Godina izdanja: 2004, 2006
ISBN: 86-81243-16-0, 86-81243-31-4
Autor: Domaći
Oblast: Elektrotehnika
Jezik: Srpski

Naslov Muzej Nikole Tesle : 1952-2003 / [urednik Zorica Civrić ; fotografije Veselin Milunović ... i dr.]
Vrsta građe zbornik
Jezik srpski
Godina 2004
Izdavanje i proizvodnja Beograd : Muzej Nikole Tesle, 2004 (Beograd : Inpress)
Fizički opis 291 str. : fotogr. ; 29 cm + 1 elektronski optički disk (CD-ROM ; 12 cm)
Drugi autori - osoba Civrić Flores, Zorica, 1964- (urednik)
Šešić, Marija, 1952-2006 (autor dodatnog teksta)
Milunović, Veselin, 1954- (fotograf)
Đorđević, Zoran, 1959-, fotograf (fotograf)
Nastasić, Hristifor, 1916-1989 (fotograf)
Debeljković, Branibor, 1916-2003 (fotograf)
Miljević, Slobodan (fotograf)
Jurišić, Miloš, 1960- (fotograf)
Dangubić, Dragan (fotograf)
Drugi autori - korporacija Muzej Nikole Tesle (Beograd)
ISBN 86-81243-16-0 (karton sa omotom)
Napomene Str. 11-12: Pola veka postojanja Muzeja Nikole Tesle / Marija Šešić
Tiraž 1.000
Summary.
Predmetne odrednice Muzej Nikole Tesle (Beograd) -- 1952-2003


Autor - osoba Šarboh, Snežana, 1963-
Naslov Patenti Nikole Tesle : ka konačnoj listi / Snežana Šarboh
Vrsta građe knjiga
Jezik srpski
Godina 2006
Izdavanje i proizvodnja Beograd : Muzej Nikole Tesle, 2006 (Beograd : Dexin)
Fizički opis 135 str. : ilustr. ; 29 cm
Zbirka ǂEdicija ǂMonografska dela Muzeja Nikole Tesle
ISBN 86-81243-31-4 (karton sa omotom)
Napomene Tiraž 2.000
Bibliografija: str. 133.
Predmetne odrednice Tesla, Nikola, 1856-1943 – Patenti

Marija Šešić
Pola veka postojanja Muzeja Nikole Tesle
Muzej Nikole Tesle obeležava u periodu 2002–2005. godine pedeset godina od osnivanja i otvaranja stalne postavke. To je jedinstvena institucija nauke i kulture, kako u našoj zemlji tako i u svetu. U celosti je posvećena genijalnom pronalazaču, naučniku i inženjeru Nikoli Tesli. Posebnost Muzeja je njegova memorijalno-istorijska i naučno tehnička orijentacija: u njemu se čuva kompletna Teslina zaostavština, njegov lični arhiv, lična biblioteka i mnoštvo ličnih predmeta, i memorijalnih i tehničkih.
Ako se i za jednog našeg naučnika može reći da je u svetu obeležio celu epohu, onda takva čast nesumnjivo može pripasti samo Nikoli Tesli. Na njegovim izumima počiva svetski energetski sistem, a na proizvodnji, transportu i korišćenju električne energije počiva savremena tehničko-tehnološka civilizacija. Teslini pronalasci su koliko simbol progresa toliko i simbol pobede čovekovog uma „nad silama prirode“, kako je sam Tesla govorio. Možemo biti ponosni što je čovek koji po svom delu pripada celom svetu ponikao iz našeg naroda, i što se njegova zaostavština, po njegovoj želji i želji njegovog naslednika Save Kosanovića, nalazi u Beogradu.
Značaj i doprinos Nikole Tesle savremenom razvoju tehnike i tehnologije prepoznat je i od strane svetske naučne i stručne javnosti. O tome svakako svedoče dva izuzetna priznanja – dodeljivanje naziva tesla jedinici magnetne indukcije (1961) i upis Tesline lične arhive u registar svetske baštine pod pokroviteljstvom Uneska na listu „Pamćenje sveta“ (2003).
Muzej je od početka imao dvojaku ulogu: da bude ustanova zaštite i da svojim delovanjem svedoči o Teslinim genijalnim pronalascima, naučnim dostignućima i idejama koje su ga okupirale, a pre svega o onima koje ga čine i jednim od najvećih humanista među naučnicima.
Za Tesline ideje, kako one ostvarene tako i neostvarene, postoji stalno rastući interes u svetu. U njima mnogi savremeni naučnici tragaju za novim paradigmama. Tu nalaze inspiraciju za sopstveni rad, proučavajući, bilo Tesline patente bilo njegovu ličnost i njegove stavove o razvoju tehnike i nastanku „budućnosti“, koju je on predvideo istinskim vidom jednog genija. Samo je genijalan čovek poput Tesle mogao da opiše pravac razvoja tehnologije, koji ide do takvih detalja kao što je iz njegovih beleški s kraja 19. veka može naslutiti kriza energenata, razvoj bežičnih komunikacija, nastanak informatičkog doba, promena tehnologije ratovanja, upotreba novih materijala i hipera, uticaj brzine prenosa informacija na smanjivanje nacionalnih i političkih tenzija među narodima. Teslina umna razmatranja su danas jednako naučno vredna kao i njegovi patenti koji su neposredno primenjeni u globalnim razmerama. Stoga nije neobično da je Muzej Nikole Tesle i jedno od mesta gde se sakupljaju sve informacije vezane za Teslu. Tesla je jedan od retkih naučnika koji je skoro podjednako inspirisao inženjere i slikare, pisce i poete.
O Tesli je napisano mnoštvo knjiga, biografija, naučnih i stručnih radova, ali je ovo prva opsežna publikacija o Muzeju Nikole Tesle. Ona svedoči pre svega o svim aktivnostima i delatnostima koje su se odvijale tokom pola veka postojanja. Sakupljene su i organizovane sve do sada poznate istorijske činjenice i svi dokumenti koji se odnose na rad Muzeja u proteklim decenijama. Želelo se da se kroz relevantnu istorijsku građu ne samo poštovaocima Nikole Tesle već i istoričarima i narednim generacijama ostavi materijal koji tačno i detaljno svedoči o svemu što se u Muzeju dešavalo – o aktivnostima Muzeja, od samih početaka popisa pristigle zaostavštine do stvaranja koncepcije stalne postavke, o proslavama organizovanim Tesli u počast, o publikacijama, izložbama i znamenitim posetiocima Muzeja. Jedna od osnovnih ideja autora bila je da se od zaborava sačuvaju i svi oni koji su, bilo zaposleni u Muzeju, bilo majstori, bilo stručnjaci, doprineli njegovom stvaranju, razvitku i delovanju. Na ovom mestu ne bismo izdvojili nikoga posebno, jer je kroz poglavlja knjige detaljno govorio o tome koliko je napora i entuzijazma ulagano u rad Muzeja, ali je sigurno da bez Save Kosanovića, Teslinog sestrića, i profesora Veljka Koraća, prvog direktora, ove jedinstvene institucije ne bi bilo u obliku u kome je zakoračila u svoju šestu deceniju.
Kroz aktivnosti Muzeja može se pratiti i period burnih političkih događaja koji su se odvijali u poslednjih pola veka. Kroz odnos prema Tesli, kroz građu koju je Muzej sakupljao i čuvao tokom svog postojanja, manifestovale su se i promene istorijskih i političkih vrednosti. Muzej je u svojim prvim decenijama bio važan politički instrument i propaganda jedne politike, da bi u jednom periodu postao stecište sasvim suprotnih stavova. Ono što je najvažnije u toj promeni, neminovan je zaključak, jeste da su nauka i humanizam vrednosti koje po trajnosti i značaju izvan i iznad svih ostalih promena. Naučne vrednosti i Teslini pronalasci deo su istorije čovečanstva koji imaju večitu i univerzalnu vrednost. U toj univerzalnosti i vanvremenosti je značaj postojanja i dosadašnjeg i budućeg delovanja Muzeja Nikole Tesle.
Zahvalni smo svima koji su pomogli da priča o Muzeju bude što potpunija, autorima na velikom uloženom trudu, penzionisanim službenicima i poštovaocima Muzeja na sećanjima o prvim danima stvaranja Muzeja i svima koji su pomogli da publikacija bude objavljena, a posebno osnivaču Muzeja, Skupštini grada Beograda, koja je dala podršku u realizaciji celokupnog projekta.
U Beogradu, 10. jula 2004.
Marija Šešić
direktor

________________________________________
Za razliku od naših poznatih naučnika i Teslinih savremenika, Milutina Milankovića i Mihajla Pupina, koji su imali klasične naučne karijere i čiji je stvaralački opus sadržan u njihovim naučnim radovima i monografijama, Teslino najvažnije delo predstavljaju njegovi pronalasci, čiji su tehnički opisi i nacrti sadržani u patentima. Međutim, ni 150 godina posle njegovog rođenja, još uvek ne postoji konačna lista njegovih patenata.
Mada su Teslin život i delo bili predmet brojnih istraživanja, samo mali broj radova odnosio se na njegove patente. U inostranstvu je objavljeno više knjiga koje su za temu uglavnom imale Tesline američke patente. U nekima od njih objavljeni su i kompletni patentni spisi svih 112 Teslinih američkih patenata. Međutim, u njima gotovo da nema podataka o Teslinim patentima u drugim zemljama izvan SAD.
Krajem osamdesetih godina prošlog veka, u „Katalogu Teslinih patenata“ (izdanje Muzeja Nikole Tesle, Saveznog zavoda za patente, Pronalazaštva, svi iz Beograda, i Centra za radničko stvaralaštvo, Rijeka, 1987) osim liste od 112 Teslinih patenata iz Sjedinjenih Američkih Država koji se unekoliko razlikuje od onih publikovanih u inostranstvu, objavljena je i lista od 109 patenata koje je dobio u drugim zemljama izvan SAD. Međutim, već u trenutku objavljivanja ove publikacije, postojali su jasni nagoveštaji da taj broj nije konačan. 360r tora je početkom devedesetih godina Muzej Nikole Tesle uspostavio kontakt sa Saveznim zavodom za patente (danas: Zavod za intelektualnu svojinu) i njegovim posredstvom pribavio od Evropskog zavoda za patente kopije svih patentnih spisa Teslinih patenata kojima je ovaj zavod raspolagao. Međutim, obrada ovog materijala zahtevala je učešće pre svega patentnih inženjera kojima Muzej nije raspolagao. Zato je ova saradnja Muzeja i Saveznog zavoda za patente nastavljena, a ciljem da se odredi koliki je tačan broj Teslinih patenata registrovanih kako u Sjedinjenim Američkim Državama, tako i u drugim zemljama izvan SAD.
Tokom 1992. i 1993. godine u Muzeju Nikole Tesle boravila je grupa patentnih inženjera sa zadatkom da prouči i analizira arhivski materijal koji se ovde čuva. Na osnovu uporedne analize patentnih spisa iz Evropskog zavoda za patente i arhivske građe Muzeja nastao je izuzetno obiman radni materijal, koji nikada nije bio sistematizovan niti publikovan. Ipak, poslužio je kao značajna osnova za izradu izveštaja koji je ova grupa eksperata podnela direktoru Saveznog zavoda za patente. Tim izveštajem prvi put je ukazano na činjenicu da i u drugim zemljama postoje pojedini Teslini patenti kojima je Tesla zaštitio svoje pronalaske za koje nije imao odgovarajuće američke patente.
Ovaj izveštaj poslužio je i kao osnova za izbor Teslinih patenata koji su publikovani u okviru edicije Izabranih dela Nikole Tesle, objavljenih povodom 140 godina Teslinog rođenja, u tomovima četiri do sedam, pod nazivom Patenti I, Patenti II, Patenti III i Patenti IV (izdanje Zavoda za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1996). Ova izdanja, objavljena uporedo na srpskom i engleskom jeziku, sadrže 112 Teslinih američkih, kao i 6 novootkrivenih britanskih patenata. Bio je to značajan iskorak u odnosu na ranija dela posvećena Teslinim patentima.
Posle proslave pomenutog Teslinog jubileja zamrle su sve institucionalne aktivnosti na proučavanju Teslinih patenata. Radni materijal iz Muzeja Nikole Tesle nalazio se u Zavodu, ali nije dalje obrađivan – sve do 1999. godine, kada mr Snežana Šarboh preuzima ovaj materijal. Imajući u vidu značaj sprovedenog istraživanja, jer su Teslinu zaostavštinu prvi put analizirali eksperti iz oblasti industrijske svojine, kao i neophodnost formiranja potpune i tačne liste Teslinih patenata, samoinicijativno se prihvata zadatka da kao jedan od neposrednih učesnika istraživanja u Muzeju Nikole Tesle obradi prikupljeni materijal i dobijene rezultate učini dostupnim stručnoj i široj javnosti.
Na osnovu analize i obrade pribavljenog materijala nastao je niz radova mr Snežane Šarboh posvećen patentima Nikole Tesle koji su od 1999. godine sukcesivno publikovani u „Glasniku intelektualne svojine“ Zavoda za intelektualnu svojinu u Beogradu. U članku „Patenti Nikole Tesle registrovani u drugim zemljama osim SAD“, krajem avgusta 2003. godine, publikovala je listu patenata Nikole Tesle koja je sadržala 141 patent iz 26 različitih zemalja. Mada je u odnosu na prethodno pomenutu ova lista sadržala podatke o još 32 do tada nepoznata Teslina patenta, već u trenutku njenog objavljivanja postojale su indicije da ni ona nije kompletna. Rad na daljoj dopuni ove liste rezultirao je kompletnim bibliografskim podacima i odgovarajućim patentnim spisima za još 25 Teslinih patenata, sa izuzetkom dela bibliografskih podataka o nemačkim patentima br. 47012 i 47885 za koje je izbor bila knjiga „Delo Nikole Tesle“ Slavka Bokšana.
Ono što na putu „ka konačnoj listi“ donose višegodišnja istraživanja Snežane Šarboh jeste lista od 116 originalnih patenata, od čega je 109 američkih i 7 britanskih, kojima je Tesla zaštitio 125 svojih pronalazaka. Osim toga, utvrđeno je da je Tesla imao 164 analogna ovih patenata, što znači da je za svoje pronalaske Tesla dobio ukupno 280 patenata u 26 različitih zemalja sveta.
Možda će rezultati ovog istraživanja predstavljati razočarenje za mnoge koji su verovali u istinitost dugo uvreženih podataka o postojanju između 700 i 800 Teslinih patenata. U svakom slučaju, suštinu Teslinih otkrića, pronalazaka i patenata nikada nije činio njihov kvantitet već inventivnost rešenja, univerzalnost primene i pomeranje mnogih naučnih i tehnoloških granica u svetskim razmerama.
Sigurno je da još uvek postoji mogućnost otkrivanja do sada nepoznatih Teslinih patenata u drugim zemljama izvan SAD. Ipak, taj broj je verovatno srazmerno mali i sa velikom pouzdanošću može se pretpostaviti da će ti patenti odnose samo na već poznate Tesline pronalaske. Bez obzira na to, vredno je napora da se i ti patenti pronađu i priključe onima koji su sada poznati kako bi se formirala konačna lista Teslinih patenata. Višestruko značajnu osnovu za dalja istraživanja svakako čini ovo dragoceno delo koje Muzej Nikole Tesle objavljuje prvi put u godini Tesline jubilarne 150. godišnjice rođenja.
Vladimir Jelenković
Direktor Muzeja Nikole Tesle

S A D R Ž A J

Ka konačnom uvidu u sve patente Nikole Tesle

1. Uvod
2. Pronalasci i patenti
3. Američki patenti Nikole Tesle
4. Patenti Nikole Tesle registrovani u drugim zemljama izvan SAD
5. Teslini patenti u drugim zemljama izvan SAD kao analozi,
patentne familije patenata Nikole Tesle i originalni patenti Nikole Tesle
6. Prijava patenata Nikole Tesle za koje mu nisu bili izdati patenti
7. Teslin put od ideje do patenta i njegove komercijalizacije
8. Zaključak
9. Literatura
10. Opisi fotografija korišćenih u knjizi Patenti Nikole Tesle

MG P83 (F)