Godina izdanja: 2013
ISBN: 978-86-7543-267-8
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Prilog istoriji američkog (neo)imperijalizma

Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića ; Akademija za diplomatiju i bezbednost 2013 254 strane

odlična očuvanost

Knjiga Manifest protiv imperije: prilog istoriji američkog (neo)imperijalizma autora Saše Markovića predstavlja kritičku analizu razvoja američke spoljne politike kroz prizmu imperijalizma — od klasičnih oblika dominacije do savremenih (neoimperijalnih) mehanizama.

Osnovna teza knjige je da su Sjedinjene Američke Države tokom svoje istorije razvile kontinuitet imperijalnog delovanja, koji se menjao u formi, ali ne i u suštini. Autor tvrdi da savremeni globalni poredak nije rezultat spontanog razvoja demokratije, već sistematskog širenja političkog, ekonomskog i vojnog uticaja SAD.

Marković analizira:

kako su SAD od regionalne sile postale globalni hegemon
koje su ideološke osnove tog širenja (demokratija, slobodno tržište)
kako se imperijalizam transformisao u neokolonijalizam i neoliberalni globalizam

Posebno se ističe kritika:

vojnih intervencija (Irak, Jugoslavija, Avganistan)
ekonomskog pritiska kroz međunarodne institucije
kulturne dominacije i „meke moći“

Zaključak knjige je da savremeni svet funkcioniše kroz prikrivene oblike dominacije koji često imaju legitimitet u međunarodnom diskursu, ali u suštini reprodukuju nejednakosti.

Strukturalni pregled

1. Uvod: Definisanje imperije i imperijalizma
objašnjenje pojmova imperije, hegemonije i neokolonijalizma
teorijski okvir (istorijski i politički)
razlika između klasičnog i savremenog imperijalizma
2. Istorijski koreni američkog imperijalizma
ideologija „Manifest destiny“
teritorijalna ekspanzija u 19. veku
prelazak ka globalnoj politici početkom 20. veka
3. Hladnoratovski period
bipolarni svet i rivalstvo sa Sovjetski Savez
intervencije u „trećem svetu“
razvoj vojno-industrijskog kompleksa
4. Posthladnoratovski unipolarni svet
raspad SSSR-a i dominacija SAD
intervencionizam 1990-ih (npr. Balkan)
redefinisanje NATO strategije
5. Rat protiv terorizma
događaji posle 11. septembra 2001.
invazije i vojna prisutnost na Bliskom istoku
bezbednosni diskurs kao opravdanje intervencija
6. Neoliberalni imperijalizam
uloga institucija poput MMF-a i Svetske banke
ekonomska zavisnost slabijih država
globalizacija kao instrument dominacije
7. „Meka moć“ i kulturna hegemonija
mediji, pop-kultura i obrazovanje
oblikovanje javnog mnjenja
legitimizacija američkog modela
8. Zaključak: Kritika i perspektive
svet kao hijerarhijski sistem
potreba za multipolarnim poretkom
poziv na kritičko promišljanje globalnih odnosa

Ključne ideje

Imperijalizam nije nestao — samo je promenio formu
SAD koriste kombinaciju vojne, ekonomske i kulturne moći
Globalizacija često prikriva odnose dominacije
Postoji kontinuitet između istorijskog i savremenog imperijalizma