Godina izdanja: 1987
ISBN: 365
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Stevan Jakovljević
Izdavač: Sloboda, Beograd
Godina: 1987
Obim: 347+469 str.

„Likovi u senci“ (1 i 2) je izuzetno i potresno prozno delo Stevana Jakovljevića, slavnog autora kultne „Srpske trilogije“. Prvi put je objavljeno 1956. godine. Za razliku od njegovih ranijih dela koja prate same borbe na frontu, ovaj dvotomni roman fokusira se na sudbine ljudi u zarobljeništvu tokom Drugog svetskog rata.

Roman prati sudbine oficira, vojnika i običnih ljudi koji su nakon sloma Kraljevine Jugoslavije u Aprilskom ratu 1941. godine završili u italijanskim i nemačkim logorima.

Jakovljević je i sam bio učesnik oba svetska rata i proveo vreme u zarobljeništvu, pa su događaji u knjizi zasnovani na stvarnim iskustvima, dok su imena likova izmenjena.





Stevan Jakovljević (1890–1962) bio je čovek neverovatne biografije koji je uspeo da spoji naizgled nespojivo — bio je ugledni naučnik (doktor biologije), univerzitetski profesor, akademik i oficir koji je preživeo golgote oba svetska rata.

Iako ga javnost najpre pamti kao pisca, Jakovljević je po struci bio botaničar. Diplomirao je i doktorirao biologiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Bio je profesor i jedan od osnivača Farmaceutskog fakulteta, a nakon Drugog svetskog rata obavljao je i visoku funkciju rektora Beogradskog univerziteta (od 1945. do 1950. godine). Napisao je brojne naučne radove o biljnom svetu balkanskih jezera i lekovitom bilju. Od 1959. godine bio je i redovni član Srpske akademije nauka i umetnosti (SANU).

Jakovljević nije pisao o ratu iz kabineta, već sa prve linije fronta:
• Prvi svetski rat: Mobilisan je odmah po završetku studija. Prošao je kroz sve faze rata kao artiljerijski oficir srpske vojske — od bitaka na Ceru i Kolubari, preko strašnog povlačenja kroz zavejanu Albaniju i oporavka na Krfu, pa sve do proboja Solunskog fronta. Tokom celog rata vodio je ratni dnevnik koji mu je kasnije poslužio kao jedini izvor dokumentarne građe za pisanje „Srpske trilogije“.
• Drugi svetski rat: Kao rezervni oficir, zarobljen je tokom Aprilskog rata 1941. godine. Četiri godine proveo je u italijanskim i nemačkim zarobljeničkim logorima, što je kasnije takođe pretočio u svoja književna dela.

Njegovo pisanje odlikuje takozvani dokumentaristički ili reporterski stil. Kritičari su mu ponekad zamerali nedostatak visoke umetničke stilizacije, ali su čitaoci obožavali njegova dela jer su bila apsolutno iskrena i lišena lažne patetike. Pisao je iz ugla „malog čoveka“ — običnog srpskog seljaka i vojnika sa svim njegovim strahovima, manama, ali i nadljudskom hrabrošću. Svoje prve pripovetke objavljivao je pod pseudonimom Sanio Pavlović.

Malo ljudi zna da je rođena sestra Stevana Jakovljevića bila Milica Jakovljević, daleko poznatija pod svojim spisateljskim pseudonimom Mir-Jam. Dok je Stevan pisao o teškim istorijskim i ratnim temama, njegova sestra je ostala upamćena po pitkim, sentimentalnim i ljubavnim romanima koji su obeležili međuratnu srpsku književnost.

Pored „Likovi u senci“ (1956), Jakovljević je napisao još nekoliko zapaženih romana:
• Srpska trilogija (1937)
• Smena generacija (1939) – o društvenim promenama u međuratnom periodu.
• Velika zabuna (1952) – romani inspirisani njegovim danima provedenim u zarobljeničkim logorima tokom Drugog svetskog rata.