Godina izdanja: 1996
ISBN: 68-7455-292-7 !
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Niš : Prosveta : Balkanološki institut SANU 1996 368 strana

odlična očuvanost

Knjiga Ljubinka Radenkovića predstavlja obimnu etnološko-folklorističku analizu načina na koji je svet shvatan i simbolički organizovan u narodnoj magiji Južnih Slovena. Autor proučava magijske predstave, verovanja, obrede i simboličke radnje, nastojeći da pokaže kako tradicionalna kultura objašnjava odnose između čoveka, prirode, životnog prostora i nevidljivih sila.

U osnovi knjige nalazi se ideja da magijski postupak ima smisao samo unutar određenog sistema predstava o svetu. Predmeti, životinje, biljke, prirodne pojave, delovi tela, prostor, vreme, brojevi i pravci mogu dobiti simboličko značenje. Njihova upotreba u obredima nije slučajna, već proizlazi iz tradicionalnih predstava o sličnosti, suprotnosti, povezanosti i prenošenju svojstava.

Posebno mesto imaju granice i prelazi – između kuće i spoljnog sveta, dana i noći, zdravlja i bolesti, života i smrti, čistog i nečistog, poznatog i nepoznatog. Takve granice predstavljaju osetljiva mesta na kojima se, prema narodnim verovanjima, mogu odvijati različiti magijski procesi.

Radenković kroz komparativnu analizu južnoslovenskog folklornog materijala pokazuje i kako se pojedinačne magijske predstave mogu povezivati u šire simboličke modele. Knjiga je zato značajna ne samo za proučavanje magije, već i za razumevanje tradicionalnog pogleda na čoveka, prirodu, zajednicu i natprirodno.

Glavne tematske celine

Narodna magija – obredi, verovanja, zabrane i magijski postupci.
Simbolika sveta – načini na koje se priroda i ljudsko iskustvo pretvaraju u sistem znakova.
Čovek i telo – kosa, krv, oči, ruke, noge i drugi delovi tela u magijskim predstavama.
Prostor – kuća, prag, ognjište, raskršće, voda, šuma i druga granična mesta.
Vreme – dan, noć, praznici, određeni dani i periodi godine.
Biljke i životinje – njihova zaštitna, lekovita, opasna i simbolička svojstva.
Prirodne pojave – Sunce, Mesec, vatra, voda, zemlja, vetar i oluja.
Brojevi i mere – ponavljanje magijskih radnji i simbolička vrednost pojedinih brojeva.
Granica i prelaz – zaštita čoveka u trenucima promene i prelaska iz jednog stanja u drugo.
Bolest i izlečenje – magijska objašnjenja bolesti i ritualni načini njenog otklanjanja.
Zaštita i apotropejska magija – postupci kojima se čovek štiti od štetnih uticaja.
Južnoslovenski kulturni prostor – poređenje različitih tradicija i lokalnih varijanti.

Značaj dela

Radenkovićeva knjiga je važna jer narodnu magiju ne posmatra samo kao skup pojedinačnih praznoverja, već kao uređen sistem simboličkog mišljenja. Ona omogućava da se tradicionalna kultura proučava iznutra: kroz način na koji ljudi povezuju prirodne pojave, ljudsko telo, prostor, vreme, bolest, zaštitu i natprirodno.

Ključne reči

narodna magija; Južni Sloveni; simbolika; folklor; etnologija; verovanja; obredi; ritual; magijski postupci; zaštitna magija; apotropejska magija; natprirodno; tradicionalna kultura; simbolički sistem; čovek; telo; priroda; prostor; vreme; granica; prag; raskršće; ognjište; voda; vatra; zemlja; biljke; životinje; bolest; lečenje; zaštita; zabrane; amajlije; predanja; običaji; ritualna komunikacija; simboličko mišljenje.