Godina izdanja: 2014
ISBN: 978-86-83275-41
Jezik: Srpski
Autor: Strani

LOM 2014 265 strana

odličma očuvanost

zpk

Bernhard je biografija austrijskog pisca Tomasa Bernharda, koju je napisao španski pisac i prevodilac Migel Saens, jedan od najvažnijih prevodilaca Bernhardovog dela na španski jezik.

Saens prati Bernhardov život od detinjstva i mladosti, preko bolesti i formativnih godina, do književnog uspona i kasnijeg života, povezujući biografske događaje sa njegovim književnim stvaralaštvom. Posebna pažnja posvećena je njegovom složenom odnosu prema Austriji, porodici, smrti, bolesti, društvu i književnom svetu.

Za razumevanje Bernharda posebno je važna njegova mladost. Odrastanje bez stabilnog porodičnog okruženja, težak odnos sa majkom i bakom, iskustvo siromaštva i, pre svega, teška plućna bolest ostavili su dubok trag na njegov život. Boravak u bolnici i sanatorijumu postaje jedno od ključnih iskustava njegovog formiranja.

Biografija pokazuje kako se kod Bernharda životna iskustva ne mogu jednostavno odvojiti od njegove književnosti. Bolest, izolacija, smrt, neprijateljstvo prema društvenim konvencijama i opsesivno vraćanje prošlosti postaju trajne teme njegovih romana, drama i autobiografskih tekstova.

Saens se bavi i Bernhardovim karakterističnim odnosom prema Austriji. Bernhard je svoju domovinu često predstavljao kao licemernu, provincijalnu i opterećenu nacističkom prošlošću, zbog čega je izazivao snažne reakcije javnosti. Njegovi govori, drame i javne izjave često su proizvodili skandale i polemike.

Važan deo knjige čini i odnos između Bernharda i ljudi koji su obeležili njegov život, naročito Hedvige Stavijanicek, koju je nazivao svojom „životnom osobom“, kao i njegovog dede Johanesa Frojmosa. Saens kroz njihove odnose pokušava da približi emocionalnu i intelektualnu pozadinu Bernhardovog stvaralaštva.

Biografija je posebno korisna jer Bernharda ne predstavlja samo kao „mračnog“ ili „mizantropskog“ pisca, već pokušava da rekonstruiše čoveka iza njegovog književnog glasa: njegovu disciplinu, humor, prijateljstva, konflikte, ljubav prema muzici, odnos prema novcu i imovini i njegovu potrebu za izolacijom.

Ključne reči

Tomas Bernhard

Austrija

biografija

književnost

bolest

plućna bolest

smrt

detinjstvo

usamljenost

izolacija

porodica

majka

deda

Hedviga Stavijanicek

Johanes Frojmos

muzika

pozorište

drama

roman

autobiografija

Austrijski nacizam

kolektivno sećanje

provincijalizam

licemerje

mizantropija

crni humor

opsesivno mišljenje

ponavljanje

monolog

kontroverza

književni skandal

samotnjaštvo

smrtnička svest

Veza života i dela

Kod Bernharda je naročito teško povući jasnu granicu između biografije i književnosti. Njegovi autobiografski tekstovi — Uzrok, Podrum, Dah, Hladnoća i Dete — koriste stvarna iskustva, ali ih istovremeno oblikuju kroz izrazito književnu perspektivu.

Zato je Saensova biografija korisna kao kontekst, ali ne treba automatski izjednačavati Bernhardove pripovedače i njihove stavove sa samim autorom.

Saens prikazuje kako su bolest, gubitak, porodični odnosi, muzika, iskustvo Austrije i stalna blizina smrti oblikovali život i književni svet Tomasa Bernharda.