pregleda

Potapov RUSKI VOJNI AGENT U CRNOJ GORI


Cena:
1.790 din
Želi ovaj predmet: 5
Stanje: Polovan bez oštećenja
Garancija: Ne
Isporuka: Pošta
Post Express
Lično preuzimanje
Organizovani transport: 140 din
Plaćanje: Plaćanje pre slanja (Tekući račun)
Plaćanje pre slanja (PostNet)
Lično
Grad: Smederevska Palanka,
Smederevska Palanka
Prodavac

Anarh (3870)

PREMIUM član
Član je postao Premium jer:
- ima 100 jedinstvenih pozitivnih ocena od kupaca,
- tokom perioda od 6 meseci uplati minimum 20.000 dinara na svoj Limundo račun.

Pozitivne: 5839

Negativne: 0

Svi predmeti prodavca

kontaktiraj prodavca

Kupindo zaštita

ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 2003.
Autor: Domaći
Oblast: Istorija
Jezik: Srpski

N.M.Potapov ruski vojni agent u crnoj gori
Tom II
Dnevnik 1906- 1907, 1912, 1914- 1915 godina

Institut za rusku istoriju/ Istorijski institut Crne Gore/ preduzeće SANUS... Podgorica/ Moskva, 2003.
838 strana, tvrd povez, udžbenički format.

Odlično očuvana.

J. A. Pisarev:
ODNOSI RUSIJE SA CRNOM GOROM I SRBIJOM POČETKOM PRVOG SVJETSKOG RATA

Političke i vojne veze Rusije sa Crnom Gorom u prvim decenijama XX vijeka bile su i široke i mnogostruke. Neke od tih veza, kao one u toku I svjetskog rata, istorija nije dovoljno osvijetlila. Iz časopisa “Istorijski zapisi”, broj 2, iz 1967. godine, prenosimo tekst “Neki aspekti odnosa Rusije sa Crnom Gorom i Srbijom početkom I svjetskog rata”

Rusija je Crnu Goru smatrala glavnim saveznikom

Pitanje rusko-crnogorskih veza u toku Prvog svjetskog rata nije dovoljno izučeno. Istraživači su se do sada zadržavali na istoriji odnosa Crne Gore sa zapadnim saveznicima – Francuskom, Engleskom i Italijom, a samo djelimično doticali problem rusko-crnogorskih veza.
Novi arhivski materijal, sakupljen u sovjetskim, jugoslovenskim i mađarskim arhivima, dozvoljava naučno osvjetljivanje ovog pitanja.

RUSKO-CRNOGORSKE VEZE DO 1914.

Rusija je mnogo prije Prvog svjetskog rata uspostavila višestrane političke, kulturne i ekonomske veze sa Crnom Gorom.
Rusija je Crnoj Gori stalno ukazivala ekonomsku i političku pomoć. Po podacima M. Đurovića, 1878. godine Crna Gora je dobijala od Rusije subvenciju od 64 hiljade rubalja; 1902. subvencija je uvećana na 222.126 rubalja, 1903 – na 500 hiljada rubalja, a uoči balkanskih ratova na 921 hiljadu rubalja (oko dva miliona perpera), što je činilo polovinu svih budžetskih prihoda crnogorske države.
Sredstvima Rusije izdržavani su: bolnica na Cetinju, Djevojački institut, a znatnim dijelom i crnogorske crkve i vojne ustanove. Pored godišnjih subvencija, Rusija je davala Crnoj Gori pod lakšim uslovima kratkoročne i dugoročne zajmove, a 1900. godine kada je crnogorska državna blagajna zbog neisplaćenog duga od 600 hiljada fiorina zapala u težak položaj koji je Crnoj Gori prijetio gubitkom finansijske i ekonomske nezavisnosti, Rusija je isplatila Austro-Ugarskoj za Crnu Goru taj dug i time spasila crnogorske državne finansije od potpunog sloma.
Rusija nije imala ekonomskih pozicija u Crnoj Gori, ako se isključi monopol prodaje šibica ruskog industrijalca Lapšina i znatnija trgovina ruskim petrolejom. Ali, njene političke pozicije u ovoj zemlji bile su vrlo jake. Široke i mnogostruke bile su političke i vojne veze Rusije sa Crnom Gorom. Po vojnoj konvenciji iz 1910. godine Rusija je preuzela na sebe veći dio rashoda za idržavanje crnogorskih oružanih snaga. Godišnje su oni prelazili milion i 500 hiljada perpera. Mnogi crnogorski oficiri školovali su se u Rusiji. Ruski vojni agent na Cetinju (general Potapov) bio je jedan od najbližih savjetnika kralja Nikole u vojnim pitanjima. Kralj Nikola i njegova porodica bili su vezani sa dinastijom Romanovih i ruskim velikim knjaževima prijateljskim vezama. Njegove kćeri Milica i Stana (Anastasija) bile su udate za velike knjaževe Nikolaja Nikolajeviča i Petra Nikolajeviča. Kralj Nikola je održavao sa kćerima stalnu vezu, pa je imao čak i specijalnu šifru za tajnu prepisku. Milica i Anastasija su koristile svoju blizinu dvoru i glavnoj komandi ruske vojske (veliki knez Nikolaj Nikolajevič u početku Prvog svjetskog rata bio je glavnokomandujući ruske vojske) i postizale su mnoge privilegije za Crnu Goru. Posebno, one su postigle povećanje specijalne subvencije koju je Rusija davala za održavanje dvora kralja Nikole.
Od Rusije je dobijala pomoć i pravoslavna crkva u Crnoj Gori, koja je imala tijesne veze sa ruskim sinodom.
Rusija je u očima crnogorskog naroda smatrana starijim bratom. Ona je na svjetskoj areni branila interese Crne Gore, neprestano se nalazila na njenoj strani za vrijeme međunarodnih konflikata i sporova, podržavala i štitila njen prestiž. Veliki progresivni uticaj izvršila je ruska kultura na razvitak kulture u Crnoj Gori. Na ruskim univerzitetima dobio je obrazovanje znatan dio crnogorske inteligencije. Bliska po jeziku ruska literatura široko je bila rasprostranjena u Crnoj Gori. Uticaj i popularnost Rusije među Crnogorcima bili su izvanredno veliki.
U Prvom svjetskom ratu Rusija je Crnu Goru smatrala svojim glavnim saveznikom. Crna Gora se odlučila na rat s Austro-Ugarskom tek poslije stupanja Rusije u rat: do 4. avgusta 1914. godine crnogorska vlada je odugovlačila s objavom rata; ili čim je iz Petrograda dobila saopštenje da je između Rusije i Austro-Ugarske počeo rat, odmah je (6. avgusta) i sama objavila rat Austro-Ugarskoj. Obje države istupale su zajednički u ratu i Rusija je ukazivala Crnoj Gori svestranu pomoć, predviđenu rusko-crnogorskom vojnom konvencijom iz 1910. godine.

RUSKO-CRNOGORSKA VOJNA SARADNJA 1914-1915.

Razmotrimo, prije svega, pitanje vojne saradnje Rusije i Crne Gore. Sovjetski istoričar B. A. Jemec pokazao je u svojim radovima uzajamnost ruskih vojnih planova s planovima Francuske i Engleske na zapadnom frontu i iznio interesantne podatke o odnosu najviše komande ruske vojske prema balkanskom frontu.
Osnovne postavke vojno-operativnog plana Rusije bile su sastavljene dvije godine pred rat i potvrđene od strane ruskog cara Nikolaja II, 1. maja 1912. godine. One su u potpunosti odgovarale rusko-crnogorskoj vojnoj konvenciji iz 1910. godine, jer su predviđale vođenje operacija ruske vojske protiv Austro-Ugarske, što je trebalo da olakša položaj oružanih snaga Crne Gore i Srbije na balkanskom frontu.
Ruski generalštab razradio je dvije varijante strategijskog rasporeda oružanih snaga: 1) za usmjeravanje glavnog udara protiv Austro-Ugarske (`planA`) i 2) za iskorišćavanje osnovnih snaga protiv Njemačke a ne protiv Austro-Ugarske (`plan G`). Obje varijante car je potvrdio 25. septembra 1913. godine u obliku bilješke Generalštabu pod nazivom “Osnovne misli o rasporedu oružanih snaga u ratu sa silama Trojnog saveza prilagođene uvodu mobilizacijskog rasporeda br. 20”.
Rusija je bila više zainteresovana za izvršenje prve varijante, tj. za nanošenje glavnog udara Austro-Ugarskoj. U osnovi tih interesa nalazili su se razlozi vojnog i političkog karaktera: Austro-Ugarska je bila slabija protivnik od Njemačke, a Rusija je smatrala da će je brže razbiti. Osim toga, pored Austro-Ugarske, osnovnog suparnika Rusije na Balkanu, imao bi veliki politički značaj za `pokroviteljicu balkanskih država` – Rusiju.
Budući načelnik štaba Vrhovne komande ruske vojske general B. M. Aleksejev pisao je 1912. godine: `Austrija je neosporno naš glavni neprijatelj`. U saglasnosti sa tim, planom je predviđeno da se protiv Austro-Ugarske isturi 48,5 divizija, a protiv Njemačke 30.
Ipak, Engleska i Francuska su insistirale da se glavnina ruskih snaga koncentriše protiv Njemačke, a ne protiv Austro-Ugarske. O tome je 1913. godine, na savjetovanju načelnika štabova, govorio general Žofr, a u avgustu 1914. godine – ministar inostranih poslova Engleske Edvard Greje.

IZMJENA PRVOBITNOG PLANA

Kada je pak u avgustu-septembru 1914. godine na Zapadnom frontu počelo napredovanje njemačke vojske, i tako se stvorile ozbiljne teškoće za Francusku, Rusija je konačno izmijenila prvobitni plan nanošenja glavnog udara Austro-Ugarskoj i centar ofanzivnih borbi prenijela je na njemački front. “Francusku je trebalo spasiti, inače bismo i mi, ako bi ona bila izbačena iz stroja, izgubili rat”.
Da bi odvukli Njemce sa Zapadnog fronta, ruske armije preduzele su u septembru-decembru 1914. godine ofanzivu na Istočnom frontu, postigavši osobito velike uspjehe na austro-ugarskom dijelu fronta. Po podacima njemačkog štaba, opšti gubici vojske centralnih država na Istočnom frontu iznosili su 950 hiljada, a u tom broju 723 hiljade Austrijanaca i 223 hiljade Njemaca.
Austro-Ugarska je dio svoje vojske (Drugu armiju) prebacila sa Balkanskog na Istočni front. U to vrijeme na Istočnom frontu došlo je do promjena: pošto je promijenila pravac glavnog udara protiv Rusije, Njemačka je prešla u protivnapad u kome je učestvovalo 140 njenih i austrijskih divizija. Na Zapadnom frontu Njemačka je ostavila svega 91 diviziju.
Centralnim silama je uspjelo da odbace ruske armije iz Galicije, lišivši ih perspektive spajanja sa srpskom i crnogorskom vojskom.
U jesen 1915. godine centralna koalicija, u čiji je sastav ušla Bugarska, preduzela je novi napad na Srbiju i Crnu Goru. Koalicija je toga puta imala tako veliko preimućstvo snaga da su Srbija i Crna Gora mogle računati na spas jedino u slučaju pomoći saveznika.
Rusija je predložila sljedeći plan pomoći Srbiji i Crnoj Gori: organizovanje hitnog kontranapada protiv Austro-Ugarske i Njemačke; glavni udar ruske vojske da uslijedi na pravcu Černovice – Stanislav, sa zadatkom razdvajanja austrougarske i bugarske vojske. General M. V. Aleksejev, pošto je imenovan za načelnika Štaba Stavke, izložio je taj plan u pismu ministru inostranih poslova S. D. Sezonovu 24. oktobra 1915. (st. kal.).
Aleksejev je ukazivao u pismu na vojno-strategijska preimućstva plana Stavke: ruske armije nanaijeće centralnim silama udar na najosjetljivijem mjestu njihove odbrane, razdvojiće armije Bugarske i Austro-Ugarske i time ukazati osnovnu pomoć Srbiji i Crnoj Gori.
Ipak, Francuska i Engleska nijesu odobrile taj plan, predloživši Rusiji težu balkansku varijantu. General Aleksejev je u pismu, kritikujući te prijedloge, ukazao na nepovoljnosti plana zapadnih sila po Rusiju, Srbiju i Crnu Goru. On je pisao da se ostvarenje tog plana otežava time što Rumunija ne želi da ruske armije propusti preko svoje teritorije. Slanje tih trupa zaobilazno, primjećivao je Aleksejev, graniči se sa avanturom, pošto su desantne operacije na crnomorskoj obali Bugarske skopčane sa rizikom u pogledu snabdijevanja usljed dužine komunikacija i udaljenosti terena na kojima će se odvijati predviđene operacije od baze u Odesi na hiljade kilometara.

NEDOSTATAK NAORUŽANJA

Uprkos nepovoljnosti balkanske varijante, ruska komanda je ipak pokušala da je ostvari. General Aleksejev u pismu S. D. Sazonovu od 23. oktobra saopštio je da je Nikola II `sada pak naredio da se pristupi pripremama za naše vojne poduhvate na jugu”.

Zapadni saveznici crnogorski front smatrali drugostepenim

Uzimajući u obzir kritičan položaj Srbije i Crne Gore, Stavka je bila spremna da otpočne operacije čak i ako dobije samo polovinu navedene količine oružja. Izvještavajući o tome Francusku komandu, general Lagiš je saopštavao: `Ako pitanje oružja bude makar djelimično riješeno, ruska vojska će preduzeti nastupanje na Balkan.
S. D. Sezonov se 22. i 25. oktobra 1915. (po st. kal.) obratio engleskoj vladi s molbom da se u Rusiju pošalje makar 300 hiljada pušaka, ukazujući da `ako mi blagovremeno dobijemo puške, to odgovara interesima saveznika, jer nam olakšava izvršenje zadatka – spasiti situaciju na Balkanskom frontu”.

ENGLESKA I FRANCUSKA RADE ODVOJENO

Ali, slanje naoružanja iz Engleske i Francuske za rusku vojsku ipak je odlagano, a to je postalo osnovna prepreka organizovanja širokog nastupanja na Balkan. Rusiji nije uspjelo da dobije dozvolu za prolaz vojske preko Rumunije. `Najglavnije je dobiti dozvolu za prolaz naše vojske preko Dobrudže` – pisao je načelnik Vojno-pomorske uprave Stavke kontraadmiral Njenjukov Generalštabu pomorskih snaga.
Rumunija je čuvala neutralnost uporno odbijajući zahtjev Rusije za prolaz njene vojske preko rumunske teritorije. Neodređen stav Rumunije lišavao je Rusiju mogućnosti da organizuje ekspediciju protiv Bugarske. Neobezbijeđenost krila ruske vojske i izolovanost poprišta vojnih dejstava činili su rizičnom takvu ekspediciju.
Zbog navedenih razloga Rusija je bila prinuđena da se ograniči na operacije koje se ne miješaju u suverenitost Rumunije i koje su bile sračunate na vršenje pritiska na Bugarsku. Kao pojačanje suvozemnim snagama koje su već nailazile u nizinama oko Dunava, u oktobru – novembru 1915. godine poslane su u rejon Odesa – Kišenjev – Reni pomorske snage. Iz Batuma na Dunavu poslati su u ovaj rejon dva torpiljera i jedna topovnjača, teška artiljerija i 50 minobacača, a iz Moskve izvjesna količina oružja.
Ove pomorske snage trebale su da izvrše demonstraciju pored obala Bugarske i, zajedno sa drugim silama Antante, blokadu bugarske obale, prijeteći mogućnošću organizovanja desantnih operacija.
Uspjeh je u cjelini zavisio od spremnosti Engleske, Francuske i Italije, koje su raspolagale jakom flotom, da uzmu učešća u ostvarenju ovih planova. Istovremeno sa pomorskim operacijama, ruska Stavka je predviđala nastupanje engleske, francuske i italijanske vojske na Balkan, radi ukazivanja pomoći srpskoj i crnogorskoj vojsci.
General Aleksejev, dobivši obavještenja o namjeri Italije da na Balkan pošalje 70 hiljada vojnika (ova obavještenja nijesu dokazana), pisao je: `Sedamdeset hiljada vojnika na Balkanu – to je dobra stvar. Njih je potrebno objediniti u jednu armiju, zajedno sa Francuzima i Englezima i energično djejstvovati na bok i u leđa Bugara, na frontu Sofija – Skoplje. Zauzimanje i iskrcavanje u Kavalu raširiće područje dejstva. Blokada grčkih obala bila bi korisna radi stvaranja utiska poštovanja kod Grka prema saveznicima. Potrebno je sve raditi što brže”.
No, savjet Aleksejeva saveznici nijesu prihvatili. Oni ne samo što nijesu htjeli `sve raditi što brže` već nijesu ni preduzimali ozbiljne pokušaje u pravcu postizanja zajedničkih dejstava sa srpskim i crnogorskom vojskom. Težeći svojim imperijalističkim interesima na Balkanu, Italija je odbila da pošalje svoju vojsku u Solunski korput i zaustavila se na okupaciji teritorije Albanije. Engleska i Francuska su kao i ranije radile odvojeno. Ruski vojno-operativni plan nije čak ni razmatran na redovnom vojnom savjetovanju Engleske i Francuske u Šantiljeu.
Zapadni saveznici nijesu uzeli u obzir upozorenja Aleksejeve o teškim posljedicama prekidanja pomoći Srbiji. Oružane snage Srbije i Crne Gore nijesu blagovremeno dobile pomoć od armije generala Saraja, a to je bio jedan od uzroka njihovog poraza 1915 – 1916. godine. `Kada je Srbija doživjela katastrofu, mi se nijesmo mogli požaliti da nijesmo imali blagovremenu informaciju o sudbini koju su joj pripremala centralne sile”.
Antanta je posvetila ozbiljnu pažnju Solunskom frontu tek poslije poraza Srbije i Crne Gore. U sastavu vojske poslane na Solunski front nalazile su se i dvije ruske brigade, koje su 1916 – 1918. godine uzele učešća u raznim operacijama protiv Centralne koalicije.

ZAJMOVI I ISPORUKE VOJNOG MATERIJALA

Poslije početka rata Ministarski savjet Rusije donio je odluku o povećanju finansijske pomoći Crnoj Gori i Srbiji. 28. jula, na molbu srpske vlade Nikole Pašića, Rusija je odobrila Srbiji pet miliona rubalja kredita mjesečno, povrh 20 miliona rubalja ranije već odobrenog kredita. Uskoro su srpskoj vladi odobreni i novi krediti za kupovinu oružja i municije, pri čemu se imalo u vidu da će oružjem biti snabdijevana ne samo srpska, već i crnogorska vojska.
Pitanje kreditiranja Srbije i Crne Gore rješavano je na sjednicama Ministarskog savjeta 30. decembra 1914, 23. i 31. januara i 10. marta 1915. godine. 30. decembra doneseno je rješenje o odobrenju sedam miliona rubalja, a kupovinu u Španiji 100 hiljada pušaka za savezničku srpsko-crnogorsku vojsku, 21. januara – o davanju Srbiji i Crnoj Gori 10 miliona franaka iz opšte sume od 30 miliona franaka koje je davala Antanta, 31. januara – o davanju Srbiji još dva miliona franaka za kupovinu u SAD vagona i lokomotiva za željeznicu Prahovo – Zaječar, kojom je prevožen vojni materijal iz Rusije za Srbiju i Crnu Goru.
Na molbu srpske vlade da joj Antanta dopunski odobri osam miliona franaka, povrh ranije odobrenih 21 milion za kupovinu oružja u Španiji – ministarski savjet Rusije je 10. marta 1915. godine donio odluku da se srpskoj vladi da treći dio te sume – dva miliona i 666 hiljada franaka. U odluci ministarskog savjeta navodi se osnovanost srpske molbe za dopunskim sredstvima zbog stvarnog poskupljenja oružja u Španiji.
Za period od februara do septembra 1915. godine Rusija je za razvoj oružanih snaga Srbije i Crne Gore dala dugoročnih kredita u ukupnom iznosu od 75 miliona i 507.387 rubalja.
Naporedo sa ovim, ruska vlada je odobravala i sitnije jednokratne kredite Srbiji i Crnoj Gori i ukazivala im druge oblike novčane pomoći. Tako je ona isplatila troškove Srbije i Crne Gore za prevoz šibica iz Finske, otpisala dugove srpsko-crnogorske strane za vuču tankera po Dunavu, dala povoljnije uslove za otpravku, u jesen 1914. godine, 2.000 konja za potrebe vojske Srbije i Crne Gore. Samo za period jul-oktobar 1914. godine ruska blagajna otpisala je dugovanja Srbije i Crne Gore u iznosu od 26.739 rubalja i 50 kopejki za prevoz Dunavom od luke Reni do Prahova 50 cisterni petroleja (106.968 pudi) i primila na svoj teret sprovođenje tankera Dunavom (70 hiljada) rubalja.
U novembru 1914. Ministarstvo vojske isplatilo je iz svoga budžeta 454.765 rubalja za švenje nekoliko desetina hiljada kompleta toplog veša za srpsku i crnogorsku vojsku. U decembru 1915. godine ministarski savjet stavio je na trošak ministarstva inostranih djela sve troškove kupovine i švenja 200 hiljada kompleta toplih odijela za srpsku vojsku u iznosu od šest miliona rubalja.
Zbog poskupljenja prevoza robe Dunavom izazvanog neophodnošću praćenja i njihove odbrane (od napada austrougarskih ratnih brodova), a i zbog finansijskih teškoća Srbije i Crne Gore, odlukom ministarskog savjeta od 16. novembra 1914. godine Srbija i Crna Gora su sasvim oslobođena plaćanja troškova transportovanja vojnog materijala.

NEUREDNA ISPORUKA VOJNOG MATERIJALA

Uz podršku Rusije, Crna Gora je u novembru 1914. godine u Francuskoj izmolila kredit od 500 hiljada franaka za kupovinu u inostranstvu namirnica i vojnog materijala. Mjesec dana ranije Rusija je za te iste potrebe otvorila crnogorskoj banci kredit od 105.652 franka u Pariskoj banci.
Po obavještenju ruskog otpravnika poslova na Cetinju Obnorskog od 5. oktobra 1914. između Rusije i Crne Gore postignut je sporazum o izdvajanju iz ruskih vojnih skladišta 30 hiljada pušaka s odgovarajućom količinom municije, skladišta 30 hiljada pušaka s odgovarajućom količinom municije, izvjesnog broja artiljerijskog oruđa i 50 hiljada kompleta šinjela i kapuljača. Pošto ruska intendantura nije mogla, zbog tehničkih razloga, izvršiti na vrijeme tu obavezu, glavnokomandujući ruske vojske veliki knjaz Nikolaj Nikolajević zamolio je 8. oktobra 1914. francusku vladu i vrhovnu komandu da ovu porudžbinu dostavi u Crnu Goru na račun Rusije. Za kupovinu oružja, municije i drugog vojnog materijala u Francuskoj, rusko ministarstvo finansija dalo je Crnoj Gori 10 miliona franaka.
Ipak, isporuka vojnog materijala iz Francuske u Crnu Goru nije bila uredna. Najpovoljniji put za snabdijevanje Crne Gore bio je pomorski. Francusko-engleska, a kasnije i ujedinjena anglo-francusko-italijanska flota bila je brojno nadmoćnija od flote Centralnih sila i mogla je obezbijediti odbranu, komunikacija od italijanskih luka do crnogorske luke Bar. Ta linija nije bila preduga, a saobraćaj trgovačkih brodova uz pratnju ratnih brodova bio je potpuno moguć, što su dokazale posebne plovidbe na toj liniji francuskih brodova u periodu oktobar-decembar 1914. godine.
No, Saveznička komanda objedinjene Sredozemne flote Antante, koja je crnogorski front smatrala drugostepenim, nije formirala vojni konvoj za pratnju brodova, zbog čega se snabdijevanje Crne Gore preko Jadranskog mora svelo na minimum. Umjesto toga, vojni transporti slati su u Crnu Goru zaobilaznim putem: Solun – Kosovska Mitrovica – Peć. Ovaj pravac bio je vrlo dug i nepodesan. Od Peći do Cetinja putevi su bili u vrlo lošem stanju, pa je vojni materijal prenošen na konjima i na rukama. Transporti su često zakašnjavali, ili uopšte nijesu stizali. Francuska intendatura, kojoj su saveznici prepustili zadatak snabdijevanja crnogorske vojske, dajući joj sredstva za kupovinu oružja, odnosila se aljkavo prema svojim obavezama. Ona je u Crnu Goru slala nekompletno naoružanje, često bez municije i rezervnih djelova. Crnogorskoj vojsci ponekad je dostavljano iz Francuske trofejno njemačko oružje, kojim se Crnogorci nijesu umjeli koristiti.

NOVI KREDITI ZA SRBIJU

Rusija je imala znatno manje mogućnosti za dostavljanje oružja Srbiji i Crnoj Gori, nego Engleska i Francuska. Njoj je i samoj naoružanje bilo veoma nužno. Karakterišući stanje ruske vojske, predstavnik ministarstva inostranih poslova pri Stavki Kudašev pisao je 31. oktobra 1915. godine:
`U nekim pukovima nalazi se svega 1.500 ljudi pod oružjem, a 2.500 ljudi je odvedeno nazad na nekoliko vrsta i očekuju praznih ruku da im pošalju puške ili da bi ih poslali na front radi popune mjesta onih ranjenih i ubijenih čije oružje je sačuvano`.
Ne gledajući na to, Rusija je Srbiji i Crnoj Gori ukazala znatniju pomoć u oružju. Saopštavajući 31. jula 1914. godine o mjerama ruske vlade za dostavku oružja u Srbiju i Crnu Goru, srpski poslanik u Petrogradu M. Spalajković je ukazivao da je `Petrograd odobrio Srbiji šest miliona rubalja kredita za kupovinu oružja u Rusiji`.

Zašto veći dio ruske pomoći ne stiže i u Crnu Goru

O tome kako su se trošila sredstva odobrena za kupovinu naoružanja u Rusiji predstava se može steći na osnovu telegrama koji je ober-kvaritmarjstor Glavne uprave Generalštaba Rusije uputio sekretaru Srpske misije u Petrogradu 7. avgusta 1914. godine, i pisma M. Spalajkovića načelniku Drugog političkog odjeljenja Ministarstva inostranih djela od 8. avgusta 1914. U tim dokumentima govori se o smještaju vojnih porudžbina Crne Gore i Srbije na teritoriji Rusije i o ekspedovanju oružja i konja za potrebe srpske i crnogorske vojske.

OGROMNA VOJNA POMOĆ

Po podacima Glavne uprave Generalštaba od 11. avgusta, 12. oktobra i 12. decembra 1914. godine, rusko ministarstvo vojske predalo je srpskoj i crnogorskoj vojsci iz vojnih magazina u Kazanu, Kijevu i Orijenbaumu 15 miliona puščanih metaka i 13 hiljada artiljerijskih punjenja, a nastojalo se da se u Crnu Goru i Srbiji pošalje još jedna partija od 10 hiljada komada artiljerijskih punjenja i da se izradi 30 hiljada kutija eksploziva.
Na kraju, po obavještenjima srpskog vojnog atašea u Rusiji potpukovnika Lontkijevića od 25. septembra 1914. godine iz vojnih magacina u Ljvovu bilo je poslano u Srbiju i Crnu Goru 5.481 šinjel, 15.892 vojne uniforme, 8.100 šrapnela i granata, dva miliona i 86.100 puščanih metaka.
Lontkijević je saopštavao da se radi toga u Kijev bili poslati predstavnici Plovne artiljerijske uprave i Glavne intendanture ruske vojske. Njima je bilo stavljeno u dužnost da ukazuju svestranu pomoć srpskom vojnom predstavniku u smještaju vojnih porudžbina.
Od oktobra do decembra 1914. godine iz Lavova je poslato trofejno oružje, među kojim i 30 hiljada artiljerijskih punjenja i 500 šrapnela.
Osim toga, Ministarstvo mornarice poslalo je u Srbiju vojnog materijala u vrijednosti od 164 hiljade rubalja i radi organizacije odbrane Dunava uputilo u Beograd nekoliko odreda inžinjeraca, dodavši im šest baranžnih mina, 20 minskih ograda i tri protivminske rešetke. Za Dunavsku flotu iz Sevastopolja je prevezno u Beograd 50 pIovećih mina.
Prevoz vojnog materijala iz Rusije za Srbiju i Crnu Goru bio je povjeren ministarstvu mornarice, koje je radi toga formiralo Ekspediciju posebne namjene (EPN) na čelu sa kapetanom prve klase M. M. Veselkinom (kasnije – kontraadmiral). U sastav ekspedicije bili su uključeni šlepovi i trgovački brodovi, a radi njihove zaštite i vojni brodovi i, kasnije, dvije podmornice.
EPN je potčinila sebi Rusko dunavsko parobrodstvo i od ministarstva mornarice dobila znatnije sume za kupovinu novih transportnih sredstava. Ekspedicija je imala široka prava. Oružje i hrana koju je EPN slala u Srbiju i Crnu Goru smatrani su `robom specijalne namjene`, koja je propuštene željeznicama i vodenim putevima uporedo sa materijalom za rusku vojsku bez čekanja i na račun ruske blagajne.

NOVI KREDITI

U cilju ubrzavanja prijema robe poslata željeznicom, ministarstvo mornarice izdalo je u martu 1915. godine 391 hiljadu rubalja za proširenje dokova i skladišta luke Reni. U septembru su za te iste svrhe odobreni krediti od 170.380 rubalja. Od luke Reni do drugih pristaništa na Dunavu koja su doticali brodovi Ruskog dunavskog parobrodstva bila je produžena željenička linija za čiju je izgradnju utrošeno 40 hiljada rubalja. Više od milion rubalja utrošila je EPN za kupovinu novih brodova i šlepova za prevoz hrane u Srbiju.
EPN je obavila znatnije poslove. Već u avgustu 1914. godine ona je u Srbiju i Crnu Goru poslala prvi transport oružja, na što joj je srpska vlada zahvalila. Nikola Pašić, u telegramu S. D. Sazonovu, od 15. septembra 1914. izrazio je ruskoj vladi `blagodarsnost za materijalnu pomoć srpskoj vojsci`.
U novembru 1914. srpska vlada obavijestila je S. D. Sezanova o prijemu sljedećeg materijala za srpsko-crnogorsku vojsku: 194 hiljade pari čizama i cipela, 19.500 šinjela, 12.300 vojničkih košulja, 14.300 čakšira, 30 hiljada pari veša i 10.800 šajkača. 1915. godine EPN je poslala 45 transporta vojnog materijala za Srbiju i Crnu Goru. Navodimo glavne od njih: 1.100 konja, 100 vagona špiritusa, 30 željezničkih platformi s artiljerijskim oruđima, dva šlepa, 70 sanduka radio i telegrafskog materijala, jedan aeroplan, nekoliko stotina sanduka automobilskih šina i drugog materjala.
Veći dio ekspedovanog materijala dolazio je u Srbiju, a ne u Crnu Goru, za šta je bilo više razloga. Prije svega, srpska armija bila je osnovna snaga dvaju saveznika, pa je, prirodno, glavna pažnja njoj i posvećivana. Zatim, dostavljanje oružja i municije u Crnu Goru bilo je skopčano sa amnogim teškoćama, što je uticalo i na rad intendanture. I, na kraju, sama intendantska služba, koja se nalazila u rukama srpske komande, pretpostavljala je srpsku crnogorskoj vojsci, pa je često zadržavala u Srbiji pošiljke određene za Crnu Goru.

MONOPOLISTI IZ POŠTE SU VEĆ DVADESET DANA U ŠTRAJKU ŠTO U MEDIJIMA I NE MOŽETE DA PROČITATE JER JE SVE UVIJENO TAKO DA SKORO SVE POŠILJKE KASNE PA I POŠILJKE POST EXPRESS - A. POŠTE U UNUTRAŠNJOSTI NORMALNO RADE I TO NEPRIJAVLJUJU (NAREĐENO IM JE DA ĆUTE) ALI KADA POŠILJKE STIGNU DO BEOGRADA NE ISPORUČUJU SE DALJE.
HVALA NA RAZUMEVANJU!!!

Od 9. oktobra do 3. decembra 2017. Pošta naplaćuje i doplatnu markicu u iznosu od 10 dinara.

Kada je o prodaji knjiga reč, pod `organizovanim transportom` smatram preporučenu tiskovinu. To je najpovoljniji načina slanja, a knjiga stiže na kućnu adresu za dan-dva. (Prilkom kupovine se čekira `Pošta`).

Lično preuzimanje se odnosi na preuzimanje u Smederevskoj Palanci.

Molim kupce iz inostranstva da me pre kupovine kontaktiraju porukom kako bismo se dogovorili oko uslova uplaćivanja i slanja. Ovo je veoma bitno, između ostalog, i zbog toga što su poštarine Pošte Srbije visoke i za zemlje u okruženju jer se pošiljke šalju isključivo avionom.

Besplatna poštarina se ne odnosi na slanje u inostranstvo.

Negde su ostali stari iznosi za preporučenu tiskovinu, da ne bude zabune evo primera:
Nekada 40 sada je 69,00 din.
Nekada 50 sada je 76,00 din.
Nekada 60 sada je 99,00 din.
Nekada 70 sada je 106,00 din.
Nekada 80 sada je 129,00 din.

Pogledajte i ponudu na:

https://www.kupindo.com/Clan/StefanijaK/SpisakPredmeta

Ukoliko i tamo nešto pronađete, platićete preko istog računa i uštedeti na poštarini.


Predmet: 41914057