Godina izdanja: 2005
ISBN: 86-76145-027-8
Autor: Domaći
Oblast: Pravoslavlje
Jezik: Srpski

priredio Jovan Pejčić

Draslar partner 2005 321 strana

odlična očuvanost

Ova knjiga je izbor srpskih molitvenih tekstova nastalih od srednjeg veka do 20. veka. Antologija okuplja:

crkvene molitve,
pesničke molitve,
monaške zapise,
duhovne refleksije,
književne tekstove molitvenog karaktera.

Delo pokazuje kako se kroz vekove menjala:

duhovnost,
religiozni jezik,
književni izraz,
odnos čoveka prema Bogu, narodu, smrti i istoriji.
Osnovna ideja antologije

Centralna ideja knjige jeste da prikaže:

kontinuitet srpske duhovne tradicije,
razvoj molitvenog jezika,
vezu između religije i književnosti.

Molitevni tekstovi nisu predstavljeni samo kao crkveni obrasci već i kao:

književna dela,
istorijska svedočanstva,
izrazi unutrašnjeg života.

Struktura knjige

Antologija je organizovana hronološki:

od XIII do XX veka.

Obično obuhvata:

srednjovekovne molitve,
monaške i liturgijske tekstove,
molitve iz narodnog i usmenog predanja,
novovekovne književne molitve,
moderne poetske i filozofske molitve.

Svaki period pokazuje drugačiji:

stil,
jezik,
odnos prema veri i svetu.

I. SREDNJOVEKOVNI PERIOD (XIII–XV vek)

Ovaj deo je snažno povezan sa:

pravoslavnom tradicijom,
nemanjićkom kulturom,
manastirskom književnošću.

Dominantne teme:

pokajanje,
smirenje,
prolaznost života,
molba za spasenje.

Važni autori i izvori često uključuju:

Sveti Sava
Stefan Prvovenčani
Teodosije Hilandarac
hilandarske i manastirske rukopise.

Jezik je:

arhaičan,
liturgijski,
simboličan.

II. POSLE KOSOVA I OSMANSKI PERIOD

Molitve dobijaju:

nacionalnu,
istorijsku,
kolektivnu dimenziju.

Pored ličnog spasenja pojavljuju se:

tuga zbog propasti države,
stradanje naroda,
nada u obnovu.

Motivi:

Kosovo,
mučeništvo,
izgnanstvo,
istrajnost u veri.

Religioznost postaje povezana sa očuvanjem identiteta.

III. NARODNA DUHOVNOST

Antologija uključuje i:

narodne molitve,
usmene formule,
zaštitne i porodične molitve.

Ovi tekstovi pokazuju spoj:

pravoslavlja,
folklora,
narodnih običaja.

Teme su:

zaštita doma,
zdravlje,
plodnost,
spas od bolesti i nesreće.

Ovaj sloj otkriva svakodnevnu religioznost običnog naroda.

IV. NOVOVEKOVNA I KNJIŽEVNA MOLITVA

U 19. i 20. veku molitva postaje:

više lična,
filozofska,
poetska.

Pojavljuju se autori koji molitvu koriste kao:

književni oblik,
unutrašnji dijalog,
egzistencijalno pitanje.

Mogu biti zastupljeni:

Petar II Petrović Njegoš
Laza Kostić
Desanka Maksimović
moderni religiozni pesnici i esejisti.

Bog više nije samo:

sudija i gospodar,
već i:
sagovornik,
apsolut,
tišina,
smisao postojanja.
Glavne teme antologije
Pokajanje i smirenje

Čovek priznaje sopstvenu slabost pred božanskim.

Stradanje i nada

Molitva postaje odgovor na istorijske tragedije.

Veza vere i identiteta

Religija je deo kulturnog i nacionalnog opstanka.

Lični razgovor sa Bogom

U modernijim tekstovima naglašena je individualna duhovnost.

Prolaznost života

Smrt i večnost stalno su prisutne teme.

Jezik i stil

Antologija prikazuje razvoj jezika:

od staroslovenskog i crkvenoslovenskog,
preko narodnog izraza,
do modernog književnog srpskog.

Stilovi variraju:

liturgijski,
poetski,
meditativni,
epski,
intimni.

Kulturni značaj

Antologija srpskih molitava : (XIII–XX vek) je značajna jer:

objedinjuje vekove srpske duhovne književnosti,
pokazuje razvoj religiozne svesti,
povezuje književnost i teologiju,
čuva tekstove koji su oblikovali kulturni identitet.

Knjiga je važna za:

proučavanje srpske književnosti,
istoriju pravoslavlja,
teologiju,
kulturnu istoriju,
religijsku poeziju.

Posebna vrednost antologije

Antologija pokazuje da molitva nije samo:

religijski obred,
već i:
književni izraz,
istorijski dokument,
psihološko svedočanstvo,
oblik unutrašnje borbe čoveka.

Ukratko

Antologija srpskih molitava : (XIII–XX vek) predstavlja duhovno i književno putovanje kroz sedam vekova srpske kulture.

Kroz molitve knjiga prikazuje:

odnos čoveka prema Bogu,
istorijsko stradanje,
unutrašnju potragu za smislom,
razvoj jezika i duhovnosti u srpskoj tradiciji.