Godina izdanja: 1985
ISBN: 52 / 167
Oblast: Alhemija
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Priredio: Dušan Đorđević-Mileusnić
Izdavač: Prosveta, Beograd
Edicija: Biblioteke Prosveta (knjiga br. 39)
Godina: 1985
Obim: 292 str.

Sadržaj knjige je prikazan na fotografijama.

Knjiga „Zmija i zmaj: uvod u istoriju alhemije“ predstavlja kultni zbornik i antropološko-filozofsku studiju o alhemijskoj tradiciji, koju je priredio, preveo i predgovorom snabdeo Dušan Đorđević-Mileusnić.

Ovo delo ne pristupa alhemiji samo kao preteči moderne hemije, već prvenstvenstveno kao složenom duhovnom, psihološkom i filozofskom sistemu transformacije čoveka.

Knjiga je podeljena na četiri ključne celine koje čitaoca vode od teorijskih osnova do konkretnih istorijskih spisa i simbola:
- Uvodni esej („Šta je alhemija“): Obiman predgovor priređivača (strane 9–53) koji postavlja istorijski i filozofski kontekst alhemije kao poziva na suočavanje čoveka sa samim sobom.
- I. Alhemija: Teorijski pregled nastanka ove discipline, od njenih korena u drevnoj Kini (potraga za besmrtnošću) preko helenističkog Egipta do arapskog sveta i srednjovekovne Evrope.
- II. Alhemičari: Izbor izvornih tekstova, traktata i zapisa najpoznatijih svetskih alhemičara (poput Paracelzusa i drugih mistika).
- III. Interludium (znaci, simboli, enigme): Analiza hermetičkog jezika, vizuelnih simbola i kriptovanih formula koje su alhemičari koristili da bi zaštitili svoje znanje.
- IV. Alhemistika i Glosar: Detaljan rečnik manje poznatih pojmova i simbola, neophodan za razumevanje hermetičke literature.

Naslov „Zmija i zmaj“ direktno referiše na fundamentalne alhemijske simbole unutrašnje transformacije. Najpoznatiji među njima je Uroboros (zmija ili zmaj koja grize sopstveni rep), koji predstavlja večni ciklus ponovnog rađanja, jedinstvo materije, te proces Velikog dela (Opus Magnum) – pretvaranje bazičnih metala (i nesavršenog ljudskog duha) u duhovno „zlato“.

Knjiga se danas smatra izuzetno vrednim primerkom i jednom od najboljih referentnih tačaka na srpskom jeziku za izučavanje ezoterije, istorije nauke i psihologije simbola (bliske učenju K. G. Junga).



Dušan Đorđević-Mileusnić je istaknuti srpski prevodilac, priređivač i istraživač koji već decenijama važi za jednog od najvažnijih domaćih autoriteta u oblasti hermetizma, ezoterije, gnoze i filozofije.

Njegov rad je specifičan po tome što mističnim i drevnim tradicijama ne pristupa senzacionalistički, već akademski, antropološki i duboko filozofski. Umesto puke magije, on u fokus stavlja psihološku i duhovnu transformaciju čoveka.

Ključni prevodilački i priređivački projekti:
1. Hermetizam i alhemija: Pored kultne knjige „Zmija i zmaj: uvod u istoriju alhemije“ (1985), priredio je i preveo ključna dela hermetičke tradicije:
- „Corpus Hermeticum“ – temeljni spis zapadne hermetičke misli pripisan Hermesu Trismegistosu.
- „Tabula Smaragdina“ (Smaragdna tablica) – preveo i priredio sa latinskog, nemačkog i engleskog jezika, donoseći ključne alhemijske aksiome
2. Rano hrišćanstvo i gnoza: Izuzetno je značajan njegov doprinos u oblasti gnosticizma i apokrifne literature:
- „Gnostički tekstovi“ (objavljeno u okviru prestižne biblioteke Gradac / Alef) – obiman zbornik koji uključuje spise pronađene u Nag Hamadiju, poput Jevanđelja po Tomi, Jevanđelja po Filipu i Apokrifa Jovanovog.
3. Filozofija i savremena teorija: Njegov prevodilački dijapazon obuhvata i akademsku filozofiju i sociologiju:
- Preveo je delo „Uvod u filozofiju“ poznatog nemačkog filozofa Eugena Finka.
- Preveo je radove mislilaca poput Žana Bodrijara („O smislu melanholije“) i Pola Virilioa („Čisti rat“).„Prva knjiga Ezrina i druga“ – prevod starozavetnih apokrifnih rukopisa u okviru Biblioteke Hermetica.

Đorđević-Mileusnić je sarađivao sa nekim od najreprezentativnijih izdavačkih kuća i kulturnih institucija u regionu. Njegovi rani radovi izlazili su u velikim izdavačkim sistemima poput Prosvete, dok je kasnija stručna dela objavljivao u saradnji sa kultnim časopisom i izdavaštvom Gradac Branka Kukića, kao i preko alternativnijih projekata poput Knjižarsko-izdavačke zadruge Baraba.

Njegovi predgovori i komentari u knjigama često imaju vrednost nezavisnih naučnih eseja jer detaljno dekonstruišu simbole, istorijski kontekst i psihološke aspekte tekstova koje je prevodio.