ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 2000
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Centar za arheološka istraživanja 2000 108 strana, XLII strana s tablama : ilustrovano

odlična očuvanost

„Kostolačka kultura na teritoriji Srbije” Dubravke Nikolić predstavlja arheološku i kulturno-istorijsku studiju posvećenu kostolačkoj kulturi, jednoj od značajnih eneolitskih (bakarnodobnih) kultura centralnog Balkana. Knjiga analizira poreklo, razvoj, rasprostranjenost i materijalnu kulturu kostolačke zajednice na prostoru današnje Srbije.

Kostolačka kultura razvijala se krajem bakarnog doba, približno između:

3300. i 2700. godine p. n. e.

Naziv je dobila po lokalitetu:
Kostolac

Autorka proučava:

naselja,
keramiku,
pogrebne običaje,
ekonomiju,
društvenu organizaciju,
kontakte sa susednim kulturama.

Knjiga je značajna jer sistematizuje arheološke nalaze i daje celovit pregled kostolačke kulture na prostoru Srbije.

Strukturalni pregled knjige

1. Uvod

Autorka objašnjava:

istorijat istraživanja kostolačke kulture,
značaj eneolita na Balkanu,
metodologiju arheološkog istraživanja,
probleme periodizacije i klasifikacije.

Posebno se razmatra mesto kostolačke kulture među drugim balkanskim eneolitskim kulturama.

2. Geografska rasprostranjenost

Analizira se prostor na kojem je kostolačka kultura bila prisutna:

istočna Srbija,
Pomoravlje,
Podunavlje,
delovi Vojvodine,
područja uz Dunav i Moravu.

Prikazuju se:

arheološki lokaliteti,
tipovi naselja,
prirodni uslovi života.

Naglašava se značaj velikih rečnih dolina za razvoj zajednica.

3. Naselja i način života

Autorka opisuje:

organizaciju naselja,
tipove kuća,
građevinske tehnike,
svakodnevni život stanovništva.

Posebno se obrađuju:

zemljoradnja,
stočarstvo,
lov i ribolov,
zanatska proizvodnja.

Zaključuje se da su zajednice imale razvijenu ekonomsku strukturu i relativno stabilan način života.

4. Keramika i materijalna kultura

Jedno od najvažnijih poglavlja knjige posvećeno je keramici kao glavnom pokazatelju kulture.

Analiziraju se:

oblici posuda,
ornamentika,
tehnike izrade,
simbolički motivi.

Karakteristični su:

geometrijski ukrasi,
urezivanje,
bela inkrustacija.

Pored keramike obrađuju se:

kameno oruđe,
bakarni predmeti,
nakit,
alati.

5. Pogrebni običaji i duhovna kultura

Knjiga proučava:

sahranjivanje,
rituale,
verovanja,
moguće kultne prakse.

Na osnovu nalaza autorka pokušava da rekonstruiše:

odnos prema smrti,
društvene razlike,
religijske predstave zajednice.

6. Odnosi sa drugim kulturama

Analiziraju se veze kostolačke kulture sa:

vučedolskom kulturom,
badenskom kulturom,
kulturama centralne Evrope i Balkana.

Posebna pažnja posvećena je:

trgovini,
migracijama,
kulturnim uticajima.

Autorka razmatra pitanje da li je kostolačka kultura nastala lokalnim razvojem ili pod spoljnim uticajima.

7. Hronologija i razvoj kulture

Obrađuju se:

faze razvoja kostolačke kulture,
promene kroz vreme,
uzroci nestanka kulture.

Kultura se posmatra u širem kontekstu prelaza iz bakarnog u bronzano doba.

Glavne teme knjige

eneolit Balkana,
kostolačka kultura,
arheološki lokaliteti Srbije,
praistorijska keramika,
društvena organizacija,
ekonomija praistorijskih zajednica,
rituali i verovanja,
kulturni kontakti u Podunavlju.

Stil i naučni pristup

Knjiga je pisana:

akademskim stilom,
arheološkom metodologijom,
uz detaljnu analizu nalaza,
sa tabelama, mapama i ilustracijama.

Namenjena je:

arheolozima,
studentima istorije i arheologije,
istraživačima praistorije Balkana.

Značaj knjige

Delo Dubravke Nikolić značajno je jer:

sistematizuje istraživanja kostolačke kulture,
doprinosi razumevanju eneolita Srbije,
povezuje lokalne nalaze sa širim evropskim kontekstom,
predstavlja važnu osnovu za proučavanje praistorije Balkana.

Knjiga doprinosi boljem razumevanju razvoja ranih zajednica na prostoru Srbije i njihove uloge u kulturnim procesima jugoistočne Evrope.