Godina izdanja: 1992
ISBN: 86-901343-1-X
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor - osoba Bosić, Mila
Naslov Ženidbeni običaji Šokaca Hrvata u Bačkoj / Mila Bosić ; [registre priredila Vida Zeremski ; prevod rezimea Emerika Srdić ; crtež geografske karte Sonja Nonin]
Vrsta građe knjiga
Jezik srpski
Godina 1992
Izdavanje i proizvodnja Novi Sad : Vojvođanski muzej, 1992 (Novi Sad : Futura)
Fizički opis 174 str. : ilustr. ; 20 cm
Drugi autori - osoba Zeremski, Vida (autor dodatnog teksta)
Srdić, Emerika (prevodilac sažetka)
Nonin, Sonja (kartograf)
Zbirka Posebna izdanja. Monografije / Vojvođanski muzej ; 12
(Broš.)
Napomene Tiraž 900.
Zusammenfassung: str. 156-159.
Imenski registar: str. 162-163; Registar geografskih naziva: str. 164; Predmetni registar: str. 165-174.
Predmetne odrednice Običaji, svadbeni -- Šokci -- Bačka

UVOD
U zapadnoj Bačkoj u priobalju Dunava nalazi se sedam naselja (Bački Breg, Bački Monoštor, Sonta, Vajska, Bođani, Bač i Plavna) u kojima žive Šokci, kako sami sebe nazivaju od davnina, iako samo poreklo naziva etnikona Šokac, Šokci ni do danas potpuno nije razjašnjeno. Poslednjim popisom stanovništva Jugoslavije pa i Vojvodine izvršenim 31. marta 1991. godine ova grupa stanovnika u Bačkoj izjasnila se u većini kao Hrvati, no jedan nezanemarljiv broj izjasnio se kao Šokci.
(U našem radu koristimo naziv etnikona Šokac, Šokci, kako su se mnogi izjasnili i u popisu stanovništva 31. marta 1991. godine da bismo ih jasno razlikovali od Hrvata-Bunjevaca, koji su se u navedenom popisu izjasnili i kao Hrvati i kao Bunjevci. Prema tom popisu stanovništva, u Bačkoj su se izjasnili kao Šokci 1.720 žitelja, a u navedenih sedam naselja izjasnilo se kao Hrvati 7.825 stanovnika, i 1.126 žitelja kao Šokci.
Kao Hrvati u celom području Vojvodine izjasnilo se 74.226 stanovnika, a u taj broj su uračunati i Šokci i Bunjevci iz Bačke. Stoga, navešćemo nacionalnu opredeljenost stanovništva u sedam istraživanih naselja u kojima su Hrvati, odnosno Šokci: Bački Breg ima izjašnjeno 742 stanovnika Hrvata i 179 stanovnika Šokaca. U Bačkom Monoštoru ima 1.597 Hrvata i 402 Šokca. U Sonti su 3.481 Hrvati, a 382 žitelja su Šokci. U Vajskoj su 553 Hrvata i 38 stanovnika Šokaca. U Bođanima se izjasnilo kao Hrvati 295 žitelja, a kao Šokci 13 stanovnika. Bač ima 638 Hrvata i 69 Šokaca. U Plavni je popisom zabeleženo 519 Hrvata i 43 stanovnika Šokca.
U sedam navedenih istraživanih naselja jedan veći broj stanovnika izjasnio se i kao Jugosloveni i to: 4.704 žitelja. Tako u Bačkom Bregu kao Jugosloveni izjasnilo se 445 stanovnika; u Bačkom Monoštoru 1.638, Sonti 884, Vajskoj 377, Baču 907, Bođanima 181, Plavni 272. Među izjašnjenim kao Jugosloveni svakako ima jedan broj i Šokaca-Hrvata naročito iz nacionalno mešovitih brakova.)
Etnikon Šokac pominje se u Bosni u turskim pisanim dokumentima 1615. godine u fermanu Ahmeda I (1603–1617), pa i kasnijim periodima turskog razdoblja.
Šokci su se naselili u zapadnu Bačku krajem XVII veka (1683–1699) iz predela Bosne, a o čemu određene predstave o svom poreklu imaju i sadašnji stanovnici šokačkih naselja i obično navode da su iz okoline Tuzle. Zbog određenih društveno-ekonomskih i verskih prilika (turska osvajanja i zulumi u Bosni, islamizacija starosedelačkog stanovništva) Šokci su napustili zavičajne predele u Bosni i preselili se preko Save i Dunava, a što su činile i druge mase stanovništva u to vreme i naseljavale se u Bačku, gde njihovi potomci žive u većem ili manjem broju i danas.
Jedan deo šokačkog življa je i van severnih granica Vojvodine, tj. u Mađarskoj (Santovo, Martinci, Mohač, Pečuj, Dušnok i druga).
Šokci u navedenim naseljima Bačke žive u zajedništvu u većem broju sa Srbima i Mađarima i velikom broju stanovnika izjašnjenih kao Jugosloveni (4.704), dok su drugi narodi i narodnosti zastupljeni u znatno manjem broju. Zajednički život sa drugim narodima svakako je imao kulturnih uticaja među stanovništvom određenih šokačkih naselja, ali, i pored toga, Šokci su sve do danas sačuvali svoje kulturno-etničke odlike, jezik, katoličku veru, nošnju i običaje.
Živeći od doseljavanja u rečnoj dolini velike reke Dunava i određenog podneblja pogodnog za razvoj zemljoradnje i stočarstva, Šokci su svoja zanimanja usmerili uglavnom u tom pravcu, razvijajući vekovima poljodjelstvo, a manje stočarstvo i ribolov. Šokice su posebno razvijale domaću radinost, naročito tkalačke i vezilačke umetnosti po čemu su bile veoma prepoznatljive u Vojvodini. Posebno je negovana narodna nošnja Šokaca koja se isticala svojom originalnošću i lepotom među nošnjama Vojvodine, a proizvod je šokačke domaće radinosti.
Pored navedenih odlika, život Šokaca od davnina su pratili i razni običaji i verovanja, menjajući se tokom vremena nekad brže a nekad sporije, primajući uticaje suseda, ali isto tako utičući i na druge sa kojima su živeli u vekovnom zajedništvu, a što je došlo najviše do izražaja nakon Drugog svetskog rata kada je pod uticajem društveno-ekonomskog razvoja vojvođanskog sela, kao i političkih prilika, došlo do izrazitih promena u tradicionalnom porodičnom životu svih Vojvođana. Tome je umnogome doprinosilo i zapošljavanje mlađih generacija u obližnjim gradovima čime su stvorene bolje komunikacijske veze sa gradskim jezgrima i drugim okolnim naseljima. Sve je to doprinelo i brojnijim ženidbenim vezama između različitog stanovništva druge vere i nacionalnosti, što je naročito u porastu nakon Drugog svetskog rata. To je doprinelo i promenama vekovno ustaljenog tradicionalnog života u do tada zatvorenoj seoskoj sredini, pa i opredeljenju u popisu stanovništva za jugoslovenstvo.
No i pored takvih promena, u patrijarhalnoj šokačkoj porodici mnogi običaji su još i danas sačuvani i prate ne samo godišnje praznike već i životni ciklus čoveka: rođenje, smrt, pa i svadbu, koja je ovde tema našeg rada.

MG P29 (N)