Godina izdanja: 1991
ISBN: 275
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Milenko S. Filipović
Priređivač: Đurđica Petrović
Izdavač: Srpska književna zadruga, Beograd
Godina: 1991
Obim: 484 str.
Pismo: ćirilica

Sadržaj knjige je prikazan na fotografijama.

„Čovek među ljudima” je značajna etnološka i antropološka studija čiji je autor ugledni jugoslovenski naučnik, antropogeograf i etnolog Milenko S. Filipović (1902–1969). Knjiga je objavljena posthumno. Izbor tekstova i predgovor uradila je poznata etnološkinja.

Knjiga predstavlja zbirku odabranih naučnih radova i rasprava Milenka S. Filipovića. Fokusirana je na etnografiju i antropologiju Južnih Slovena. Filipović se u svojim radovima bavio istraživanjem narodnog života, društvene strukture i običaja balkanskih naroda.

Neke od ključnih tema koje knjiga pokriva uključuju:
1. Društvene zajednice i srodstvo: Detaljne analize tradicionalnih institucija poput zadruge (uključujući nesrodničke i predvojene zadruge).
2. Migracije i etnički procesi: Proučavanje kretanja srpskog i drugih balkanskih stanovništva kroz istoriju i geografske prostore, kao i posledice tih migracija na svakodnevni život i običaje.
3. Narodni život i retke pojave: Istraživanje specifičnih i suptilnih aspekata tradicije, društvenih odnosa i ponašanja pojedinca unutar kolektiva (otuda i simboličan naslov „Čovek među ljudima”).



Milenko S. Filipović (1902–1969) bio je jedan od najznačajnijih jugoslovenskih antropogeografa, etnologa i naučnika 20. veka. Bio je verni nastavljač čuvene „Cvijíćeve škole” i dao je nemerljiv doprinos proučavanju porekla stanovništva, narodnih običaja i društvene strukture na Balkanu.

Rođen je u Bosanskom Brodu. Studije geografije i etnologije završio je na Filozofskom fakultetu u Beogradu, gde je i doktorirao 1928. godine sa tezom o Visočkoj nahiji. Pre Drugog svetskog rata radio je kao profesor na Filozofskom fakultetu u Skoplju. Tamo je osnovao Etnološki seminar i pokrenuo stručni časopis Etnologija, što je bio ogroman korak za razvoj ove nauke na prostorima tadašnje Južne Srbije (Makedonije).

Nakon rata, od 1955. godine, radio je kao redovni profesor na Filozofskom fakultetu u Sarajevu i bio je naučni savetnik u Zemaljskom muzeju Bosne i Hercegovine. Izabran je za dopisnog člana Akademije nauka i umjetnosti BiH (ANUBiH).

Milenko Filipović je bio izuzetno plodan pisac – iza sebe je ostavio preko 400 naučnih radova, studija i monografija.

Njegov rad odlikuju dve ključne stvari:
1. Ogroman terenski rad: Filipović nije bio kabinetski naučnik. Veći deo života proveo je na terenu, obilazeći sela širom Bosne, Hercegovine, Srbije, Makedonije i Crne Gore. Razgovarao je sa meštanima, beležio njihova predanja, rodoslove i običaje.
2. Sinteza geografije i etnologije: Primenjivao je antropogeografski metod Jovana Cvijića, što znači da je poreklo stanovništva i običaje uvek posmatrao kroz prizmu geografskog prostora i istorijskih kretanja (migracija).

Filipović je bio svetski priznat stručnjak za društvenu organizaciju na Balkanu, a posebno su ga zanimale specifične društvene pojave poput rodovskog uređenja, zadruga i kumstva.

Njegova najpoznatija dela i monografije uključuju:
• Visočka nahija (1928) – njegova doktorska disertacija i fundamentalna studija o toj oblasti.
• Debar i okolina (1930) – detaljna antropogeografska studija.
• Banatske Here (1958) – jedno od najvažnijih dela o etnografiji Srba u Banatu.
• Popovo u Hercegovini (1959) – detaljno istraživanje ove specifične hercegovačke regije.
• Struktura i istorija etničkih zajednica u Bosanskoj Krajini (1960).
• Čovek među ljudima (1991) – posthumno objavljena knjiga (koju smo pomenuli) koja je sažela njegove najbolje teorijske rasprave o čoveku, srodstvu i tradiciji.

Filipović je bio jedan od retkih domaćih etnologa svog vremena čiji su radovi bili prepoznati i visoko cenjeni u inostranstvu. Njegovi radovi o strukturi balkanske porodice, tradiciji i običajima prevođeni su na engleski, nemački i francuski jezik, a držao je i gostujuća predavanja na vodećim evropskim i američkim univerzitetima.

Milenko S. Filipović važi za naučnika neverovatne radne energije i preciznosti. Njegove monografije o oblastima i naseljima i danas su nepresušan izvor informacija za svakoga ko istražuje sopstveno poreklo, istoriju porodica ili narodni život na prostorima bivše Jugoslavije.


Prof. dr Đurđica Petrović (1927–2003) bila je ugledna srpska i jugoslovenska istoričarka, etnološkinja i profesorka univerziteta. Kao priređivač knjige „Čovek među ljudima”, ona je obavila ogroman naučni zadatak – iz obimne i rasute zaostavštine Milenka S. Filipovića probrala je teorijski najvrednije radove i kroz pedantan predgovor čitalačkoj publici ponovo približila njegov rad.

Rođena je 1927. godine. Diplomirala je i doktorirala na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Pre nego što je postala profesorka, Đurđica Petrović je od 1952. do 1971. godine radila kao kustos za zbirku oružja u Vojnom muzeju u Beogradu. Tokom ovog perioda razvila je duboku ekspertizu za istoriju materijalne kulture Balkana, a njene studije o srednjovekovnom i kasnijem balkanskom naoružanju i danas su nezaobilazna literatura u toj oblasti.,

Godine 1971. prelazi na Odeljenje za etnologiju i antropologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu, gde je radila sve do penzionisanja 1992. godine. Prošla je kroz sva nastavna zvanja, od docenta do redovnog profesora. Uživala je ogroman ugled među kolegama, pa je u periodu od 1989. do 1991. godine obavljala i funkciju dekana Filozofskog fakulteta.

Đurđica Petrović je bila pionir u uvođenju istorijsko-komparativnog metoda u našu etnologiju. Za razliku od tradicionalnih etnologa koji su se oslanjali isključivo na terenska kazivanja, ona je etnološke pojave duboko povezivala sa arhivskim dokumentima i istorijskim izvorima.

Bila je poznata kao izuzetno pedantna naučnica, stroga ali pravična profesorka, i osoba koja je uvek insistirala na jasnoj metodologiji i proverljivim istorijskim činjenicama. Njen rad na priređivanju Filipovićeve knjige „Čovek među ljudima” (1991) bio je prirodan spoj dva velika naučna uma koji su se, svaki na svoj način, bavili suštinom narodnog života na Balkanu.