Godina izdanja: 1961-1972
ISBN: 86-80095-55-9
Autor: Domaći
Oblast: Građevinarstvo
Jezik: Srpski

Građa za proučavanje starih kamenih mostova i akvedukata u Srbiji, Makedoniji i Crnoj Gori = Matériaux servant a l` eťude des vieux ponts de pierre et aqueducs en Serbie,Macédonie et Monténégro

Građa za proučavanje starih kamenih mostova i akvedukata u Hrvatskoj = Matériaux pour l` étude des vieux ponts de pierre et des aqueducs en Croatie

Nadežda Katanić, Milan Gojković

Savezni institut za zaštitu spomenika kulture 1961-1972 659 strana, 52 presavijena lista : ilustrovano ; rezime uz većinu radova na francuskom jeziku

odlična očuvanost

ZPK

Osnovni cilj knjige jeste sistematsko evidentiranje, dokumentovanje i analiza starih kamenih mostova i akvedukata u Srbiji, Makedoniji i Crnoj Gori i Hrvatskoj. Autori posmatraju ove građevine kao značajne spomenike graditeljskog nasleđa, ali i kao izvore za proučavanje istorije saobraćaja, građevinske tehnike i razvoja naselja.

Knjiga objedinjuje terenska istraživanja, arhivsku građu, geodetska merenja i tehničke crteže. Svaki obrađeni objekat opisan je sa istorijskog, arhitektonskog i konstruktivnog aspekta. Posebna pažnja posvećena je dimenzijama, tipu svoda, načinu zidanja, korišćenim materijalima, očuvanosti i mogućnostima zaštite.

Autori pokazuju da su mostovi i akvedukti nastajali u različitim istorijskim periodima – od rimskog, preko srednjovekovnog do osmanskog doba – i da predstavljaju kontinuitet graditeljske tradicije na Balkanu. Knjiga ima i konzervatorski značaj jer dokumentuje veliki broj objekata koji su u međuvremenu izmenjeni, oštećeni ili nestali.

Strukturalni pregled

1. Uvod

značaj proučavanja kamenih mostova;
metodologija istraživanja;
istorijski izvori i terenski rad;
principi dokumentovanja spomenika.

Ključna ideja: sistematsko evidentiranje kao osnova za zaštitu kulturnog nasleđa.

2. Istorijski razvoj mostogradnje

Autori prikazuju razvoj:

rimskih mostova;
vizantijske tradicije;
srednjovekovne mostogradnje;
osmanskih kamenih mostova.

Objašnjava se kako su političke i privredne prilike uticale na izgradnju saobraćajne infrastrukture.

3. Konstrukcija kamenih mostova

Analiziraju se:

temelji;
stubovi;
lukovi;
svodovi;
kolovoz;
zaštitni zidovi.

Posebna pažnja posvećena je:

prenosu opterećenja;
stabilnosti konstrukcije;
izboru kamena;
tehnici zidanja.

4. Akvedukti

Posebno poglavlje obrađuje:

rimske akvedukte;
način dovođenja vode;
konstrukciju vodovodnih kanala;
očuvane ostatke.

Naglašava se njihova tehnička i istorijska vrednost.

5. Katalog objekata

Najobimniji deo knjige.

Za svaki most ili akvedukt daju se:

geografski položaj;
istorijski podaci;
opis konstrukcije;
dimenzije;
stanje očuvanosti;
fotografije;
planovi;
tehnički crteži.

Ovaj deo predstavlja osnovnu dokumentacionu bazu za dalja istraživanja.

6. Građevinske karakteristike

Upoređuju se:

vrste kamena;
tehnike obrade;
tipovi svodova;
proporcije mostova;
lokalne graditeljske škole.

Autori ukazuju na razlike između rimskih, srednjovekovnih i osmanskih građevina.

7. Zaštita i konzervacija

Razmatraju se:

uzroci propadanja;
oštećenja usled vremena;
poplave;
neodgovarajuće intervencije;
potreba za stručnom konzervacijom.

Naglašava se značaj detaljne dokumentacije pre izvođenja restauratorskih radova.

Glavne ideje knjige

Kameni mostovi predstavljaju deo kulturnog i tehničkog nasleđa.
Njihovo proučavanje zahteva saradnju istoričara, arhitekata i građevinskih inženjera.
Dokumentovanje je osnov zaštite spomenika kulture.
Konstrukcija mostova odražava nivo tehničkog znanja svog vremena.
Stari mostovi imaju istorijsku, arhitektonsku, saobraćajnu i kulturnu vrednost.

Pojmovi koje treba zapamtiti

kameni most
akvedukt
svod
luk
stub
upornjak
temelj
tesani kamen
rimsko graditeljstvo
srednjovekovna arhitektura
osmanska arhitektura
konzervacija
restauracija
dokumentacija spomenika
kulturno nasleđe
istorijska građevinska tehnika