ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1900 - 1949.
Autor: Domaći
Tematika: Književnost
Kulturno dobro: Predmet koji prodajem nije kulturno dobro ili ovlašćena institucija odbija pravo preče kupovine
Jezik: Srpski

Prvo izdanje iz 1933.
Potpis na predlistu, inače veoma dobro očuvano.

Autor - osoba Ratković, Risto, 1903-1954
Naslov Nevidbog : roman / Risto Ratković
Vrsta građe roman
Jezik srpski
Godina 1933
Izdavanje i proizvodnja Beograd : Srpska književna zadruga, 1933 (Beograd : D. Gregorić)
Fizički opis 154 str. ; 20 cm
Zbirka Savremenik Srpske književne zadruge. ǂkolo ǂ3 ; ǂknj. ǂ10

Risto Ratković (1903–1954) bio je književnik i diplomata poreklom iz Crne Gore, iz Bijelog Polja. Poznat je po avangardnoj poeziji, bliskoj ekspresionizmu i nadrealizmu. Pisao je i eseje i književne kritike, a kada je prozno stvaralaštvo u pitanju, najpoznatiji je njegov kratki roman Nevidbog.
Roman Nevidbog prati dešavanja u rodnom kraju Rista Ratkovića – odnose pravoslavaca i muslimana, nesrećne ratne okolnosti, siromaštvo i bedu, položaj domaćeg stanovništva pod austrijskom okupacijom itd. Sam roman ispričan je kao niz relativno samostalnih priča koje predstavljaju sećanja glavnog lika, Vaska Jeremića, na detinjstvo i mladost, a pored opšteg i šireg plana, vrlo precizno oslikava i lični i porodični plan, te prikazuje odnose između članova jedne patrijarhalne porodice, položaj žene i majke u takvoj porodici i sl. Glavni tokovi radnje bave se dvema porodicama – Jeremićima i Orlićima.
Ratković u Nevidbogu piše o svim društvenim grupama i slojevima – o onim najsiromašnijim, bogaljima i prosjacima; o trgovcima i zanatlijama koji počinju da siromaše; o sveštenim licima, kaluđerima, popovima, i hodžama; ali i o bogatašima i skorojevićima, odnosno onima koji su se za kratko vreme i skoro obogatili i o načinu na koji se odnose prema svom bogatstvu i prema drugim ljudima. U ovom smislu, Nevidbog Rista Ratkovića je sveobuhvatna slika jednog prostora i ljudi koji su živeli na njemu.
Kada je u pitanju žanrovsko određenje ovog dela, iako ga i sam autor i proučavaoci određuju kao roman, treba napomenuti da čitaoci od njega ne treba da očekuju čvrsto povezanu radnju koja se linearno razvija, kao ni dokraja oslikane i definisane likove i njihovu ulogu u celokupnoj radnji i delu. U tom smislu se Nevidbog uklapa u književne tokove vremena u kom je objavljen, a to podrazumeva, kada je pripovedanje u pitanju, manje koherentnu radnju, a veću samostalnost pojedinih celina, ali i prisustvo većeg broja lirskih mesta, kojih takođe ne manjka u ovom delu. Iz navedenih razloga čitalac će pre dobiti sliku jednog vremena i prostora, kako na opštijem, tako i na unutrašnjem, porodičnom planu, ali ne i celovitu radnju sa svojim zapletom i raspletom. Lik koji je najupečatljivije i najuverljivije predstavljen je sigurno Vasko Jeremić, lik iz čije perspektive su poglavlja ispripovedana. Ovo je razumljivo jer jedino njega i imamo oslikanog i sa unutrašnje strane, tj. sve što saznajemo, saznajemo iz njegove perspektive, onako kako se njemu činilo, kako je on to doživljavao kao dete ili mladić, šta je pritom osećao, o čemu je razmišljao, koji su bili njegovi pogledi na pojedine junake ili događaje koje opisuje. Ostali likovi su dati iz perpektive trećeg lica, samo sa spoljašnje strane, a samim time su i manje detaljno prikazani i manje razrađeni. Neki proučavaoci ovaj roman Rista Ratkovića smatraju prvim modernim romanom u crnogorskoj književnosti.
Pomenuli smo da se roman, između ostalog, bavi i socijalnim temama, odnosom bogatih i siromašnih, položajem običnog seljaka u društvu, gubljenjem bogatstva i ekonomskim propadanjem slojeva kao što su trgovci i zanatlije. Naredni odlomak, razgovor između Vaska Jeremića i seljaka Rizvana, pogotovo Rizvanove reči, najbolje ilustruje čitaocima na koji način i koliko uverljivo i maestralno je autor ovo izveo:
– Evo videćeš, još malo… Tamo grade cestu, naići ćemo. Rade i po noći, kad je mesečina. A ko radi? Seoska i varoška sirotinja. I naša i vaša… Ja sam, eto, musliman, a nemam kad da spavam, kosti da odmorim. Juče sam, na onom božjem čelopeku, držao trnokop u ruci čitav dan. A noćas, eto, moram malo da zaradim. I čim se vratim, moram nositi žito u vodenicu. Na ramenu, dva sata hoda. Ali bogu hvala kad ga ima. Bilo je i gore. Prošle zime… Uh, spomenulo se, ne povratilo se. Pištalo je majčino mleko. Mišljasmo, vala, da će sve pocrkati. A bogme se i crkavalo. Gledao sam ja na svoje oči: rođena braća se tuku oko komadića hleba od ovsa i od drvene kore.
– Kako od drvene kore?
– Jest. Ispeče se stara kora, pa se samelje, pa se pomeša sa ovsom ko ima, ili sa mekinjama. Ispeče se, i divota.

Risto Ratković, rođen je u Crnoj Gori u Bijelom Polju. Gimnaziju je završio u Novom Pazaru, a 1923. godine dolazi u Beograd gde se upisuje na Filozofski fakultet. U periodu od 1927. do 1931. godine radio je u Ministarstvu prosvete i Ministarstvu inostranih poslova, a u diplomatskoj službi (Francuska, Sovjetski Savez, Egipat) proveo je sedam godina (1938–1945). U zemlju se vratio 1945. godine.
Nasleđe
U Bijelom Polju od 1970. održava se manifestacija „Ratkovićeve večeri poezije”, u okviru koje se od 1973. dodeljuje Nagrada „Risto Ratković”, kao i Nagrada Ratkovićevih večeri poezije za pjesnike do 27 godina. Godine 2012. osnovana je Javna ustanova „Ratkovićeve večeri poezije”, koja preuzima organizovanje manifestacije i dodelu nagrade.
Ratković pripada umereno modernističkoj, a ideološki levoj orijentaciji srpskog ekspresionizma, koja se u daljim tokovima međuratne književnosti približila nadrealizmu i socijalnoj literaturi, ipak ostavši samostalna. On je bio glavna ličnost te grupe i najviše je doprineo njenom teorijskom samoodređenju.

MG28 (L)