Godina izdanja: 1996
ISBN: 86-7455-294-3
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Prosveta Niš 1996 247 strana

odlična očuvanost

zpk

Ova knjiga predstavlja jedno od najznačajnijih etnoloških i istorijsko-religijskih istraživanja o staroslovenskom paganizmu. Natalija Veleckaja analizira najstarije slojeve slovenskih obreda, nastojeći da rekonstruiše njihovo poreklo, simboliku i značenje na osnovu arheoloških, etnografskih, folklornih i istorijskih izvora. Posebna pažnja posvećena je kultu predaka i agrarnim ritualima, kao i njihovoj međusobnoj povezanosti.

Centralna teza knjige jeste da su mnogi slovenski običaji, koji su se zadržali i nakon prihvatanja hrišćanstva, zapravo ostaci mnogo starijih paganskih verovanja. Autorka pokazuje kako su rituali vezani za život, smrt, plodnost, godišnja doba i cikluse prirode predstavljali jedinstven sistem u kojem su ljudi održavali simboličku vezu sa precima i natprirodnim silama.

Jedna od najpoznatijih i najkontroverznijih tema knjige jeste analiza običaja ritualnog usmrćivanja starih osoba u pojedinim arhaičnim zajednicama. Velecka ovu praksu ne tumači kao izraz okrutnosti, već kao deo religijskog pogleda na svet u kojem su preci imali važnu ulogu u obezbeđivanju plodnosti zemlje, blagostanja zajednice i očuvanja kosmičkog poretka. Ovakvo tumačenje izazvalo je brojne naučne rasprave.

Knjiga takođe razmatra simboliku pogrebnih obreda, žrtvovanja, vatre, vode, drveta, zemlje i cikličnog obnavljanja života. Autorka ukazuje da su mnogi narodni običaji, praznici i rituali sačuvani u slovenskim kulturama zapravo transformisani ostaci drevnih paganskih obreda.

Iako je delo veoma cenjeno zbog obimne građe i komparativnog pristupa, pojedine autorkine rekonstrukcije smatraju se hipotetičkim i nisu opšteprihvaćene među svim istoričarima religije i arheolozima. Ipak, knjiga ostaje važno delo za proučavanje slovenske mitologije, rituala i tradicionalne kulture.

Ključne reči

slovenska mitologija
paganstvo
stari Sloveni
arhaični rituali
kult predaka
agrarni kultovi
pogrebni obredi
ritual žrtvovanja
simbolika smrti
simbolika života
ciklus prirode
plodnost
obredni običaji
narodna religija
tradicionalna kultura
etnologija
folklor
religijska simbolika
rekonstrukcija rituala
hristijanizacija Slovena
obred prelaza
kosmički poredak
mitologija