Godina izdanja: 1989
ISBN: 55
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Saul Bellow
Naslov originala: The Dean`s December
Izdavač: Mladost, Zagreb
Godina: 1989
Obim: 297 str.

„Prosinac jednog dekana” (engl. The Dean`s December) roman je američkog nobelovca Saula Bellowa objavljen 1982. godine. To je njegovo deveto po redu romaneskno ostvarenje i ujedno prvi roman koji je izdao nakon što je 1976. godine primio Nobelovu nagradu za književnost.

Glavni lik romana je Albert Corde, cijenjeni profesor novinarstva i dekan na prestižnom fakultetu u Chicagu. Radnja se odvija tijekom hladnog prosinca i paralelno prati dva geografski i politički potpuno različita svijeta.

Roman nosi snažan elegičan ton, baveći se propadanjem urbanih sredina, krizom morala, otuđenjem te konačnošću i smrću. „Prosinac jednog dekana” smatra se jednim od Bellowovih najozbiljnijih i najanalitičnijih djela u kojem se autor uspješno bori protiv „sila našeg vremena”, nudeći dubok filozofski uvid u ljudsku narav s kraja 20. stoljeća.

Sol Belou (engl. Saul Bellow; Montreal, 10. jun 1915 — Bruklin, 5. april 2005) bio je američki književnik. Za svoj književni rad, Belou je dobio Pulicerovu nagradu, Nobelovu nagradu za književnost i Nacionalnu medalju za umetnost. On je jedini pisac koji je tri puta osvojio Nacionalnu nagradu za književnost, i dobio je medalju za životno delo Nacionalne fondacije za knjigu za izuzetan doprinos američkoj književnosti 1990. godine.

Rođen je kao Solomon Belouz, četvrto dete imigranata jevrejskog porekla blizu Montreala u Kvebeku. Njegovi roditelji su se 1913. doselili iz Petrograda, Rusija, u Kanadu. Imao je stariju sestru Zeldu (Džejn, rođenu 1907) i braću Mojšea (Moris, rođen 1908) i Šmuela (Semjuel, rođen 1911). Do svoje devete godine živeo je u siromašnom delu Montreala nastanjenom Rusima, Poljacima, Ukrajincima, Grcima i Italijanima. Još od detinjstva bio je pod uticajem jidiša i hebrejskog jezika, a kasnije je bio i poznavalac francuskog. Njegova porodica preselila se u Čikago 1924. kada je imao devet godina; tamo je odrastao i završio koledž a zatim je nekoliko godina proveo u Njujorku da bi se ponovo vratio u Čikago kao profesor. Studirao je antropologiju i sociologiju na univerzitetima američkog srednjeg Zapada, a kasnije je i predavao na Prinstonu, Univerzitetu Čikago i Univerzitetu Njujork.

Pored romana, pisao je i drame, kritičke članke i kraća prozna dela. Na početku karijere bio je pod uticajem Lava Trockog. Kasnije se bavio i proučavanjem kulture i tradicije rusko-jevrejskog nasleđa. Njegova dela su ga predstavila kao jevrejsko-američkog pisca i postala su veoma značajna u američkoj književnosti posle Drugog svetskog rata. Belou se bavio tematikom modernog urbanog čoveka, koga je društvo oštetilo, ali čija je duša ostala nedirnuta; njegova originalnost je delom u kulturnoj sofisticiranosti, a delom u uličnoj mudrosti. U književnom smislu, poštovao je Drajzera, Foknera i Hemingveja ali i Servantesa, Balzaka i Tolstoja. Kritičari su ga svrstavali među velike realističke pisce, sledbenike Drajzera i američke urbane naturalističke tradicije.

Pažnju kritike skrenuo je već prvim romanima, „Čovek u očekivanju“ i „Žrtva“, a treći roman „Avanture Ogija Marča“ ga je već uvrstio među značajne pisce tog vremena. Šezdesete godine su bile era velikih političkih i društvenih promena u Americi koje su znatno uticale i na umetnost. To je decenija u kojoj se američki roman okreće fantastičkim činjenicama.

Bio je u poseti Srbiji, gde je posetio Beograd i manastir Mileševu. Prema jednog anegdoti, tokom puta ka Beogradu je u Raškoj morao sačekati jedan čas dok se nije završilo svadbeno kolo mladoženje Milisava Savića.

Godine 1975. dobio je Pulicerovu nagradu za roman „Humboltov dar“: „Za razumevanje ljudske prirode i za suptilne analize savremene kulture koje prožimaju njegovo celokupno delo“ Sol Belou je 1976. dobio Nobelovu nagradu za književnost.

Uz Vilijema Foknera smatra se najznačajnijim i „najtemeljnijim` romansijerom moderne američke književnosti 20. veka. Tema gotovo svakog njegovog dela je „smrt kao izazov“ koju je još kao mlad „dva puta slučajno izbegao“. Njegovi opisi u delima često prolaze granice stvarnog, pa se sukobi pojedinaca ili grupa pretvaraju tada u simbole otuđenosti, sa teskobama u dušama i podsvesnim krivicama koje rasna mržnja često izaziva.

U govoru nakon dobijanja Nobelove nagrade 12. decembra 1976., rekao je: „Nobelova nagrada nije učinila srećnim ni jednog američkog dobitnika, naročito ne književnika. Sinkler Luis i Džon Stajnbek odmah su postali neverovatno sumorni, a što se tiče Ernesta Hemingveja, on je tada i prestao da piše“! Pored toga Belou je tada citirao Alena Rob-Grijea koji je rekao da roman likova u celini pripada prošlosti i postavio je pitanje mora li pisac nužno da prekine s ispitivanjem likova. Umetnost se, po Belou, nužno bavi središnjim čovekovim energijama a iz te borbe u središtu proizlazi velika, bolna želja za širim, fleksibilnijim, potpunijim, smislenijim, sveobuhvatnijim prikazom šta smo mi kao ljudska bića, ko smo i čemu služi ovaj život. U tom smislu, lik je fundamentalna komponenta koja omogućava piscu da se bavi onim što je u središtu opšteg zanimanja, a to je čovečanstvo koje pokušava da u neredu i tami ustanovi da li će da opstane ili propadne. Zbor tog razloga romanopisac se ne može da odrekne svih onih stvari koje čine čoveka - njegov karakter, čovečnost, istoričnost, potrebu za kulturom, shvatanje sveta, njegove činjeničnosti (materijalnosti) itd.

Umro je 5. aprila 2005. u Bruklinu (Masačusets, SAD).

Izabrana dela Sola Belou objavljena su u Sarajevu u 7 knjiga 1990. Izdavači su bili Veselin Masleša i Svjetlost.

Odabrana dela:
- „Čovek u očekivanju“ (Dangling Man) (1944),
- „Žrtva“ (Victim) (1947),
- „Avanture Ogija Marča“ (The Adventures of Augie March) (1953), za koji je dobio Nacionalnu nagradu za najbolji roman.
- „Ne propusti dan“ (Seize the Day) (1956),
- „Henderson, kralj kiše“ (Henderson the Rain King) (1959),
- „Hercog“ (Herzog) (1964),
- „Planeta gospodina Samlera“ (Mr. Sammler`s Planet) (1970), Nacionalna nagrada za najbolji roman.
- „Humboltov dar“ (Humboldt` Gift) (1975), za koji je dobio Pulicerovu nagradu.
- „Dekanov decembar“ (The Dean`s December) (1982),
- „Više ih umire od tuge“ (More Die of Heartbreak) (1987),
- „Krađa“ (A Theft) (1988)
- „Veza Belarosa“ (The Bellarosa Connection) (2002)
- „Ravelštajn“ (Ravelstein) (2002)