ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1949
Oblast: Arhitektura
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Prosveta 1949 188 strana : ilustrovano

odlična očuvanost

Ovo je jedno od važnih Kojićevih dela o tradicionalnoj arhitekturi Srbije, u kojem autor proučava kako su se razvijali gradska i seoska naselja, kuća, pomoćni objekti i elementi stambenog prostora. Knjiga povezuje arhitektonski oblik sa klimom, materijalima, načinom života, društvenim prilikama i istorijskim razvojem.

Posebna pažnja posvećena je staroj srpskoj kući i njenim regionalnim varijantama. Kojić razmatra upotrebu drveta, kamena i drugih materijala, kao i karakteristične elemente poput tremova, doksata, ognjišta, podruma, odžaklija, soba i pomoćnih prostorija. U sadržaju i indeksu posebno se pojavljuju Šumadija, Pomoravlje, Podrinje, Kosovo i Metohija i Vojvodina.

Knjiga je zato više od kataloga starih građevina: ona pokušava da objasni zašto je određeni oblik kuće nastao i kako je povezan sa životom stanovništva.

Strukturalni prikaz

1. Istorijski razvoj

razvoj naselja i kuće kroz vreme
uticaj osmanskog perioda i balkanskog kulturnog prostora
promene tokom XVIII i XIX veka
prelazak od tradicionalne ka novijoj građanskoj arhitekturi

2. Seoska arhitektura

selo kao prostorna i društvena celina
položaj kuće u dvorištu
stambena kuća
privredni i pomoćni objekti
odnos kuće prema prirodi i zemljištu

3. Tipologija tradicionalne kuće

brvnara
bondručna kuća
kuće od kamena i drugih lokalnih materijala
prizemne i spratne kuće
regionalne varijante

4. Gradska arhitektura

razvoj varoši
gradska kuća
kuće orijentalno-balkanskog tipa
kasniji uticaji srednjoevropske i evropske arhitekture
formiranje nove gradske kulture stanovanja

5. Prostorni elementi kuće

trem
doksat
odžaklija
ognjište
podrum
sobe
ostave
komunikacija između prostorija

6. Materijali i konstrukcija

drvo
kamen
zemlja i opeka
krovne konstrukcije
pokrivanje šindrom i drugim materijalima
konstruktivna logika tradicionalne gradnje

Najvažnija ideja knjige

Kod Kojića arhitektura nije izolovan umetnički oblik. Kuća nastaje iz odnosa:

priroda + klima + materijal + način života + privreda + društvo → oblik naselja i kuće

Zbog toga je tradicionalna arhitektura Srbije predstavljena kao funkcionalan i istorijski oblikovan sistem, a ne samo kao zbir „lepih starih kuća“.

Ključne reči

narodna arhitektura, tradicionalna kuća, seoska arhitektura, gradska arhitektura, varoš, selo, Šumadija, Pomoravlje, Podrinje, Kosovo i Metohija, Vojvodina, brvnara, bondruk, doksat, trem, ognjište, odžaklija, podrum, krov, šindra, drvo, kamen, regionalni tipovi, naselje, dvorište, kultura stanovanja, balkanska arhitektura.

Značaj Branislava Kojića

Kojićev rad treba posmatrati u širem okviru njegovog istraživanja ruralnog prostora, naselja i arhitekture. Pre ove knjige objavio je, između ostalog, radove o balkanskoj profanoj arhitekturi i arhitekturi srpskog sela, dok se njegovo kasnije stvaralaštvo nastavlja prema problematici seoske arhitekture i planiranja ruralnog prostora.

Stara gradska i seoska arhitektura u Srbiji je pregled tradicionalnog graditeljstva Srbije koji kroz kuću, selo i grad pokazuje kako su istorija, geografija, materijali i način života oblikovali srpski arhitektonski prostor.