ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 753
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Spoljašnjost kao na fotografijama, unutrašnjost u dobrom i urednom stanju!

The Pentateuch as Narrative: A Biblical-Theological Commentary

John H. Sailhamer


Većina naučnika koji proučavaju prvih pet knjiga Biblije ili pokušavaju da ih raščlane na različite pretpentateuhalne dokumente ili, barem, analiziraju Postanje, Izlazak, Levitsku, Brojeve i Ponovljeni zakon kao odvojene, samostalne dokumente. „Pentateuh kao narativ“ fokusira se na narativni i književni kontinuitet Pentateuha u celini. On nastoji da otkrije kako su originalni jevrejski čitaoci mogli da gledaju na ovo višetomno Mojsijevo delo. Njegova centralna teza je da je Pentateuh napisan iz perspektive onoga ko je živeo pod Zakonom zaveta uspostavljenim na gori Sinaj i video njegov neuspeh da stvori istinsko poverenje u Gospoda Boga Izrailjevog. U ovom kontekstu, Pentateuh je usmerio čitaoca ka nadi Novog zaveta, zasnovanog na božanskoj vernosti. Kroz čitav komentar, dr Sejlhamer posvećuje pažnju i interaguje sa širokim spektrom klasične i savremene literature o Pentateuhu, koju su napisali Jevreji, katolici i protestanti.


Tora (hebr. תּוֹרָה — „nauk“, “učenje“) ili Zakon, poznata i kao Petoknjižje (grč. Πεντάτευχος), obuhvata pet knjiga Mojsijevih, koje predstavljaju temelj judaističkog pravnog i etičkog učenja.[1][2] Termin u celovitosti se odnosi na osnovne jevrejske zakonske i etičke religiozne tekstove. Kada se ne koristi određeni član obično se odnosi na „Sefer Toru” (ספר תורה, „knjiga Tora”) ili Tora svitak, pisan na pergamentu na formalan, tradicionalan način, a pisao ga je posebno osposobljen pisar. U prve četiri knjige Biblije ova reč se redovno koristi da bi se ukazalo na neku posebnu pouku ili nauk. U Zakonima ponovljenim to postaje lična imenica koja označava samo Petoknjižje (prvih pet knjiga Biblije). Takva upotreba kao u Zakonima ponovljenim, započeta u očekivanju dovršavanja Petoknjižja, ostala je dominantna u daljem razvoju jevrejske Biblije, a povremeno je pojačavana i izrazima kao što su svitak Tore ili Gospodnja Tora ili Mojsijeva Tora. U pesničkim kontekstima i u Pričama Solomonovim konotacije nisu jasne. Proširujući definiciju u drugom pravcu, Mišna i Talmud govore o usmenoj Tori koja prati pisanu Toru, gde udruženo izučavanje jedne i druge predstavlja onaj krajnji mistički životni poduhvat. U akademskim krugovima Tora se koristi da označi doktrinu, hipotezu ili disciplinu.[3]

Tora je najsvetija od svih svetih knjiga i spisa u judaizmu. To je prvo od tri dela Tanaha (hebrejske Biblije), osnova je verskih dokumenata jevrejstva i podeljena je u pet knjiga, čija su imena Knjiga Postanka, Knjiga Izlaska, Levitski zakonik, Knjiga Brojeva, i Ponovljeni zakon, prema njihovim temama (njihova hebrejska imena, Berešit, תיבשאר, Šemot מותש, Vayikra ארקיו, Bamidbar ר ב דמב i Devarim םירבד su izvedeni od njihovih početnih stihova). Tora sadrži niz književnih vrsta, uključujući alegorije, istorijske pripovesti, poeziju, rodoslovlja i izlaganja različitih zakona. Prema rabinskoj tradiciji, Tora sadrži 613 micvi (מצוות, „zapovedi”), koje su podeljene u 365 negativnih i 248 pozitivnih naredbi. U rabinskoj književnosti, reč „Tora” označava i pisani tekst, „Tora Šebihtav” (תורה שבכתב, zapisana Tora), kao i usmeno predaju, Tora Šebe`al Peh (תורה שבעל פה, usmena Tora). Usmeni deo koji se sastoji od tradicionalnih tumačenja i proširenja, a koji se prenosio sa kolena na koleno sada utelovljen u Talmudu i Midrašu.[4]

Jevrejska verska tradicija pripisuje autorstvo Tore Mojsiju kroz proces božanskog nadahnuća.[5] Ovaj vid autorstva prvo je eksplicitno izražen u Talmudu i datira od 3. do 6. veka, a temelji se na tekstualnoj analizi odlomaka Tore i kasnijih knjiga hebrejske Biblije. Prema datiranju teksta ortodoksnih rabina otkriće Tore Mojsiju se dogodilo 1280. p. n. e. na Sinajskoj gori. Deo savremenih biblijskih naučnika datira završetak Tore, kao i proroke i istorijske knjige, od 539. do 334. p. n. e.[6][7] Naučna je rasprava većim delom XX veka bila formulisana kao dokumentarna hipoteza, prema kojoj je Tora sinteza dokumenata iz malog broja inače nezavisnih izvora. Van svog središnjeg značenja kod Jevreja, Tora je prihvaćena u hrišćanstvu kao deo Biblije, koji sadrži prvih pet knjiga Starog zaveta. Različite denominacije Jevreja i hrišćana imaju veliku razliku u stavovima o tačnosti Pisma. Tora je u određenoj meri prihvaćena kod Samarićanaca i drugih kao autentična objava Boga Izraelu. Islam na Toru (Tevrat) i Jevanđelja (Indžil) gleda kao na autentičnu objavu od Boga, oštećenu onim što su ljudi dodavali i menjali.