ISBN: 128
Godina izdanja: 1987
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autorka: Mirjana Marijanski-Manojlović
Izdavač: Vojvođanski muzej u Novom Sadu
Godina: 1987
Obim: 160 str.

Sadržaj knjige je prikazan na fotografiji.

Ova publikacija predstavlja značajan arheološki izvor za izučavanje antičkog perioda, odnosno materijalnih ostataka i rimskih nekropola na teritoriji Srema.

Knjiga „Rimska nekropola kod Beške u Sremu“ autorke Mirjane Marijanski-Manojlović je naučna monografija koja detaljno dokumentuje jedno od najznačajnijih kasnoantičkih nalazišta u regionu. Napisana je na bazi zaštitnih arheoloških iskopavanja koja su sprovedena tokom šezdesetih i sedamdesetih godina 20. veka (pretežno u periodu od 1967. do 1974. godine), kada je izgradnja auto-puta Beograd–Novi Sad ugrozila ovaj lokalitet na obali Dunava.

Knjiga je struktuirana kao sistematski arheološki izveštaj i analiza, a njen sadržaj se uglavnom fokusira na dve ključne celine:
1. Kataloški pregled nekropole (grobnica i grobova)
- Autorka u knjizi donosi detaljan katalog svih istraženih grobova na ovom lokalitetu, koji se hronološki vezuju za kasnoantički period (3. i 4.
vek naše ere). Opisani su:
- Grobovi sa kremacijom (spaljivanjem pokojnika) koji su karakteristični za raniji period.
- Grobovi sa inhumacijom (sahranjivanjem tela) u običnim rakama, unutar drvenih sanduka ili grobnih konstrukcija od rimskih opeka i tegula.

2. Kasnorimska grobnica sa freskama
- Najreprezentativniji deo monografije posvećen je otkriću i detaljnoj analizi kasnoantičke grobnice sa freskama, koja je nađena na lokalitetu Brestovik/Beli Breg kod Beške.
- Uređenje i arhitektura: Grobnica je zidana od opeke i imala je poluobličasti svod.
- Zidno slikarstvo (freske): Autorka posvećuje veliku pažnju analizi zidnog slikarstva unutar grobnice. Na zidovima su prikazani portreti pokojnika (verovatno rimskog dostojanstvenika i njegove supruge), geometrijski motivi, cvetni venci i simbolične predstave koje oslikavaju prelaz između paganskih verovanja i ranog hrišćanstva na tlu Panonije. Ove freske predstavljaju vrhunski primer kasnoantičke provincijske umetnosti u ovom delu Rimskog carstva.

Monografija je izuzetno bogato ilustrovana crtežima osnova grobova, tablama sa arheološkim materijalom (pronađeni nakit, fibule, novac, keramičke i staklene posude) i sadrži presavijeni list sa velikim tehničkim planom celog lokaliteta. Zbog toga se i danas u stručnim krugovima (naučnim radovima, doktoratima i studijama o rimskom limesu i provinciji Donjoj Panoniji) ova knjiga redovno citira kao ključna referenca za proučavanje sahranjivanja i materijalne kulture Rimljana u Sremu.



Mirjana Marijanski-Manojlović (1924–2000) bila je istaknuti srpski i jugoslovenski arheolog i muzejski savetnik. Svoj profesionalni vek i naučni rad posvetila je istraživanju antike, sa posebnim fokusom na rimski period, materijalnu kulturu i vojsku na teritoriji današnje Vojvodine (Srema i Banata).

Najveći deo svog radnog veka provela je u Vojvođanskom muzeju u Novom Sadu (danas Muzej Vojvodine), gde je radila kao kustos i muzejski savetnik za antičku arheologiju. Pripadala je posleratnoj generaciji stručnjaka koja je postavila temelje modernoj arheologiji i konzervaciji u Vojvodini, organizujući i sprovodeći brojna zaštitna iskopavanja na terenima koji su bili ugroženi industrijalizacijom i izgradnjom infrastrukture.

Njeno ime je najgušće povezano sa zaštitnim iskopavanjima u Beški krajem 1960-ih i početkom 1970-ih godina. Kada je tokom poljoprivrednih radova i trasiranja auto-puta otkrivena jedinstvena kasnoantička grobnica sa freskama, Mirjana Marijanski-Manojlović je, zajedno sa kolegama iz Pokrajinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture, preuzela detaljno istraživanje i dokumentovanje lokacije. Ona je nadgledala proces u kom su ove izuzetno vredne i osetljive kasnorimske freske skinute sa zidova grobnice radi njihove trajne zaštite i kasnijeg izlaganja u muzeju.

Pored nekropola i pogrebnih rituala, njena uža specijalnost bila je rimska vojna oprema, naoružanje i konjska oprema. Proučavala je predmete pronađene duž rimskog Dunavskog limesa i objavila niz stručnih članaka i kataloga. Neki od njenih zapaženih radova u stručnoj periodici (poput časopisa Rad Vojvođanskih muzeja) uključuju:
- Analize rimskih fibula (broševa/kopči za odeću).
- Studije o rimskom konjskom priboru i vojnim insignijama sa teritorije Srema.
- Obradu pojedinačnih arheoloških nalaza iz rimskih utvrđenja i naselja u Vojvodini.

Nakon njene smrti 2000. godine, njena koleginica i poznati arheolog Velika Dautova-Ruševljan objavila je biografski rad i in memoriam u Radu Muzeja Vojvodine, odajući priznanje njenom dugogodišnjem radu na očuvanju antičkog nasleđa.