Godina izdanja: 1990
ISBN: 4
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autori: Nil Balfur, Seli Mekej / Neil Balfour, Sally Mackay
Naslov originala: Prince Paul of Yugoslavia
Izdavač: Litera - književno-izdavačka zadruga, Beograd
Godina: 1990
Obim: 250 str.

Knjiga `Knez Pavle Karađorđević: Jedna zakasnela biografija` autora Nila Balfura (Neil Balfour) i Seli Mekej (Sally Mackay) predstavlja ključno biografsko delo o životu i političkom delovanju kneza regenta Pavla Karađorđevića (1893–1976).

Knjiga je prvobitno objavljena u Londonu 1980. godine pod naslovom `Prince Paul of Yugoslavia`.

Biografija je zasnovana na obimnim istorijskim istraživanjima, privatnoj arhivi i intervjuima sa samim knezom Pavlom i članovima njegove porodice. Autori preispituju decenijsku stigmatizaciju kneza Pavla kao izdajnika i antijunaka, koja je nametnuta nakon vojnog puča 27. marta 1941. godine i tokom perioda komunističke Jugoslavije.

Knjiga detaljno osvetljava:
• Mladost i obrazovanje kneza Pavla na Oksfordu, njegovu ljubav prema umetnosti i duboke veze sa britanskim plemstvom.
• Težak period regentstva (1934–1941) nakon ubistva kralja Aleksandra u Marseju, kada je knez Pavle preuzeo vođenje države u vreme strahovitih pritisaka nacističke Nemačke i fašističke Italije.
• Dileme oko Trojnog pakta i pokušaje da se Jugoslavija spasi od ratnog razaranja.
• Mučne godine egzila nakon puča i nepravdu sa kojom se suočavao sve do smrti.




Nil Balfur (Neil Balfour) i Seli Mekej (Sally Mackay) nisu klasični istoričari, već su ovoj biografiji pristupili iz specifične pozicije – Nil Balfur je bio prvi suprug princeze Jelisavete Karađorđević, ćerke kneza Pavla. Upravo ta porodična povezanost omogućila je autorima ekskluzivan pristup privatnim arhivama, pismima i samom knezu Pavlu pred kraj njegovog života.

Nil Balfur (Neil Balfour) rođen je 1944. godine u Peruu, u uglednoj škotskoj porodici. Školovao se na prestižnom Oksfordu (Eton i Ampleforth), nakon čega je izgradio uspešnu karijeru kao britanski investicioni bankar i političar.

Bio je član Evropskog parlamenta (poslanik Konzervativne partije) krajem 70-ih i početkom 80-ih godina prošlog veka.

Nil Balfur se oženio princezom Jelisavetom 1969. godine (bio je njen drugi muž), i sa njom ima sina Nikolasa. Tokom braka, koji je trajao do 1978. godine, Balfur je izbliza upoznao dramatičnu sudbinu kneza Pavla i nepravdu koja mu je naneta u posleratnoj istoriografiji. To ga je motivisalo da započne rad na knjizi kako bi `ispravio istorijsku nepravdu`.


Seli Mekej (Sally Mackay) je bila bliska saradnica Nila Balfura, istraživač i koautor na ovom projektu.

Dok je Balfur obezbedio ključne kontakte, intervjue sa članovima kraljevskih porodica širom Evrope i uvid u privatne prepiske, Seli Mekej je dala ogroman doprinos u sistematičnom istraživanju britanskih državnih arhiva (Public Record Office) i uobličavanju istorijskog konteksta knjige.

S obzirom na to da su knjigu pisali krajem 70-ih godina (objavljena je 1980, svedočanstva su prikupljana dok je knez Pavle još bio živ – preminuo je 1976. u Parizu), autori su uspeli da zabeleže direktna kazivanja same porodice, ali i da kombinuju britanske diplomatske izveštaje sa ličnim dramama glavnih aktera. Rezultat je biografija koja uspešno balansira između stroge istorijske dokumentacije i intimne priče o čoveku koji je bio neshvaćen i žrtvovan u vrtlogu Drugog svetskog rata.