Godina izdanja: 1986
ISBN: 272
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Vojislav Stanovčić
Izdavač: Univerzitetska riječ, Titograd (Podgorica)
Godina: 1986
Obim: 233 str.

Sadržaj knjige je prikazan na fotografiji.

Delo je naučna monografija srpskog politikologa i akademika Vojislava Stanovčića. Ova knjiga predstavlja jedno od ključnih dela domaće političke teorije koje se bavi strukturisanjem složenih država, sa posebnim osvrtom na tadašnju krizu jugoslovenskog federalnog sistema.

Knjiga je nastala u periodu duboke političke i ustavne krize u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji (SFRJ), nakon donošenja Ustavnih amandmana i Ustava iz 1974. godine. Stanovčić u svom bogatom teorijskom opusu detaljno analizira razliku između dva modela:
- Federalizam: Sistem koji podrazumeva čvršću zajedničku državu (federaciju) sa podelom suvereniteta između centralne vlasti i federalnih jedinica, gde odluke donosi zajednički centar.
- Konfederalizam: Labavi savez suverenih država (konfederaciju) koji se uglavnom oslanja na konsenzus, ugovorne odnose i pravo veta država članica.

Stanovčić je ukazivao na to da je funkcionalnost države često bila žrtvovana zarad formalne legitimacije i kompromisa. Analizirao je kako je Ustav iz 1974. godine uveo elemente konfederalizma (poput prava veta republika i konsenzusa), što je blokiralo efikasno donošenje odluka. Kritikovao je ponašanje republičkih i pokrajinskih političkih elita koje su radile na dezintegraciji zajedničkog prostora i sprečavale stvarnu društvenu integraciju građana. Njegove analize anomalija druge Jugoslavije pokazale su se tačnim i primenjivim i na ustavne probleme u kasnijoj Trećoj Jugoslaviji (SRJ). Ova monografija je služila kao osnovna literatura na fakultetima političkih i pravnih nauka za razumevanje teorije federalizma, komparativnih političkih sistema i istorije ustavnog razvoja.

Akademik dr Vojislav Stanovčić (1930–2017) bio je jedan od najistaknutijih srpskih politikologa, ustavnopravnih teoretičara i utemeljivača modernih političkih nauka na prostorima bivše Jugoslavije. Njegov naučni rad postavio je temelje proučavanja političke teorije, demokratije i federalizma kod nas.

Diplomirao je na Pravnom fakultetu Univerziteta u Beogradu 1955. godine, gde je januara 1965. i doktorirao. Uporedo je studirao i svetsku književnost na Filozofskom fakultetu. Kao prestižni Fordov stipendista, završio je postdiplomske studije u Lesteru (Velika Britanija), a postdoktorsko usavršavanje nastavio je na nekim od najpoznatijih svetskih univerziteta – Jejlu (Yale) i Harvardu u SAD.

Na Fakultetu političkih nauka u Beogradu počeo je da predaje 1969. godine. Izabran je za redovnog profesora 1979. godine na predmetu Istorija političkih teorija, a dugi niz godina bio je i šef Katedre za političku teoriju i metodologiju. Predavao je uporedne političke sisteme na Državnom univerzitetu Njujorka u Olbeniju (SUNY Albany) tokom 1986/1987. godine, kao i na Institutu za evropske studije u Beču. Za dopisnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti (SANU) izabran je 1988, a za redovnog člana 2009. godine. Obavljao je funkciju sekretara Odeljenja društvenih nauka SANU (2010–2014).

Profesor Stanovčić je bio poznat po izuzetnoj širini i erudiciji (kolege su ga zvale „hodajuća biblioteka“). Najveći deo svog naučnog opusa posvetio je sledećim temama: političke ideje i institucije - proučavanje istorije političkih teorija, slobode, pravde i demokratije, problem legitimnosti - analiza opravdanosti i stabilnosti političke vlasti, federalizam i manjinska prava - pored ustavnog uređenja složenih država, bio je predsednik Međuodeljenjskog odbora SANU za proučavanje manjina i ljudskih prava.

Njegov rad ostao je zabeležen kroz desetine knjiga i stotine naučnih članaka, a Fakultet političkih nauka i Udruženje za političke nauke Srbije izdali su i poseban zbornik radova njemu u čast pod nazivom „Vojislav Stanovčić: život posvećen idejama“.