ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1939
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Srpska kraljevska akademija 1939 290 strana (strane 279-566), 8 listova sa tablama : ilustrovano

odlična očuvanost

Studija „Običaji i verovanja u Skopskoj kotlini” predstavlja etnološko istraživanje tradicionalne kulture stanovništva Skopske kotline. Filipović sistematski beleži i analizira:

porodične i životne običaje

godišnje kalendarske običaje

narodne religijske predstave

magijska i demonološka verovanja

ostatke starijih (predhrišćanskih) kulturnih slojeva

Autor prikazuje kako su se na prostoru Skopske kotline preplitali srpski, makedonski, turski i drugi balkanski kulturni uticaji. Posebno naglašava spoj hrišćanskih elemenata sa starijim paganskim verovanjima.

Delo ima dokumentarni značaj jer beleži stanje tradicije u periodu pre snažne modernizacije i urbanizacije.

Strukturalni pregled dela

Iako raspored može varirati po izdanjima, tematska struktura rada uglavnom obuhvata sledeće celine:

1. Uvodni deo

Geografski i istorijski pregled Skopske kotline

Etnografski sastav stanovništva

Metodologija prikupljanja građe (terenski rad, kazivanja informatora)

2. Životni (porodični) običaji

Rođenje i detinjstvo

Običaji oko trudnoće

Zaštita majke i deteta od „zlih sila“

Krštenje i babine

Magijske mere protiv uroka

Svadbeni običaji

Prosidba i veridba

Svadbeni rituali i simbolika

Uloga kumova i rodbine

Pesme i obredne radnje

Pogrebni običaji

Priprema pokojnika

Daće i pomeni

Verovanja o duši i zagrobnom životu

Zadušnice

3. Godišnji (kalendarski) običaji

Zimski ciklus

Božićni i novogodišnji običaji

Badnjak

Koledarske povorke

Prolećni ciklus

Đurđevdan

Obredi za plodnost i zdravlje

Magijske radnje za stoku i useve

Letnji i jesenji ciklus

Ilindan

Žetveni običaji

Zaštita od nepogoda (grad, suša)

4. Narodna verovanja

Demonološka bića

Vile

Zmajevi

Vampiri

Veštice

Religijska verovanja

Kult svetaca

Zaveti i zavetine

Mešanje hrišćanskih i starijih verovanja

Magija i zaštitne prakse

Bajanja

Zapisi

Amuleti

Uroci i skidanje uroka

5. Društveni i kulturni aspekti

Seoska zajednica i običajno pravo

Porodična organizacija

Patrijarhalni elementi

Uloga religije u svakodnevnom životu

Naučni značaj dela

Rad Milenka Filipovića je važan jer:

predstavlja sistematsku etnografsku dokumentaciju jednog balkanskog prostora

pokazuje slojevitost balkanske tradicionalne kulture

otkriva kontinuitet između paganskog i hrišćanskog sloja

služi kao izvor za proučavanje istorije mentaliteta