ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1977
Oblast: Matematika
Jezik: Srpski
Autor: Strani

SVE O MATEMATICI Lancelot Hogben

Izdavač: Mladost, Zagreb
Godina: 1977
Obim: 320 str.
STANJE VRLO DOBRO , SEM OMOTA KOJI JE DOSTA ISKRZAN

„Sve o matematici” (u originalu Mathematics for the Million ili prilagođeno izdanje The Wonderful World of Mathematics) je čuveno naučno-popularno delo engleskog biologa i statističara Lanselota Hogbena (Lancelot Hogben), na prostorima bivše Jugoslavije najpoznatije u izdanju zagrebačke izdavačke kuće Mladost iz 1970. i 1977. godine. Knjiga je osmišljena sa ciljem da matematičke koncepte demistifikuje i približi običnom čoveku, prikazujući matematiku ne kao apstraktnu igru formula, već kao živu nauku neraskidivo povezanu sa razvojem ljudske civilizacije.

Knjiga je izuzetno bogato vizuelno opremljena crtežima, istorijskim prikazima, skicama i fotografijama koje olakšavaju razumevanje problema.

Knjiga vodi čitaoca kroz istorijski razvoj matematičke misli, od najranijih civilizacija pa sve do modernog doba, objašnjavajući usput matematičke oblasti na jednostavan način:
- Istorijski razvoj i sistemi brojanja: Prikaz kako su nastali prvi brojevi u starom Egiptu i Vavilonu, te kako su praktične potrebe (trgovina, zemljoradnja, kalendar) oblikovale rane proračune.
- Grčka geometrija: Analiza dostignuća antičkih matematičara, poput Euklida i Arhimeda, i načina na koji su merili svet oko sebe (uključujući računanje obima Zemlje i broja pi).
- Priča o algebri: Kako su arapski i srednjovekovni doprinosi transformisali računanje uvođenjem simbola, jednačina i nepoznatih.
- Matematika za moreplovce: Praktična primena trigonometrije, sfernih trouglova, geografske širine i dužine i logaritama u navigaciji i otkrivanju novih svetova.
- Uvod u višu matematiku: Postepeno i slikovito uvođenje u osnove funkcija, beskonačnih nizova, verovatnoće, pa sve do Njutnovog diferencijalnog i integralnog računa (kalkulusa)

Hogben je čvrsto verovao da matematika pripada svima, a ne samo povlašćenoj eliti naučnika.

Lanselot Hogben (Lancelot Thomas Hogben) bio je briljantni britanski eksperimentalni zoolog, genetičar, medicinski statističar i lingvista. Iako je svetsku slavu stekao kao pisac naučno-popularnih knjiga, njegov stvarni naučni rad i ekscentrični životni put podjednako su fascinantni.

Hogben je rođen u Portsmutu u strogoj, religioznoj porodici koja mu je branila čak i pomen Čarlsa Darvina. Uprkos tome, razvio je ogromnu strast prema biologiji. Tokom Prvog svetskog rata javno je izrazio prigovor savesti iz pacifističkih razloga. Zbog odbijanja da služi vojsku bio je zatvoren na nekoliko meseci 1916. godine, nakon čega je pušten zbog narušenog zdravlja kako bi završio studije na Univerzitetu u Kembridžu.

Pre nego što je postao poznat široj javnosti, Hogben je ostavio dubok trag u laboratorijskoj nauci. Početkom 1930-ih, Hogben je otkrio da ubrizgavanje urina trudne žene u afričku kandžastu žabu (Xenopus laevis) stimuliše ovu životinju da položi jaja u roku od nekoliko sati. Ovaj postupak, poznat kao `Hogbenov test`, postao je prvi brzi i pouzdani laboratorijski test za utvrđivanje trudnoće u svetu i masovno se koristio decenijama. Zahvaljujući njemu, pomenuta žaba postala je jedan od najvažnijih model organizama u modernoj razvojnoj biologiji.

U međuratnom periodu, kada su teorije o eugenici (ideje o genetskom poboljšanju ljudske rase) i naučni rasizam bili veoma popularni čak i među akademicima, Hogben je bio jedan od najžešćih kritičara tih pokreta. Kao profesor socijalne biologije na Londonskoj školi ekonomije (LSE), matematički i genetički je dokazivao da su okruženje i obrazovanje daleko važniji faktori za razvoj pojedinca od navodne `superiorne genetike`.

Njegove najpoznatije knjige nastale su iz čiste dosade i želje da zabavi prijatelje. Dok se u bolnici oporavljao od teže bolesti, počeo je da piše rukopis koji će postati Mathematics for the Million (1936), a ubrzo potom i Science for the Citizen (1938). Ove knjige prodate su u milionima primeraka širom sveta, prevedene su na desetine jezika i učinile su ga bogatim čovekom.

Hogben je verovao da bi se ratovi i nesporazumi među ljudima smanjili kada bi svi govorili jednim jednostavnim, neutralnim jezikom. Zato je 1943. godine dizajnirao Interglosu (Interglossa) – veštački pomoćni jezik zasnovan na rečima iz grčkog i latinskog jezika koje se već koriste u međunarodnoj nauci. Iako jezik nije zaživeo u praksi, postao je osnova za kasniji veštački jezik Glosa.

Paradoksalno za čoveka koji je u mladosti robijao kao pacifista, Hogben je tokom Drugog svetskog rata postavljen za vršioca dužnosti direktora medicinske statistike u britanskom Ministarstvu rata sa činom pukovnika. Na toj poziciji je, koristeći matematiku, drastično unapredio organizaciju vojne medicinske službe i praćenje bolesti među vojnicima.

Hogben je tokom karijere držao profesorske katedre na univerzitetima u Londonu, Edinburgu, Kejptaunu (Južna Afrika), Aberdinu i Birmingemu. Ostao je upamćen kao tvrdoglav, borben, ali neverovatno human naučnik koji je celog života rušio barijere između naučne elite i običnih ljudi.

K. BIBL.