Godina izdanja: 1979
ISBN: 313
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Elvin Hač / Elvin Hatch
Prevod: Aleksandar I. Spasić
Naslov: Antropološke teorije - Od Tajlora do Dirkema
Izdavač: BIGZ, Beograd
Godina: 1979
Obim: 285 str.

„Antropološke teorije” (originalni naslov: Theories of Man and Culture, 1973) američkog antropologa Elvina Hača (Elvin Hatch) predstavlja jedno od najznačajnijih i najjasnijih preglednih dela o istoriji i razvoju antropološke misli u 19. i 20. veku. Na prostorima bivše Jugoslavije knjiga je stekla kultni status kao nezaobilazni akademski udžbenik nakon što ju je 1979. godine objavio BIGZ u okviru legendarne „Biblioteke XX vek” (u prevodu Aleksandra I. Spasića).

Hač postavlja analizu oslanjajući se na ideju naučnih paradigma Tomasa Kuna. Umesto pukog ređanja biografija, on sistematično upoređuje i suprotstavlja ideje deset ključnih antropologa, pokazujući kako njihove teorije i lične koncepcije ljudske prirode upravljaju načinom na koji tumače podatke sa terena.

Elvin Hač uspeva da pokaže kako unutar antropologije ne postoji jedinstven, linearan napredak, već konstantna borba oko definicije čoveka. Njegov rad objašnjava da li naučnik u ljudskom ponašanju vidi zadovoljenje bioloških potreba, nesvesnu igru simbola, društvenu prinudu ili prosto prilagođavanje geografskoj sredini.


Elvin Hač (Elvin Hatch) je ugledni američki kulturni antropolog i profesor emeritus na Univerzitetu Kalifornije u Santa Barbari (UCSB). Najveći deo svoje akademske karijere proveo je na ovom univerzitetu proučavajući istoriju antropološke misli, moralni relativizam i društvene strukture ruralnih zajednica.Za razliku od mnogih antropologa koji su slavu stekli isključivo egzotičnim terenskim istraživanjima u udaljenim plemenima, Hač je postao prepoznatljiv po svojim teorijskim i humanističkim analizama same antropologije, kao i po pedantnim istraživanjima savremenih zapadnih društava.

Njegov naučni opus može se podeliti na dve glavne celine: istoriju i teoriju antropologije i etnografska istraživanja ruralnih zajednica.

1. Istorija i teorija nauke
- „Antropološke teorije” (1973): Njegova prva i najpoznatija knjiga. Napisao ju je u ranijoj fazi karijere sa ciljem da studentima pruži objektivan i kristalno jasan pregled složenih ideja koje su oblikovale modernu antropologiju. Knjiga je hvaljena jer ne kritikuje autore sa pozicije „naknadne pameti”, već pokušava da rekonstruiše logiku i unutrašnju strukturu svakog pravca.
- „Kultura i moral: Relativizam vrednosti u antropologiji” (1983): U ovoj knjizi, koju je izdao Columbia University Press, Hač se bavi jednim od najtežih filozofskih pitanja discipline — kulturnim relativizmom. Analizira kako su antropolozi kroz istoriju balansirali između poštovanja tuđih kulturnih vrednosti i potrebe za univerzalnim moralnim standardima (poput ljudskih prava).

2. Etnografski rad u ruralnim zajednicama - U kasnijoj fazi karijere, Hač se fokusirao na antropologiju „kod kuće” i u drugim zapadnim društvima, istražujući kako se formiraju klase i pojmovi o sopstvenoj vrednosti.
- „Respectable Lives: Social Standing in Rural New Zealand” (1992): Ova knjiga, izdata od strane University of California Press, rezultat je njegovog terenskog rada u maloj farmerskoj zajednici na Novom Zelandu koja se bavi uzgojem ovaca.
- Komparativna analiza: U ovom radu on upoređuje novozelandske farmere sa farmerima u Kaliforniji, pokazujući kako različite kulture različito definišu pojam „bogatstva” i „uglednog života” (respectability). Dok se u Kaliforniji status meri materijalnim uspehom, na Novom Zelandu je naglasak na skromnosti i radnoj etici.

Hač je vatreni zagovornik ideje da antropologija mora ostati humanistička i interpretativna nauka, a ne hladna, strogo pozitivistička disciplina. On smatra da se ljudsko ponašanje ne može svesti na čiste ekonomske ili biološke zakone, već se uvek mora tumačiti kroz sisteme značenja koje sami ljudi stvaraju. Njegov stil pisanja je lišen teškog, pretencioznog akademskog žargona, zbog čega su njegova dela, a naročito „Antropološke teorije”, postala globalni standard za uvodne univerzitetske kurseve.