Godina izdanja: 1995
ISBN: 86-355-0227-2
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Dragoljub R. Živojinović

Službeni list SRJ 1995 285 strana, 24 strane s tablama ; 2. dopunjeno izdanje

očuvanost 5-

zpk

Knjiga se bavi odnosima Srbije, Vatikana i Katoličke crkve tokom jednog od najvažnijih perioda evropske istorije — od početka Prvog svetskog rata 1914. do stvaranja i prvih godina Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

U središtu istraživanja nalazi se pitanje kako su Vatikan i Katolička crkva posmatrali Srbiju, južnoslovensko ujedinjenje i nastanak nove države, kao i kako su srpska vlada i diplomatija pokušavale da razumeju i utiču na stav Svete Stolice.

1. 1914 — Početak Prvog svetskog rata

Sarajevski atentat i austrougarski ultimatum Srbiji dovode do izbijanja Prvog svetskog rata.

Srbija se nalazi u središtu međunarodne krize.

Ključne reči: 1914, Srbija, Austro-Ugarska, Sarajevo, Prvi svetski rat.

2. Vatikan tokom rata

Vatikan tokom Prvog svetskog rata pokušava da zadrži diplomatski položaj između zaraćenih strana.

Papa Benedikt XV nastoji da promoviše mir i diplomatsko rešavanje sukoba.

Ključne reči: Vatikan, Benedikt XV, neutralnost, diplomatija, mir.

3. Srbija i Vatikan

Srbija, kao pravoslavna država, nalazi se u drugačijem verskom i političkom položaju od većeg dela katoličke Evrope.

Zato su odnosi sa Vatikanom imali značajnu diplomatsku dimenziju.

Ključne reči: Srbija, pravoslavlje, Katolička crkva, Vatikan, diplomatija.

4. 1915 — Srpska katastrofa i povlačenje

Posle velike ofanzive Centralnih sila, srpska vojska i veliki broj civila povlače se preko Albanije.

Stradanje Srbije postaje važno pitanje međunarodne javnosti.

Ključne reči: 1915, povlačenje preko Albanije, Srbija, izbeglice, humanitarna kriza.

5. Srpska diplomatija

Srpska vlada nastoji da tokom rata očuva međunarodnu podršku i predstavi svoje ratne ciljeve velikim silama.

Posebno pitanje postaje budućnost južnoslovenskih zemalja Austro-Ugarske.

Ključne reči: diplomatija, Srbija, saveznici, južnoslovensko pitanje.

6. Jugoslovenska ideja

Tokom rata sve značajnija postaje ideja stvaranja zajedničke države Južnih Slovena.

Tu se ukrštaju različiti politički interesi:

Srbija + Hrvati + Slovenci + međunarodne sile + Vatikan.

Ključne reči: jugoslovenstvo, Južni Sloveni, ujedinjenje, Srbija.

7. Katolička crkva i južnoslovensko pitanje

Za Vatikan je pitanje buduće države bilo povezano i sa položajem katoličkog stanovništva.

Stvaranje države koja bi uključivala veliki broj katolika otvara pitanja:

položaja Katoličke crkve;
crkvene imovine;
školstva;
verske autonomije;
odnosa sa pravoslavnom većinom;
odnosa nove države prema Vatikanu.

Ključne reči: Katolička crkva, katolici, verska prava, autonomija.

8. 1917 — Krfska deklaracija

Predstavnici srpske vlade i Jugoslovenskog odbora postižu dogovor koji postaje važan korak ka stvaranju zajedničke države.

Ključne reči: 1917, Krfska deklaracija, Nikola Pašić, Jugoslovenski odbor.

9. 1918 — Kraj Austro-Ugarske

Austro-Ugarska se raspada.

Nastaju nove države i političke tvorevine, a pitanje južnoslovenskog ujedinjenja ulazi u završnu fazu.

Ključne reči: 1918, Austro-Ugarska, raspad carstva, Južni Sloveni.

10. 1. decembar 1918 — Kraljevina SHS

Proglašeno je Kraljevstvo Srba, Hrvata i Slovenaca, kasnije poznato kao Kraljevina SHS.

Time nastaje nova država koja obuhvata stanovništvo različitih:

vera;
istorijskih tradicija;
političkih iskustava;
nacionalnih identiteta.

Ključne reči: 1918, Kraljevina SHS, ujedinjenje, Srbija, Hrvati, Slovenci.

11. Vatikan i nova država

Za Svetu Stolicu nastanak nove države otvara veoma važno pitanje:

Kako će nova jugoslovenska država postupati prema Katoličkoj crkvi?

Odgovor na to pitanje postaje jedan od osnovnih problema diplomatskih odnosa.

Ključne reči: Vatikan, Kraljevina SHS, Katolička crkva, diplomatija.

12. 1919 — Pariska mirovna konferencija

Nova država učestvuje u stvaranju posleratnog međunarodnog poretka.

Granice, međunarodno priznanje i položaj različitih naroda postaju centralna pitanja.

Ključne reči: Pariz, 1919, mirovna konferencija, granice, međunarodno priznanje.

13. Versko pitanje

Jedan od važnih problema nove države jeste odnos između:

pravoslavaca + katolika + muslimana + drugih verskih zajednica.

Jugoslovenska država mora da pronađe način da reguliše njihov pravni i politički položaj.

Ključne reči: religija, pravoslavlje, katolicizam, islam, verska prava.

14. 1920 — Nova diplomatska situacija

Do 1920. Kraljevina SHS postaje stabilniji međunarodni subjekt, dok Vatikan nastoji da definiše svoj odnos prema novoj državi.

Ključne reči: 1920, Kraljevina SHS, Vatikan, diplomatija, međunarodni odnosi.

GLAVNA HRONOLOGIJA 1914–1920

1914 — Početak Prvog svetskog rata — Srbija i Vatikan
1915 — Povlačenje srpske vojske — Srpska tragedija
1917 — Krfska deklaracija — Jugoslovensko ujedinjenje
1918 — Raspad Austro-Ugarske — Južnoslovensko pitanje
1. decembar 1918 — Stvaranje Kraljevine SHS — Ujedinjenje
1919 — Pariska mirovna konferencija — Nova država
1920 — Konsolidacija Kraljevine SHS — Vatikan i diplomatija

Ključne reči

Vatikan, Sveta Stolica, Srbija, Kraljevina SHS, Jugoslavija, Katolička crkva, pravoslavlje, Prvi svetski rat, Benedikt XV, Nikola Pašić, Jugoslovenski odbor, Krfska deklaracija, Austro-Ugarska, južnoslovensko pitanje, ujedinjenje, diplomatija, Pariska mirovna konferencija, verska prava, katolici, međunarodni odnosi.

Suština knjige

„Vatikan, Srbija i stvaranje jugoslovenske države: 1914–1920“ proučava kako su Srbija i Vatikan reagovali na rat, južnoslovensko pitanje i stvaranje nove države, pri čemu su položaj Katoličke crkve i odnosi između različitih verskih i političkih zajednica bili među ključnim pitanjima novog jugoslovenskog poretka.