Godina izdanja: 2014
ISBN: 52
Autor: Domaći
Jezik: Srpski
Oblast: Vojna istorija

Autor: Milan Đ. Nedić
Izdavač: Tronik dizajn, Beograd (reprint iz 1932.)
Godina: 2014
Obim: 141 str.

Knjiga „Srpska vojska i Solunska ofanziva“ je poznata vojno-istorijska studija čiji je autor armijski đeneral Milan Đ. Nedić, prvobitno objavljena 1932. godine u izdavačkoj knjižarnici „Napredak“ u Beogradu.

U ovom delu, Nedić pruža detaljnu vojnu analizu završnih operacija na Solunskom frontu tokom 1918. godine, fokusirajući se na ključnu ulogu i strategijski doprinos srpske vojske u proboju fronta i konačnom slomu Centralnih sila u Prvom svetskom ratu.

Tematski ova knjiga se bavi istorijsko-vojnom analizom proboja Solunskog fronta, taktika srpske vojske i njen odnos sa savezničkim snagama.



Milan Đ. Nedić je bio visokorangirani srpski i jugoslovenski oficir, armijski đeneral i političar, čija je biografija duboko podeljena između uloge heroja iz Prvog svetskog rata i saradnika okupatora tokom Drugog svetskog rata.

Nedić je završio Vojnu akademiju u Beogradu i kao mlad oficir učestvovao u Balkanskim ratovima, gde je višestruko odlikovan za hrabrost. Tokom Prvog svetskog rata pokazao je izuzetne komandne sposobnosti:
- Odbrana Beograda (1914): Komandovao je Timočkom divizijom i uspešno zaustavljao austrougarske napade.
- Albanska golgota (1915): Njegove trupe su držale odstupnicu srpskoj vojsci i civilima tokom povlačenja preko planina pod najtežim zimskim uslovima.
- Solunski front (1916–1918): Kao komandant brigade i vojni strateg, istakao se u borbama na Kajmakčalanu i proboju fronta, što ga je pozicioniralo među najcenjenije oficire u Kraljevini SHS/Jugoslaviji.

Između dva svetska rata, Nedić je napredovao do čina armijskog đenerala. Bio je načelnik Glavnog generalštaba i ministar vojske i mornarice (1939–1940). U ovom periodu se aktivno bavio vojnom teorijom i istorijom, analizirajući taktike iz Prvog svetskog rata. Pored knjige o Solunskom frontu, napisao je i studije „Srpska vojska i albanska golgota“ i „Kralj Aleksandar I Ujedinitelj“. Zbog zalaganja za svrstavanje Jugoslavije uz Treći rajh kako bi se izbegao rat, knez Pavle Karađorđević ga je smenio sa ministarske pozicije.

Najkontroverzniji deo Nedićevog života počinje u avgustu 1941. godine, kada pod nemačkom okupacijom prihvata mesto predsednika Vlade narodnog spasa. Njegovi motivi i istorijska uloga i danas su predmet oštrih debata. Pristalice i pojedini istoričari tvrde da je prihvatio funkciju „srpskog Petena“ kako bi sprečio biološko uništenje naroda, ublažio nemačke represalije (poput pravila „100 Srba za jednog ubijenog Nemca“) i obezbedio prihvat za stotine hiljada srpskih izbeglica iz Nezavisne Države Hrvatske (NDH) i drugih okupiranih zona. Zvanična istoriografija ga tereti za otvorenu kolaboraciju sa nacističkom Nemačkom. Njegova vlada i kvislinški aparati (poput Srpske državne straže) direktno su učestvovali u progonu antifašističkih pokreta (partizana i četnika), hapšenju Jevreja i Roma, i sprovođenju okupatorskog terora.

Pred sam pad Beograda 1944. godine, Nedićeva vlada je raspuštena, a on je pobegao u Austriju. Britanske snage su ga zarobile u Kicbilu i u januaru 1946. godine izručile komunističkim vlastima nove Jugoslavije. Pre nego što je zvanično izveden pred sud, Milan Nedić je 4. februara 1946. godine preminuo nakon pada sa prozora beogradskog zatvora u Ozni. Zvanični izveštaj je glasio da je izvršio samoubistvo, dok su se u javnosti pojavile sumnje da je ubijen. Mesto gde je sahranjen do danas je ostalo tajna. Proces za njegovu pravnu rehabilitaciju zvanično je odbijen pred Višim sudom u Beogradu 2018. godine.