Godina izdanja: 1989
ISBN: 86-427-0252-4
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Univerzitetska riječ 1989 653 strane

odlična očuvanost

Cjelokupna književna djela kralja Nikole I obuhvataju književni opus Nikole I Petrovića-Njegoša, crnogorskog vladara i pesnika. Njegovo stvaralaštvo snažno je povezano sa istorijom Crne Gore, idejom slobode, ratničkom tradicijom, junaštvom, patriotizmom, dinastičkom svešću i odnosom prema srpskoj kulturnoj i istorijskoj tradiciji.

U njegovoj književnosti prepliću se lična osećanja, ljubavna i rodoljubiva lirika, istorijski motivi, epska tradicija, političke ideje i dramsko stvaralaštvo. Književni rad imao je i izrazitu javnu funkciju: pesma je često predstavljala sredstvo očuvanja kolektivnog pamćenja, podsticanja patriotizma i oblikovanja predstave o crnogorskom identitetu.

Glavne književne oblasti

1. Rodoljubiva i patriotska poezija

Jedan od najvažnijih slojeva njegovog opusa jeste rodoljubiva lirika. U njoj se veličaju Crna Gora, sloboda, otadžbina, junaštvo i žrtvovanje za zajednicu.

Česti motivi su:

sloboda;
otadžbina;
čast;
junaštvo;
borba;
žrtva;
predaka i potomci;
kolektivno pamćenje.

2. Istorijska i epska tradicija

Nikola I koristi motive iz crnogorske i srpske istorije, oslanjajući se na usmenu epsku tradiciju.

Istorijski događaji i junaci postaju književni simboli koji predstavljaju ideale:

sloboda – čast – junaštvo – vernost – otadžbina.

3. Dramsko stvaralaštvo

Posebno mesto zauzimaju njegova dramska dela, među kojima je najpoznatija „Balkanska carica“.

Drama povezuje istorijske motive, ljubav, čast, političke sukobe i pitanje državne sudbine.

„Balkanska carica“ predstavlja jedno od najpoznatijih dela crnogorske književnosti 19. veka i važan primer povezivanja književnosti sa nacionalnim i istorijskim temama.

4. Ljubavna i lična lirika

Pored javne i patriotske poezije, u opusu postoje i pesme sa ljubavnom, intimnom i refleksivnom tematikom.

U njima se pojavljuju:

ljubav;
lepota;
čežnja;
prolaznost;
sećanje;
tuga;
lična osećanja.

Ovaj sloj pokazuje drugačije lice autora, udaljeno od njegove javne uloge vladara.

5. Religiozni motivi

U delu njegovog stvaralaštva prisutni su hrišćanski i pravoslavni motivi. Vera se povezuje sa moralom, istorijskim iskustvom i idejom stradanja i iskupljenja.

Religiozni motivi često se prepliću sa patriotizmom i predstavom o istorijskoj misiji naroda.

Najvažnije teme

Sloboda je jedna od centralnih vrednosti njegovog književnog sveta. Crna Gora se predstavlja kao zajednica čiji se identitet oblikuje kroz dugotrajnu borbu za slobodu.

Junaštvo je povezano sa čašću, požrtvovanošću i spremnošću na odbranu zajednice.

Otadžbina ima gotovo sakralno značenje i predstavlja prostor kolektivnog identiteta.

Istorija nije samo prošlost već izvor primera i moralnih obrazaca za savremeni život.

Ljubav i lična osećanja predstavljaju intimniji sloj opusa.

Književni značaj

Književni opus Nikole I treba posmatrati u okviru crnogorske i šire srpske književne tradicije 19. i početka 20. veka. Na njega snažno utiču usmena epska književnost, Njegoševa tradicija, istorijska svest i evropski književni oblici njegovog vremena.

Njegova književnost posebno je značajna za proučavanje odnosa između:

književnosti – politike – istorije – nacionalnog identiteta – vladarske ideologije.

Istovremeno, njegov književni opus ne treba posmatrati samo kao politički dokument: u njemu postoje različiti žanrovi, poetski postupci i tematske celine.

Strukturalni pregled

Rodoljubiva poezija → istorijska i epska tematika → dramska dela → ljubavna i intimna lirika → religiozni motivi → političke i društvene teme → Crna Gora kao istorijski i simbolički prostor.

Ključne reči

Nikola I Petrović-Njegoš; crnogorska književnost; poezija; drama; „Balkanska carica“; Crna Gora; sloboda; otadžbina; junaštvo; čast; patriotizam; istorija; epska tradicija; Njegoš; srpska književna tradicija; ljubavna lirika; religija; pravoslavlje; dinastija; nacionalni identitet; kolektivno pamćenje.

Suština

Književno delo Nikole I Petrovića-Njegoša predstavlja spoj lične poezije, epsko-istorijske tradicije, patriotskog pesništva i dramskog stvaralaštva. Njegov književni svet u velikoj meri oblikuju ideali slobode, časti, junaštva i otadžbine, dok intimne pesme i dramski tekstovi pokazuju i ličniju i složeniju stranu njegovog stvaralaštva.