Godina izdanja: 1983
ISBN: 55
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Erih From / Erich Fromm
Naslov originala: engl. The Sane Society
Izdavač: ,,Rad", Beograd
Godina: 1983
Obim: 344 str.

Sadržaj knjige je prikazan na fotografijama.

„Zdravo društvo“ (engl. The Sane Society) je jedno od najvažnijih dela socijalnog psihologa i filozofa Eriha Froma, objavljeno 1955. godine. Ova studija predstavlja direktan nastavak i proširenje ideja iz njegove prethodne uspešne knjige „Bekstvo od slobode“. Dok se u prethodnom delu bavio opasnostima fašizma i autoritarnosti, From ovde postavlja ključno pitanje: Može li jedno društvo biti bolesno?

On analizira zapadno kapitalističko društvo i tvrdi da ono pati od „patologije normalnosti“, odnosno da uslovi modernog života otuđuju čoveka i narušavaju njegovo mentalno zdravlje. Knjiga je ujedno i optimističan odgovor na Frojdov rad „Civilizacija i njena nezadovoljstva“, jer From, za razliku od Frojda, veruje da ljudska patnja u civilizaciji nije neizbežna.

Ključne teme i koncepti knjige:
- Konformizam i robotizam
- Otuđenje (Alijenacija)
- Humanistička psihoanaliza
- Vizija „Zdravog društva“

Erih From (nem. Erich Fromm; Frankfurt na Majni, 23. mart 1900 — Muralto, Tičino, 18. mart 1980) bio je nemački socijalni psiholog, psihoanalitičar i humanistički filozof. Kao nemački Jevrejin pobegao je od nacističkog režima i nastanio se u SAD. Bio je jedan od osnivača Instituta za psihijatriju, psihoanalizu i psihologiju Vilijam Alanson Vajt u Njujorku.

Poznat po svojim popularnim knjigama o ljudskoj prirodi, etici i ljubavi, From je dalje pisao knjige o Karlu Marksu, pokušavajući da opiše svoje društvene percepcije čoveka i njegove prirode u svojim ekonomskim raspravama.

Povezan je s onim što je danas poznato kao Frankfurtska škola kritičke teorije.

Erih From rođen je 23. marta 1900. godine u Frankfurtu na Majni, jedino dete ortodoksnih jevrejskih roditelja, Rose (Kraus) i Naftali Froma. Akademske studije započeo je 1918. godine na Univerzitetu u Frankfurtu na Majni sa dva semestra pravosuđa. Tokom letnjeg semestra 1919. godine, From je studirao na Univerzitetu u Hajdelbergu, gde je započeo studije sociologije kod Alfreda Vebera (brata poznatijeg sociologa Maksa Vebera), psihijatra-filozofa Karla Jaspersa i Hajnriha Rikerta. From je doktorirao sociologiju u Hajdelbergu 1922. Sredinom 1920-ih obučavao se za psihoanalitičara kroz psihoanalitički sanatorijum Fride Rajhman u Hajdelbergu. Venčali su se 1926., ali su se ubrzo nakon toga rastali i razveli 1942. On je započeo sopstvenu kliničku praksu 1927. Godine 1930. pridružio se Frankfurtskom institutu za društvena istraživanja i završio psihoanalitičku obuku.

Nakon što su nacisti preuzeli vlast u Nemačkoj, From se preselio prvo u Ženevu, a zatim, 1934. godine, na Univerzitet Kolumbija u Njujorku. Zajedno sa Karen Hornaj i Harijem Stejkom Salivanom, From pripada neo-frojdovskoj školi psihoanalitičkog mišljenja. I Hornaj i From su imali značajan uticaj na tuđe mišljenje, pri čemu je Hornaj osvetljavala neke aspekte psihoanalize za Froma, a ovaj za Hornajevu sociologiju. Njihova veza je okončana krajem 1930 -ih. Nakon napuštanja Kolumbije, From je 1943. pomogao u formiranju njujorške podružnice Vašingtonske škole psihijatrije, a 1946. suosnivač je Instituta za psihijatriju, psihoanalizu i psihologiju Vilijam Alanson Vajt. Bio je na fakultetu Benington Koledž od 1941. do 1949. godine, a držao je kurseve na Novoj školi za društvena istraživanja u Njujorku od 1941. do 1959. godine.

Kada se From preselio u Meksiko Siti 1950., postao je profesor na UNAM („Nacionalni Autonomni Univerzitet Meksika“) i osnovao psihoanalitički odel u medicinskoj školi. Poučavao je na UNAM-u do penzije 1965. U međuvremenu je, kao profesor, predavao psihologiju na državnom sveučilištu Mičigena od 1957. do 1961., a kao pomoćni profesor psihologije na odelu Umetnosti i nauke njujorškog univerziteta posle 1962. godine. From se preselio u Muralto, Švajcarska, 1974. i umro u svom domu 1980., pet dana pre svog osamdesetog rođendana. Sve vreme je imao svoju kliniku i izdavao seriju knjiga.

From je navodno bio ateista, ali je opisao svoju poziciju kao `neteistički misticizam`.

U svojoj knjizi `Čovek za sebe`, From je govorio o „orijentaciji karaktera“. Svoju teoriju karaktera razlikuje od Frojdove fokusirajući se na dva načina na koja se pojedinac odnosi prema svetu. Frojd je karakter analizirao u smislu organizacije libida, dok From kaže da se u procesu življenja mi povezujemo sa svetom tako što: 1) stičemo i asimiliramo stvari - „asimilacija“ i 2) reagujemo na ljude - „socijalizacija“. From je tvrdio da ova dva načina odnosa sa svetom nisu instinktivni, već odgovor pojedinca na posebne okolnosti njegovog ili njenog života; takođe je verovao da ljudi nikada nisu isključivo jedna vrsta orijentacije. Ova dva načina povezivanja sa životnim okolnostima dovode do osnovnih karakternih orijentacija.

From navodi četiri vrste neproduktivne orijentacije karaktera, koju je nazvao receptivnom, eksploatacijskom, gomilanjem i marketingom, i jednu pozitivnu orijentaciju karaktera, koju je nazvao produktivnom.

Receptivne i eksploatacione orijentacije su u osnovi kako se pojedinac može odnositi prema drugim ljudima i svojstva su socijalizacije karaktera. Orijentacija gomilanja osobina je sticanja i asimilacije materijala / dragocenosti. Marketinška orijentacija nastaje kao odgovor na ljudsku situaciju u modernoj eri. Trenutne potrebe tržišta određuju vrednost. To je relativistička etika. Suprotno tome, proizvodna orijentacija je objektivna etika. Uprkos egzistencijalnim borbama čovečanstva, svaki čovek ima potencijal za ljubav, razum i plodonosan rad u životu. From piše: `Paradoks je ljudskog postojanja da čovek mora istovremeno tražiti bliskost i nezavisnost; jedinstvo sa drugima i istovremeno očuvanje svoje jedinstvenosti i posebnosti... Odgovor na ovaj paradoks - i moralnim problemima čoveka - je produktivnost“.

Fromove četiri neproduktivne orijentacije bile su predmet validacije psihometrijskim testom, The Person Relatedness Test, dr Elijas H. Portera, u saradnji sa Karlom Rodžersom, doktoratom na Savetodavnom centru Univerziteta u Čikagu između 1953. i 1955. Fromove četiri neproduktivne orijentacije su takođe poslužile kao osnova za LIFO test. From je takođe uticao na svoju studentkinju Sali L. Smit koja je postala osnivač dve velike naučne škole.

From je opširno ispitivao život i delo Zigmunda Frojda. From je identifikovao nesklad između rane i kasnije frojdovske teorije: naime, pre Prvog svetskog rata, Frojd je ljudske nagone opisivao kao napetost između želje i represije, ali nakon završetka rata počeo je uokvirivanje ljudskih nagona oblikovati kao borbu između biološki univerzalnih nagona Života i Smrti (Eros i Tanatos). From je optužio Frojda i njegove sledbenike da nikada nisu priznali kontradikcije između dve teorije.

From je takođe kritikovao Frojdovo dualističko razmišljanje. Prema Fromu, frojdovski opisi ljudske svesti kao borbe između dva pola bili su uski i ograničavajući. From je takođe osudio Frojda kao ženomrsca koji nije u stanju da razmišlja izvan patrijarhalnog miljea s početka 20. veka u Beču. Međutim, uprkos ovim kritikama, From je ipak izrazio veliko poštovanje prema Frojdu i njegovim dostignućima. From je tvrdio da je Frojd bio jedan od „arhitekti modernog doba“, zajedno sa Albertom Ajnštajnom i Karlom Marksom, ali je naglasio da je Marksa smatrao mnogo istorijski važnijim od Frojda i finim misliocem.

Dela:
- Bekstvo od slobode, Nolit, Beograd, 1978.
- Čovek za sebe, Napred, Zagreb, 1980.
- Zdravo društvo, Rad, Beograd, 1983.
- Psihoanaliza i religija, Narodna knjiga - Alfa, Beograd, 1998.
- S one strane okova i iluzija, Filip Višnjić, Beograd, 1989.
- Umeće ljubavi, BIGZ, Beograd, 1993.
- Umeće življenja, Mono i Manjana, Beograd, 2008.
- Zen-budizam i psihoanaliza, Nolit, Beograd, 1977.
- Misija Zigmunda Frojda, Grafos, Beograd, 1985.
- Marksovo shvatanje čoveka, Grafos, Beograd, 1979.
- Revolucija nade: za humanizaciju tehnike, Grafos, Beograd, 1980.
- Anatomija ljudske destruktivnosti, Napred, Zagreb, 1980.
- Imati ili biti, Narodna knjiga - Alfa, Beograd, 1998.
- Umeće slušanja, Kosmos izdavaštvo, Beograd 2015.