ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1993
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

SANU 1993 401 strana : ilustrovano : izložbeni katalog

očuvanist 5- , zanemarljivo oštećenje korice

Rimski carski gradovi i palate u Srbiji je reprezentativni katalog izložbe koju su pripremili Dragoslav Srejović i Petar Petrović, a objavila Srpska akademija nauka i umetnosti 1993. godine. Knjiga je nastala kao prateća publikacija velike izložbe posvećene rimskom nasleđu na teritoriji Srbije. Poseban fokus stavljen je na lokalitete Sirmijum, Romulijanu i Naisus.

Za razliku od klasične istorije Rimskog carstva, ovo delo prikazuje Srbiju kao jedan od najvažnijih prostora kasne antike, oblast iz koje je potekao izuzetno veliki broj rimskih careva i u kojoj su podignute neke od najznačajnijih carskih rezidencija.

Kratak rezime

Osnovna ideja knjige jeste da pokaže kako je područje današnje Srbije tokom III i IV veka bilo jedno od ključnih političkih i vojnih središta Rimskog carstva.

Kroz arheološke nalaze, planove gradova, fotografije, rekonstrukcije i stručne tekstove predstavljeni su:

carski gradovi,
rezidencije rimskih imperatora,
vojne i administrativne prestonice,
monumentalne palate,
hramovi,
mauzoleji,
mozaici i umetnička dela.

Centralna teza Srejovića jeste da se na prostoru Srbije nalazi jedinstvena koncentracija lokaliteta povezanih sa rimskim carevima, posebno iz vremena tetrarhije i kasne antike.

Strukturalni pregled

1. Srbija u okviru Rimskog carstva

U uvodnim studijama objašnjava se:

proces romanizacije Balkana,
značaj dunavske granice,
razvoj gradova,
vojni i politički značaj provincija.

Glavna ideja: Balkan nije bio periferija već jedan od centara kasnorimskog sveta.

2. Sirmijum – carska prestonica

Posebno mesto zauzima:

Sirmijum

Prikazani su:

carska palata,
hipodrom,
administrativni centar,
uloga grada kao jedne od prestonica Carstva.

Sirmijum je bio među najvažnijim gradovima Rimskog carstva i rodno mesto više careva.

3. Romulijana

Jedno od centralnih poglavlja posvećeno je:

Felix Romuliana

Obrađuju se:

palata cara Galerija,
utvrđenja,
mauzoleji,
sakralni kompleksi,
simbolika carske vlasti.

Glavna ideja: Romulijana nije bila samo rezidencija već politički i religijski spomenik carske ideologije.

4. Naisus i Medijana

Posebna pažnja posvećena je:

Naisus

i

Mediana

Teme:

rođenje cara Konstantina,
urbana struktura grada,
luksuzne vile,
mozaici,
svakodnevni život elite.

Glavna ideja: Naisus je bio jedan od ključnih gradova iz kojih je potekla nova hrišćanska epoha Rimskog carstva.

5. Arhitektura carskih palata

Katalog detaljno analizira:

urbanističke planove,
fortifikacije,
dvorske komplekse,
ceremonijalne prostore,
rezidencijalnu arhitekturu.

Posebno se proučava način na koji arhitektura izražava carsku moć i legitimitet.

6. Umetnost i arheološki nalazi

Veliki deo publikacije čine:

skulpture,
portreti careva,
mozaici,
novac,
natpisi,
predmeti svakodnevnog života.

Kroz njih se rekonstruiše kulturni svet kasne antike.

Ključne teme

1. Srbija kao zemlja rimskih careva

Na prostoru današnje Srbije rođen je izuzetno veliki broj rimskih imperatora, što ovu oblast čini jedinstvenom u Evropi.

2. Carska ideologija

Palate nisu služile samo za stanovanje već i za predstavljanje političke i religijske moći.

3. Kasna antika

Najveći deo knjige bavi se periodom III i IV veka, vremenom velikih promena u Carstvu.

4. Arheološko nasleđe

Materijalni ostaci predstavljaju ključ za razumevanje istorije ovog prostora.

5. Veza Srbije i evropske civilizacije

Knjiga pokazuje da su događaji na Balkanu bili deo procesa koji su oblikovali evropsku istoriju.

Značaj dela

Ova publikacija smatra se jednim od najvažnijih pregleda rimskog nasleđa Srbije jer objedinjuje:

arheologiju,
istoriju,
istoriju umetnosti,
arhitekturu,
muzeologiju.

Istovremeno predstavlja katalog izložbe i naučnu sintezu tadašnjih saznanja o rimskim carskim centrima na teritoriji Srbije.

Najvažnija poruka knjige

Srejović nastoji da pokaže da teritorija današnje Srbije nije bila udaljena provincija Rimskog carstva, već jedan od njegovih najvažnijih političkih i kulturnih centara. Carski gradovi poput Sirmijuma, Romulijane i Naisusa svedoče o vremenu kada su se na ovom prostoru donosile odluke koje su oblikovale sudbinu velikog dela tada poznatog sveta.

Zaključak

„Rimski carski gradovi i palate u Srbiji“ predstavlja spoj naučne studije, arheološkog kataloga i kulturno-istorijske sinteze. Kroz prikaz najznačajnijih rimskih lokaliteta, knjiga otkriva Srbiju kao jedan od ključnih prostora kasnoantičke civilizacije. Njena centralna ideja može se sažeti ovako:

Da bi se razumela istorija Rimskog carstva, potrebno je razumeti i ulogu Balkana, a posebno prostora današnje Srbije, gde su nastajali gradovi, palate i vladari koji su menjali tok evropske istorije.