

8. Zaključak

Vera i (sa)znanje kao nerazdvojive dimenzije ljudskog postojanja

Potreba za duhovnom i intelektualnom obnovom

Filosofija i hrišćanstvo kao korektiv savremenoj krizi smisla