Godina izdanja: 1987
ISBN: 55
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Maks Šeler / Max Scheler
Naslov originala: Die Stellung des Menschen im Kosmos
Izdavač: Veselin Masleša, Sarajevo
Edicija: Biblioteka Logos
Godina: 1987
Obim: 186 str.

Sadržaj knjige je prikazan na fotografijama, kao i u opisu.

`Položaj čovjeka u kozmosu` (Die Stellung des Menschen im Kosmos, 1928) glavno je djelo njemačkog filozofa Maxa Schelera i utemeljujući tekst moderne filozofske antropologije.

Scheler u ovoj knjizi nastoji odrediti specifično mjesto koje čovjek zauzima u cjelokupnom bitku (kozmosu) te ga razlikovati od ostalih živih bića.

Za Schelera, čovjek je mjesto na kojem apsolutni bitak (Bog) postaje svjestan samoga sebe. Bog se ne nalazi na početku svijeta kao gotov stvoritelj, već se `ostvaruje` i razvija kroz ljudsku povijest i proces prožimanja duha i nagona.

Maks Ferdinand Šeler (Minhen, 22. avgust 1874 — Frankfurt na Majni, 19. maj 1928) je bio nemački filozof poznat po svom radu iz fenomenologije, etike i filozofske antropologije. Šeler je dalje razvio filozofski metod osnivača fenomenologije, Edmunda Husserla, a Jose Ortega y Gasset ga je nazvao prvim čovekom filozofskog raja. Posle njegove smrti, 1928. godine, Martin Heideger je potvrdio, zajedno sa Ortegom u Gassetom, da je Šeler zadužio sve filozofe tog veka i hvalili su ga kao najjaču filozofsku snagu u modernoj Nemačkoj, štaviše i u savremenoj Evropi i u samoj savremenoj filozofiji. 1954, Karol Vojtila, koji je kasnije postao papa Jovan Pavle II, branio je svoju doktorsku tezu o Ocenjivanju mogućnosti konstruisanja hrišćanske etike na osnovu sistema Maksa Šelera.

Maks Šeler je rođen u Minhenu, u Nemačkoj, 22.08.1874. u porodici luteranskog oca i majke ortodoksne jevrejke. Kao adolescent, prešao je u katoličku veru iako je postao sve više nezainteresovan za veru oko 1921. Nakon 1921, javno se odvojio od katolicizma i od jevrejsko-hrišćanskog Boga i posvetio se filozofskoj antropologiji.

Šeler je studirao medicinu na Univerzitetu u Minhenu. Takođe je studirao filozofiju i sociologiju kod Vilhema Ditlija, Karla Štumpfa i Georga Simmela na Univerzitetu u Berlinu. Doktorirao je 1897. u Minhenu sa tezom Beitrage zur Feststellung der Beziehungen zwischen den logischen und ethischen Prinzipien. Dobio je habilitaciju 1898. na Univerzitetu u Jeni sa tezom sa naslovom Die transzentale und die psychologishe Methode uz vođstvo Rudolfa Euckena i tamo postao Privatdozent 1901. godine. Tokom života, Šeler je pokazivao snažan interes za filozofiju američkog pragmatizma (Eucken je imao prepisku sa Vilijamom Džejmsom).

Predavao je na Jeni od 1900. do 1906. Od 1907. do 1910. predavao je na Univerzitetu u Minhenu, gde se njegova studija fenomenologije Edmunda Husserla produbila. Šeler je prvo sreo Husserla na Halleu 1902. godine. Na (univerzitetu) u Minhenu, Husserlov sopstveni profesor Franz Brentano je još uvek predavao, a Šeler se pridružio Fenomenološkom krugu u Minhenu, okupljenom oko M. Becka, Th. Conrada, J. Dauberta, M. Geigera, Ditricha von Hildebranda, Theodora Lippsa i Alexandera Pfandera. Šeler nikada nije bio Husserlov student i sveukupno, njihovo prijateljstvo je ostalo usiljeno. Šeler je u kasnijim godinama bio prilično kritički nastrojen prema učiteljevim Logičkim istragama (1900/01) i Idejama I (1913), i takođe je rezervisano mislio o Postojanju i vremenu od Martina Heideggera. Zbog ličnih stvari je bio uhvaćen u konflikt između većinom katoličkog univerziteta i lokalnih socijalističkih medija, koji je 1910. doveo do gubitka njegovog radnog mesta kao predavača u Minhenu. Od 1910. do 1911, Šeler je kratko predavao na Filozofskom društvu u Gottingenu, na kom je ostvario i obnovio poznanstva sa Theodorom Conradom, Hedwigom Conrad-Martius (ontologom i Conradovom suprugom), Moritzom Geigerom, Jeanom Heringom, Romanom Ingardenom, Dietrichom von Hilderbrandom, Husserlom, Alexandreom Koyreom i Adolfom Reinachom. Edith Stein je bila jedna od njegovih studenata, impresionirana njime mnogo više od filozofije. Nakon toga, preselio se u Berlin kao nezavisan pisac i zbližio se sa Valtherom Rathenauom i Vernerom Sombartom.

Šeler je izvršio primetan uticaj na katoličke krugove do današnjeg dana, uključujući svoju studentkinju Stein i papu Jovana Pavla II koji je napisao svoju Habilitaciju i mnoge članke o Šelerovoj filozofiji. Zajedno sa drugim minhenskim fenomenolozima kao što su Reinach, Pfander i Geiger, osnovao je 1912. poznatu Jahrbuch für Philosophie und phänomenologische Forschung, sa Husserlom kao glavnim urednikom.

Dok se njegov prvi brak sa Amalie von Devic završio razvodom, Šeler se venčao sa Marit Furtvangler 1912, sestrom čuvenog dirigenta Wilhelma Furtwanglera. Tokom Prvog svetskog rata (1914—1918), Šeler je u početku regrutovan, ali je kasnije otpušten zbog astigmatizma. Strastveno je bio posvećen odbrani i rata i nemačke stvari tokom tog konflikta. Njegov prelazak u katoličku veru datira iz ovog perioda.

Godine 1919, je postao profesor filozofije i sociologije na Univerzitetu u Kelnu. Tu je ostao do 1928. Na početku te godine prihvatio je novu poziciju na Univerzitetu u Frankfurtu. Tu se radovao upoznavanju sa Ernstom Cassirerom, Karlom Mannheimom, Rudolphom Ottom i Richardom vilhelmom, što je ponekad pominjao u svojim pisanim radovima. 1927. godine, na konferenciji u Darmstadtu, blizu Frankfurta, koju je organizovao Hermann Keyserling, Šeler je održao dugačko predavanje, pod naslovom Čovekovo određeno mesto (Die Sonderstellung des Menschen), koje je kasnije objavljeno u prilično skraćenoj formi kao Die Stellung des Menschen im Kosmos (doslovno: Čovekovo mesto u kosmosu). Njegov poznati govornički stil i način govora osvojili su publiku na četiri sata.

Prema kraju života, mnogi pozivi su mu slati, između ostalih iz Kine, Indije, Japana, Rusije i Sjedinjenih Američkih Država. Ipak je po savetu svog lekara morao da otkaže rezervacije koje je već uradio sa kompanijom Star Line.

U to vreme, Šeler se sve više koncentrisao na politički razvoj. Sastao se sa ruskim emigrantom i filozofom Nikolajem Berdjaevim u Berlinu 1923. Šeler je bio jedini učenjak tadašnje nemačke inteligencije koji je u javnim govorima već 1927. upozoravao na opasnosti rastućeg pokreta nacional socijalista i marksizma. Politika i moral, Ideja večnog mira i pacifizma su bile teme govora koje je održao u Berlinu 1927. god. U svojim analizama kapitalizma, Šeler je raspravljao da je kapitalizam proračunati, globalno rastući mentalni sklop pre nego ekonomski sistem. Dok je ekonomski kapitalizam možda imao neke korene u asketskom kalvinizmu (videti Maksa Webera), sam njegov mentalni sklop, kako raspravlja Šeler, je imao svoje poreklo u modernom, podsvesnom angstu (očaju) koji se izražava u povećanim potrebama za finansijskom i drugom sigurnošću, za zaštitom i ličnom zaštitom kao i za racionalnom upravljivošću svih entiteta. Ipak, podređenost vrednosti pojedinca ovom mentalnom sklopu je bila dovoljan razlog za Maksa Šelera da ga se odrekne i da skicira i predvidi jednu celu novu eru kulture i vrednosti koju je nazvao Svetska era prilagođavanja.

Šeler je takođe bio pobornik osnivanja međunarodnog univerziteta u Švajcarskoj i u to vreme je podržavao programe kao što su `kontinuirano obrazovanje` i izgleda da je prvi podržavao ideju onoga što bi se nazvalo Sjedinjene Države Evrope. Žalio je što postoji jaz u Nemačkoj između snage i uma, jaz koji je on smatrao za sam izvor predstojeće diktature i najveća prepreku uspostavljanju nemačke demokratije. Pet godina nakon njegove smrti, nacistička diktatura (1933—1945) potisnula je Šelerov rad.

SADRŽAJ
POLOŽAJ ČOVJEKA U KOZMOSU - 5
Predgovor za prvo izdanje (1928) - 7
Uvod: Samoproblematiziranje čovjeka u savremenosti - 11
Izgradnja psihičkog svijeta: „čuvstveni poriv`, „instinkt”, „asocijativno „pamćenje`, „praktična inteligencija” - i biljka, životinja, čovjek - 14
Novi princip: „duh”, „otvorenost svijeta”, samosvijest, čista aktualnost duha. Bitna razlika čovjeka i životinje - 43
Akt ideiranja kao specifični duhovni akt. Spoznaja biti i doživljaj zbilje. Čovjek: „onaj koji može da kaže ne” - 58
Problem „sublimiranja”: izvorna nemoć duha i njegovo zadobivanje moći. Kritik „klasičnog` i „negativnog” učenja o čovjeku. Sublimiranje kao svjetski tok - 66
Jedinstvo duša-tijelo (kritika Descartesa) i ontička suprotnost duh-tijelo (kritika naturalističkog učenja o čovjeku i učenja L. Klagesa) - 84
Čovjek i osnov svijeta. Porijeklo religije. Porijeklo metafizike - 102
Uz šesto izdanje - 109
ČOVJEK I POVIJEST - 111
POGOVOR: VLADIMIR FILIPOVIĆ: MAX SCHELER I SUVREMENA FILOZOFIJSKA ANTROPOLOGIJA - 153