Godina izdanja: 2022
ISBN: 978-86-7818-668-4
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Mek povez, 259 strana, 2022. godine izdaje Portalibris
Život dr Jovana Subotića – deo 4“ predstavlja završnicu bogate autobiografske tetralogije jednog od najznačajnijih srpskih intelektualaca, pravnika, književnika i političkih delatnika XIX veka, u kojoj autor sa dostojanstvenom smirenošću i dubokom misaonom zrelošću sabira najvažnije događaje, susrete i ideje iz razdoblja između 1867. i 1870. godine. Ovaj tom počinje Subotićevim opisom putovanja u Rusiju, tačnije u Moskvu i Sankt Peterburg, gde čitalac dobija ne samo detaljan i atmosferičan prikaz ruskog kulturnog i društvenog života tog vremena, već i uvid u autorova razmišljanja o ključnim evropskim intelektualnim tokovima. Kroz njegove opise ne izranjaju samo zgrade, trgovi i običaji, već i ideje i ličnosti – poput češkog istoričara Franje Palackog – čije pojavljivanje u tekstu svedoči o širini Subotićevog pogleda i njegovoj sposobnosti da sagledava i komentariše kompleksne političke i nacionalne odnose u tadašnjoj Evropi.
U ovom periodu života Subotić boravi u Zagrebu, gde svoju energiju usmerava ka razvoju pozorišta i umetničkog izraza, verujući u snažnu društvenu ulogu teatra kao mesta prosvetiteljstva, nacionalnog buđenja i kulturnog uzdizanja. Međutim, srce njegovog delovanja ipak se vezuje za Novi Sad, gde se nakon povratka posvećuje radu u Matici srpskoj, jednoj od najvažnijih kulturnih institucija srpskog naroda. Njegovo angažovanje nije bilo puko administrativno ili formalno, već duboko vizionarsko – kroz brojna zalaganja, inicijative i podršku razvoju književnosti, umetnosti i nauke, Subotić utemeljuje Novi Sad kao simbol srpskog kulturnog života u tadašnjoj Ugarskoj.
Kao i u prethodnim delovima autobiografije, i ovde se oseća Subotićeva rečitost, misaona dubina i sposobnost da ličnu priču uplete u širi kontekst političkih, kulturnih i društvenih zbivanja svog vremena. Njegov narativ je istovremeno ličan i objektivan, bogat detaljima, a ujedno prožet snažnim osećajem odgovornosti prema istini, istoriji i narodu kojem pripada. „Život dr Jovana Subotića – deo 4“ tako se ne završava samo kao knjiga uspomena, već i kao svedočanstvo jednog uzvišenog životnog puta, vođenog idealima znanja, kulture, narodnog jedinstva i duhovne uzvišenosti. Ovo delo ostaje dragoceno štivo ne samo za istoričare i ljubitelje memoarske literature, već za sve koji žele da razumeju temelje srpske moderne misli i kulturnog identiteta.