ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1990
Jezik: Srpski
Autor: Strani

43435) POLA MUŠKARCA JE ŽENA , Džan Šjanlijan , Svjetlost Sarajevo 1990 ,
Od kako se pre tri i po decenije pojavio na kineskoj književnoj pozornici, Džan Šjanlijanovim delima sude uglavnom politički dušebrižnici, a ne književni kritičari. Pero je bilo razlog zbog kojeg je ovaj pisac srednje generacije preko trećine svog života proveo u zatvoru ili u popravnim logorima. Njegovo stvaralaštvo ga i danas stavlja na stranu „nepoželjnih“ protiv kojih su usmerene savremene kampanje političko-moralne prirode. No, gledano iz obrnutog smera, sudbina progonjenog, ili u najboljem slučaju, „kontraverznog pisca“, što potiče iz uporne potrebe da se ogromna, zvančno nedopuštena otuđenost iskaže u gotovo svim delima ne obazirući se na politički rizik, doneli su Džan Šjanlijan književnu slavu u njegovoj zemlji koja već petu deceniju najveći deo svoje duhovne energije uzaludno troši za opetovano ispravljanje božjeg dela i stvaranje imaginarnog, novog i sretnog sveta i čoveka. Za kineskog čitaoca njegova književnost je artikulacija pritajene svesti o zlokobnom ishodu tog eksperimenta koji još uvek traje.

Rodjen 1936. godine u Nanjingu, Džan je kao pisac rastao zajedno sa Narodnom Republikom Kinom osnovanom 1949. Njegov prvi stvaralački izraz bila je poezija, a stihove je počeo da objavljuje još dok je pohađao srednju školu. Bilo mu je jedva devetnaest kada je 1955. godine postavljen za predavača u kadrovskoj školi u provinciji Ningxia na severozapadu Kine. Podatak je to koji istovremeno kazuje i da je mladi Džan Sjanlijan bio zadovoljavajuće napojen komunističkim entuzijazmom Mao vog ranog perioda da bi mu mogao biti poveren zadatak obrazovanja kadrova, kao i to da je života, sistematske ideologizacije društva i, potom, on od najmladih dana bio blizak svedok partijskog prvih neuspeha generacije revolucionara naviknutih samo na pobede. Kada je Mao Cetung 1956. godine proglasio pokret „stotinu cvetova“, pozivajući sve kineske intelektualce da u naizgled slobodnom političkom okruženju izreknu sve što doista misle i osećaju, Džanu nije bilo potrebno mnogo da bi se predao inspiraciji što je poticala od sudara ideala sa kritičkom spoznajom stvarnosti. Već sledeće godine se vođa predomislio ili je, možda, kako to mnogi u Kini sada veruju, od početka samo želeo da predstavom o tobožnoj slobodi stvaralaštva „istera zmije iz rupe „ i dvadesetjednogodišnji pesnik je optužen za „desničarske sklonosti’, navodno pokazane u njegovoj PESMI O VELIKOM VETRU. Bilo je to dovoljno da, jednako kao i hiljade drugih intelektualaca i umetnika koji su za tren poverovali Maou, narednih dvadeset godina provede što po zatvorima, a što po popravnim logorima u zabačenoj i, po uslovima koji tamo vladaju, surovoj provinciji Ninšja. U periodu, dugačkom jednako koliko i Džanov život pre njega, od pesnika je nastajao prozaist, reali-ta novog tipa sa snažnom potrebom da iskaže sopstveno svedočanstvo najužasnijeg kineskog gulaga. Deo tog Džan Šjanlijanovog književnog svedočenja jeste i novela POLA MUŠKARCA JE ŽENÁ.

U trenutku kada se krajem 1985. godine pojavila u štampi, ona je dočekana kao jedno od najznačajnijih dela kineske književnosti posle „velike kulturne revolucije“. U svom pismu književniku Chong Veišju, čija je novela CRVENE MAGNOLIJE POD VELIKIM ZIDOM, jedna od prvih snažnih slika zatvora kineskog totalitarnog režima i stradanja političkih zatvorenika u njemu, 1979. godine označila celu porodicu takozvane „književnosti velikog zida“, Džan Šjanlijan Conga naziva „ocem’, a sebe „stricem“ ove porodice. U stvari, POLA MUŠKARCA JE ŽENA donelo je kineskom novom realizmu barem jednako mnogo kao i CRVENE MAGNOLIJE, napravivši nekoliko značajnih koraka van ustaljenih okvira.

Prvi prodor Džanovog najproslavljenijeg dela kroz zidove dotadašnjeg kineskog realizma jeste u odabiru seksualnosti kao osnovnog motiva oko kojeg se plete cela desetogodišnja radnja novele. Iako seks, što je dotada bio apsolutni tabu, iz literature prognan kao „trula buržoaska tekovina“, u kinesku prozu prodire već krajem 70-tih godina (najpre vrlo stidljivo i više u nagoveštajima no u oformljenim prikazima), on je uvek bivao opravdan ljubavlju što ga je nadvisivala i činila samo pratećom pojavom. Džan Šjanlijan, međutim, nagon postavlja u centar svoje novele ne bi li kroz njega posmatrao ceo svet, uključujući i politiku, režim, lokalno partijsko rukovodstvo i društvene devijacije. Telesna želja je od početka do kraja osnovni sadržaj odnosa glavnog junaka Džan Jonlina sa Huan Šjandju isprva zatvorenicom koja mu se uselila u muške, zatvorske snove, a potom suprugom u krevetu sa kojom otkriva svoju impotenciju.
Zorana Baković
biblioteka Feniks , tvrd povez, format 13 x 20 cm , zaštitni omot, 308 strana