ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1969
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor - osoba Miller, Arthur, 1915-2005 = Miler, Artur, 1915-2005
Naslov Smrt trgovačkog putnika : izvjesni intimni razgovori u dva čina s rekvijemom / Artur Miler ; [preveo Ivo Juriša]
Jedinstveni naslov Death of a Salesman. srpski jezik
Vrsta građe drama
Ciljna grupa odrasli, opšte (lepa književnost)
Jezik srpski
Godina 1969
Izdavanje i proizvodnja Beograd : Rad, 1969 (Ljubljana : Delo)
Fizički opis 88 str. ; 18 cm
Drugi autori - osoba Juriša, Ivo, 1918-1994 (prevodilac)
Vučković, Tihomir, 1938-2000 (autor dodatnog teksta)
Zbirka ǂBiblioteka ǂReč i misao. ǂkolo ǂ12 ; ǂknj. ǂ297
(Broš.)
Napomene Prevod dela: Death of a Salesman / Arthur Miller
Pogovor - Artur Miler / Tihomir Vučković: str. 87-[89].

„Smrt trgovačkog putnika” je drama koju je napisao Artur Miler i koja je prvi put izvedena 1949. godine. Ona govori o priči starijeg trgovačkog putnika po imenu Vili Loman, koji se bori sa svojom propadajućom karijerom i osećajem razočaranja. Drama istražuje teme američkog sna, identiteta i prirode uspeha.
Drama počinje sa Vilijem Lomanom koji se vraća kući sa neuspelog trgovačkog putovanja, gdje često fantazira o uspehu i ponovo proživljava uspomene iz prošlosti. Vilijeva dva sina, Bif i Hepi, također se bore sa svojim ličnim i profesionalnim ambicijama. Povratci u prošlost otkrivaju da su Vilijeva opsesija američkim snom i njegova nesposobnost da prihvati stvarnost duboko utjecali na dinamiku njegove obitelji. Kako se radnja odvija, Vilijevo mentalno stanje se dalje pogoršava, i on postaje sve više deluzionalan. On počinje voditi razgovore sa svojim pokojnim bratom, Benom, koji predstavlja oličenje uspeha u Vilijevom umu. Bif, stariji sin, suočava Vilija sa njegovim lažima i neuspesima, što dovodi do snažnog sukoba u kojem se Vilijeve iluzije raspadaju. Drama na kraju završava njegovim samoubistvom, jer on veruje da će time osigurati finansijsku sigurnost za svoje sinove kroz svoju polisu životnog osiguranja. Završni čin se fokusira na Lomanovu porodicu koja pokušava prihvatiti Vilijevu smrt, razmišljajući o njihovom odnosu s njim, i propitujući vrednosti i očekivanja koja su oblikovala njihove živote.
„Smrt trgovačkog putnika” se često smatra kritikom američkog sna i kulture kapitalizma. Vili Loman utjelovljuje priču mnogih pojedinaca koji, uprkos svom trudu, ne uspevaju postići uspeh koji im obećava američki san. Miler ispituje destruktivnu prirodu ovog nedostižnog ideala i kako on može dovesti do osećaja neadekvatnosti, gorčine i gubitka identiteta. Drama također istražuje teme lične odgovornosti i posledica svojih postupaka. Vilijeva nesposobnost da prihvati svoje neuspehe i preuzme odgovornost za svoje greške na kraju dovodi do njegovog pada. Napet odnos između Vilija i njegovih sinova, posebno Bifa, služi kao opomena o posledicama zabluda i manipulacije. Milerova upotreba povrataka u prošlost i nelinearnog pripovedanja pomaže da se istaknu složenosti Vilijevog lika i naglasi jaz između stvarnosti i iluzije. Suprotstavljanje prošlosti i sadašnjosti otkriva jaz između onoga što je Vili želeo za sebe i onoga što je zapravo postigao. „Smrt trgovačkog putnika” je snažan prikaz ljudskog stanja, koji ispituje univerzalne teme kao što su potraga za identitetom, vrednost međusobnih odnosa i borba za samopoštovanje. Njegova trajna relevantnost leži u njegovom istraživanju težnje za uspehom i posledicama društva koje se gradi na praznim snovima.

Artur Miler (Arthur Miller, 1915–2005) bio je američki dramski pisac i jedan od ključnih autora moderne pozorišne tradicije 20. veka, poznat po dramama koje seciraju odnos pojedinca i društva, moralnu odgovornost, pritisak konformizma i cenu iluzija o „američkom snu“. Rođen je u Harlemu, u Njujorku, u porodici jevrejskih doseljenika; detinjstvo mu je obeležila promena porodičnog statusa nakon Velike depresije, iskustvo koje će kasnije prepoznatljivo ugraditi u svoje dramske sukobe i psihologiju likova. Studirao je na Univerzitetu Mičigen, gde se formirao kao autor i rano skrenuo pažnju nagradama i pozorišnim uspesima.
Miler se afirmisao posle Drugog svetskog rata dramom „Svi moji sinovi“ (1947), a svetsku slavu stekao je „Smrću trgovačkog putnika“ (1949), delom koje je postalo jedan od kanonskih tekstova američkog teatra. U njegovom opusu posebno mesto zauzima „Kušnja“ (1953), drama koja, kroz priču o salemskim suđenjima vešticama, alegorijski osvetljava atmosferu političke paranoje i progona u doba makartizma. Miler je i lično iskusio pritiske tog vremena: pozvan je pred Komitet za neameričke aktivnosti, osuđen zbog nepoštovanja suda jer je odbio da imenuje druge, a presuda je kasnije poništena. Ta epizoda dodatno je učvrstila njegov javni status kao pisca koji insistira na etičkom integritetu i pravu na neslaganje.
Tokom pedesetih i šezdesetih, Miler je bio istaknuta kulturna figura i van pozorišta, između ostalog i zbog braka sa Merilin Monro (1956–1961), a njegov scenario za film „Neprilagođeni“ (1961) često se posmatra kao deo tog složenog perioda. Nastavio je da piše drame, eseje i prozu, a u kasnijim decenijama ostao je prisutan na svetskim scenama, sa delima koja variraju od intimnih porodičnih raspleta do političkih i istorijskih parabola. Bio je i dugogodišnji javni intelektualac: bavio se pitanjima cenzure, društvene odgovornosti, pravde i političkih zloupotreba.
Miler je do kraja života zadržao prepoznatljiv stil: realistička situacija često se kod njega lomi kroz moralni izbor, a porodična drama postaje mesto gde se ogleda ideologija čitavog društva. Umro je 2005. godine u Konektikatu, ostavivši opus koji i dalje snažno komunicira sa savremenim čitaocima i gledaocima, posebno u trenucima kada strah, pritisak javnosti i potreba za „pripadanjem“ ponovo počnu da određuju granice slobode.

MG P34 (L)